Kısa yanıt: Sabit diş teli takılıyken braketlerin çevresinde yemek artığı ve plak daha kolay birikir. Bu nedenle her öğünden sonra yumuşak fırça ile braketlerin üstünü, altını ve diş eti sınırını temizlemek, günde en az bir kez arayüz fırçası ya da diş ipiyle aralara ulaşmak ve sert, yapışkan besinlerden kaçınmak önerilir. Su jeti destekleyici olabilir, ancak fırçalamanın yerini tutmaz.
Sabit telde temizlik neden daha önemlidir?
Braketler ve teller, plak birikimine uygun yüzeyler oluşturur. Temizlik yetersiz kalırsa dişlerde beyaz lekeler, çürük ve diş eti iltihabı gelişebilir. Bu lekeler tel çıkarıldığında kalıcı olarak görünebilir. Diş eti sağlığı bozulursa tedavi planı da etkilenebilir.
Doğru fırçalama
- Yumuşak kıllı, tercihen ortodontik ucu olan bir fırça kullanın
- Fırçayı önce braketlerin üstünde, 45 derece açıyla diş eti hattına doğru tutarak yuvarlak hareketlerle hareket ettirin
- Ardından fırçayı braketlerin altına doğru eğerek alt kısımları temizleyin
- Dişlerin iç ve çiğneme yüzeylerini de unutmayın
- Her bölge için yeterli süre ayırın; toplamda en az iki dakika hedefleyin
- Florürlü diş macunu kullanın; kullanım miktarı hekimin önerisine göre belirlenir
Elektrikli fırça da kullanılabilir; önemli olan fırça başının braket çevresine ulaşmasıdır.
Arayüz fırçası ve diş ipi
- Arayüz fırçası: Tel ile diş arasındaki ve dişler arası boşluklardaki artıkları temizler. Boyutu, boşluk genişliğine göre seçilmelidir
- Diş ipi: Tellerin altından geçirilebilen ortodontik diş ipleri veya iğneli ip tutucular kullanılabilir
- Sıklık: Günde en az bir kez, tercihen akşam fırçalamasından önce
Su jeti (ağız duşu)
Basınçlı su, braket çevresindeki serbest artıkların uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir. Ancak yapışmış plağı tek başına temizlemeyebilir. Bu nedenle fırçalama ve arayüz temizliğine ek olarak, düşük basınç ayarında kullanılması daha uygun olur. Ayrıntılı kullanım için hekiminize danışın.
Beslenme düzeni
- Kaçınılacaklar: Sert çerezler, buz, sert kabuklu yiyecekler, yapışkan şekerler ve sakız braket kopmasına veya çürüğe yol açabilir
- Dikkatli tüketilecekler: Elma, havuç gibi sert meyve ve sebzeler küçük parçalara bölünerek yenmelidir
- Sınırlandırılacaklar: Şekerli ve asitli içecekler; tüketilecekse pipetle ve çabuk içilmelidir
- Alışkanlıklar: Tırnak, kalem veya buz çiğnemekten kaçınılmalıdır
Randevulara düzenli gelin
Kontrol seanslarında hekim hem diş hareketini hem de hijyen durumunu değerlendirir. Braket veya tel kopması, batma ya da yara gibi sorunlarda ortodontik acil durumlar sayfasındaki önerilere göz atıp randevu isteyebilirsiniz. Tel çıktıktan sonra dişlerin kaymaması için diş teli çıkarıldıktan sonra dişlerin durumu yazımızı da okuyabilirsiniz. Diğer apareylerin temizliği için ortodontik aparey temizliği ve bakımı rehberimize bakabilirsiniz.
Günlük rutin önerisi
- Sabah: Kahvaltıdan sonra fırçalama, gerekirse florürlü ağız suyu
- Gün içinde: Dışarıdayken yemekten sonra suyla çalkalama ve mümkünse taşınabilir bir fırça
- Akşam: Önce arayüz fırçası ya da diş ipi, ardından detaylı fırçalama; en son su jeti kullanılacaksa onunla durulama
- Haftalık: Aynada braketlerin ve diş etinin durumunu kontrol etmek
Tel batması ve yaralar
İlk günlerde yanak ve dudak içinde tahriş görülebilir. Braket veya telin sivri kısımlarına ortodontik balmumu koymak geçici rahatlama sağlar. Yara uzun sürerse ya da tel kopmuşsa hekime haber verilmelidir; tel kendi başınıza kesilmemelidir.
Bakım malzemeleri için kısa liste
- Yumuşak kıllı ya da ortodontik fırça
- Florürlü diş macunu
- Farklı boylarda arayüz fırçaları
- Ortodontik diş ipi ya da iğneli ip tutucu
- Ortodontik balmumu
- İsteğe bağlı olarak su jeti
Tüm bunlar tedavi süresince hijyeni kolaylaştırır. Kullanımı hakkında emin olmadığınız bir ürün varsa kontrol randevunuzda hekiminize ya da klinik ekibine sorabilirsiniz.
Profesyonel temizlik ve florür
Sabit tel döneminde diş taşı temizliği ve gerektiğinde florür uygulaması, evdeki bakımı tamamlayıcı bir destektir. Temizlik aralığı kişinin hijyen düzeyine ve diş eti durumuna göre hekim tarafından belirlenir. Ortodontik tedavi sırasında çürük riski artabileceğinden, genel diş hekimi kontrollerini de ihmal etmemek gerekir.
Kısaca merak edilenler
Sabit tel takılıyken ağız gargarası kullanılır mı?
Florürlü ağız suları çürük koruması açısından yardımcı olabilir; ancak fırçalama ve arayüz temizliğinin yerini tutmaz. Kullanım şekli hekim önerisine göre belirlenir.
Braketler çevresinde beyaz lekeler oluşursa ne yapılmalı?
Bu lekeler genellikle plak birikimi sonucu mine yüzeyindeki mineral kaybına işaret eder. Hekiminize haber verin; hijyen düzeni gözden geçirilir ve gerekirse koruyucu uygulamalar önerilir.
Diş eti kanaması normal midir?
Tel takıldıktan sonra ilk dönemde hafif kanama olabilir, ancak devam ediyorsa diş eti iltihabı belirtisi olabilir. Temizlik artırılmalı ve hekime başvurulmalıdır.
Size uygun olanı nasıl öğrenirsiniz?
Buradaki bilgiler geneldir; sizin için doğru plan muayene ve hekim değerlendirmesiyle belirlenir. Ankara Çankaya’da, Oran’daki kliniğimizde ilk ortodontik muayene sırasında sorularınızı birlikte ele alıyoruz.
