Erken ortodontik tedavi nedir?
Erken ortodontik tedavi (Faz 1, interseptif tedavi), süt ve kalıcı dişlerin birlikte bulunduğu dönemde, çenelerin büyüme potansiyelinden yararlanılarak yapılan sınırlı bir tedavidir. Amaç; ileride daha karmaşık hale gelebilecek sorunları önlemek ya da hafifletmek, kalıcı dişler için yer sağlamak ve dişleri travmadan korumaktır.
İlk ortodontik kontrol neden 7 yaş civarında önerilir?
Bu yaşlarda ilk kalıcı azı dişleri ve ön kesici dişler sürmüştür. Hekim; kapanış ilişkisini, yer durumunu ve çenelerin gelişimini değerlendirerek bir sorun olup olmadığını erken fark edebilir. İlk kontrol, tedaviye hemen başlanacağı anlamına gelmez. Çoğu çocukta yalnızca 6–12 ayda bir izlem önerilir ve tedavi, uygun zamana bırakılır.
Hangi durumlarda erken tedavi düşünülür?
- Çapraz kapanış: Özellikle çenenin bir tarafa kaymasına yol açan durumlar
- Alt çene ileriliği ve üst çene geriliği eğilimi
- İleri derecede yer darlığı: Kalıcı dişlerin sürmesi için yer olmaması
- Belirgin şekilde öne çıkık üst ön dişler: Düşme ve çarpmalarda kırılma riski
- Alışkanlıklara bağlı açık kapanış: Parmak emme, dil itimi
- Süt dişlerinin erken kaybı: Yer kaybını önlemek için yer tutucu ihtiyacı
- Sürmeyen ya da yanlış yönde süren dişler
Erken tedavide kullanılan yöntemler
- Damak genişletme apareyleri
- Fonksiyonel apareyler
- Yüz maskesi
- Yer tutucular
- Alışkanlık kırıcı apareyler
- Karma dişlenmeye uygun şeffaf plaklar (Invisalign First)
- Sınırlı sayıda dişe uygulanan braketler
Erken tedavinin olası yararları ve sınırları
| Olası yararlar | Sınırlar |
|---|---|
| Büyümenin yönlendirilmesi ile bazı iskeletsel sorunların hafifletilmesi | Her sorunda erken tedavi ek yarar sağlamaz |
| Kalıcı dişler için yer sağlanması | Kalıcı dişler sürdükten sonra ikinci bir aşama gerekebilir |
| Öne çıkık dişlerde travma riskinin azaltılması | Çocuğun uyumu sonucu belirgin şekilde etkiler |
| Alışkanlıkların bırakılmasına destek | Toplam tedavi süresi uzayabilir |
Bu nedenle erken tedavi kararı, beklenen yarar ile çocuğa ve aileye getireceği yük birlikte değerlendirilerek verilir.
Faz 1 sonrası ne olur?
Faz 1 tamamlandıktan sonra, elde edilen sonuç gerekirse bir aparey ile korunur ve kalıcı dişlerin sürmesi izlenir. Kalıcı dişlenme tamamlandığında dişlerin son konumunu düzenlemek için ikinci aşama (Faz 2) gerekip gerekmediği değerlendirilir.