Diş teli varken beslenme neden önemli?
Sabit diş telinde braketler dişlere özel bir yapıştırıcıyla tutturulur. Bu bağlantı günlük çiğnemeye dayanacak şekilde tasarlanır; ancak çok sert bir lokmayı ısırmak ya da yapışkan bir besini çiğnemek braketin yerinden çıkmasına, telin bükülmesine ya da kopmasına yol açabilir. Bu tür sorunlar ek randevu gerektirebilir ve tedavinin planlanan hızda ilerlemesini etkileyebilir. Ayrıca braketlerin çevresinde biriken yiyecek artıkları çürük ve diş eti iltihabı riskini artırır.
Sabit tedavinin genel işleyişi için sabit diş teli tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Uygun ve dikkat edilmesi gereken yiyecekler
| Grup | Genellikle uygun | Dikkat edilmeli / kaçınılması önerilir |
|---|---|---|
| Ekmek ve tahıllar | Yumuşak ekmek, makarna, pilav, bulgur, yulaf lapası | Kabuklu sert ekmek, simit kenarı, sert kraker, mısır cipsi |
| Meyveler | Muz, olgun armut, kavun, karpuz, dilimlenmiş elma | Bütün elma ya da armudu ısırmak, sert kuru meyveler |
| Sebzeler | Pişmiş sebzeler, püreler, ince doğranmış salata | Bütün havuç ya da sert sebzeleri ön dişlerle ısırmak |
| Et, tavuk, balık | Köfte, kıyma, yumuşak pişmiş tavuk, kılçıksız balık | Kemik üzerinden ısırma, sert ve kuru et parçaları |
| Süt ürünleri | Yoğurt, ayran, yumuşak peynirler, süt | Çok sert kaşar ya da kuru peynir kabukları |
| Atıştırmalıklar | Yumuşak kek, puding, muhallebi | Sert şeker, karamel, lokum, sakız, patlamış mısır, kabuklu kuruyemiş |
| İçecekler | Su, süt, şekersiz çay | Gazlı ve şekerli içecekler, meyve suyu, enerji içecekleri |
Bu tablo genel bir yol göstericidir. Tedavinizde kullanılan apareylere göre hekiminiz ek önerilerde bulunabilir.
Sert ve yapışkan besinler
Sert besinler (kuruyemiş, sert şekerler, buz, kabuklu ekmek) ısırma sırasında brakete ani bir kuvvet uygular. Yapışkan besinler (karamel, lokum, sakız, bazı jelibonlar) ise braketlerin ve telin arasına yapışarak bağlantıyı zorlayabilir ve temizlenmesi güç artıklar bırakır. Patlamış mısırın kabukları da diş eti ile braket arasına sıkışabilir. Bunlara ek olarak kalem, tırnak ya da buz çiğneme gibi alışkanlıklar da braketlere zarar verebilir.
Kesme ve küçük parçalara bölme
Pek çok yiyeceği tamamen bırakmanız gerekmez; nasıl yediğiniz de önemlidir:
- Elma, armut, havuç gibi besinleri ısırmak yerine ince dilimler hâlinde kesin.
- Mısırı koçandan ısırmak yerine tanelerini ayırın.
- Et ve tavuğu kemikten ayırıp küçük lokmalar hâlinde tüketin.
- Lokmaları ön dişler yerine arka dişlerle, yavaş ve dikkatli çiğneyin.
- Pizza ve sandviç gibi yiyecekleri küçük parçalara bölerek yiyin.
Şekerli ve asitli içecekler
Gazlı içecekler, meyve suları ve enerji içecekleri hem şeker hem de asit içerebilir. Braket çevresi temizlenmesi daha zor bir bölge olduğu için bu içecekler dişte beyaz leke ve çürük oluşma riskini artırabilir. Tüketecekseniz gün boyu yudumlamak yerine öğünle birlikte içmeyi, ardından su ile ağzınızı çalkalamayı tercih edebilirsiniz. Gün içinde susuzluğunuzu su ile gidermek en sade yoldur. Seramik braket kullanıyorsanız çay, kahve ve kola gibi renkli içeceklerin bağlantı lastiklerini sarartabileceğini de unutmayın; bkz. seramik braket.
İlk günlerde ve kontrol sonrası beslenme
Tel takıldıktan sonraki ilk günlerde ve tel değişimlerinin ardından dişler hassas olabilir. Bu dönemde çorba, yoğurt, püre, omlet, makarna ve muhallebi gibi yumuşak besinler daha rahat tüketilebilir. Alışma süreciyle ilgili ayrıntılar diş teli takıldıktan sonra ilk haftalar sayfamızda.
Yemekten sonra fırçalama sırası
- Önce ağzınızı su ile çalkalayarak büyük artıkları uzaklaştırın.
- Asitli bir içecek tükettiyseniz fırçalamadan önce kısa bir süre beklemek diş minesini korumaya yardımcı olabilir; bu konuda hekiminizin önerisini izleyin.
- Yumuşak kıllı fırçayla braketlerin üstünü ve altını ayrı ayrı, dairesel hareketlerle fırçalayın.
- Ara yüz fırçasıyla braketlerin arasını ve tel altını temizleyin.
- Diş ipi geçirgeci ile diş aralarını temizleyin ve aynada braket çevresini kontrol edin.
Ayrıntılı bakım önerileri için sabit diş teli takılıyken ağız ve diş bakımı yazısına bakabilirsiniz.
Bir braket çıkarsa
Yemek sırasında bir braket yerinden çıkarsa ya da tel batmaya başlarsa kliniği arayın. Çıkan parçayı saklayın ve randevunuza getirin. Batma varsa ortodontik mum kullanabilirsiniz. Evde yapılabilecekler için ortodontik acil durumlar sayfasına bakın. Bir parça yutulduktan sonra öksürük ya da nefes darlığı olursa 112'yi arayın.
Sık sorulan sorular
Diş teli varken sakız çiğneyebilir miyim?
Sakız braket ve tele yapışarak bağlantıyı zorlayabileceği için genellikle önerilmez. Özel durumlar için hekiminize danışın.
Kuruyemiş tamamen yasak mı?
Bütün ve sert kuruyemişler braketlere zarar verebilir. Bazı hastalar ince öğütülmüş ya da ezme hâlindeki ürünleri tercih eder; size uygun olanı hekiminizle konuşabilirsiniz.
Çay ve kahve içebilir miyim?
İçebilirsiniz. Şekersiz tüketmek ve sonrasında su ile çalkalamak dişlerinizi ve braket çevresini korumaya yardımcı olur.
Dışarıda yemek yerken fırçalayamazsam ne yapmalıyım?
Ağzınızı su ile iyice çalkalayın ve mümkün olan ilk fırsatta fırçalayın. Yanınızda küçük bir seyahat fırçası ve ara yüz fırçası taşımak işinizi kolaylaştırır.
Sorularınız için 0312 911 60 36 numarasını arayabilir ya da iletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi planı muayene ve hekim değerlendirmesiyle belirlenir.
