Çocuk ortodontisi neden farklıdır?
Yetişkinlerde ortodonti büyük ölçüde dişlerin konumunu değiştirmeye odaklanırken, çocuklarda çenelerin büyümesi devam ettiği için büyümenin yönlendirilmesi de mümkündür. Bu nedenle bazı sorunlar çocukluk döneminde daha basit yöntemlerle hafifletilebilir ya da ileride gerekebilecek tedavinin kapsamı azaltılabilir.
Öte yandan her düzensizlik erken tedavi gerektirmez. Birçok çocukta yalnızca düzenli izlem yeterlidir ve tedavi, kalıcı dişlerin sürmesi beklendikten sonra planlanır.
Yaşa göre dönemler
| Dönem | Yaklaşık yaş | Neler değerlendirilir? |
|---|---|---|
| Süt dişlenme | 3–6 yaş | Parmak emme, emzik, ağızdan nefes alma gibi alışkanlıklar; çapraz kapanış; erken diş kayıpları |
| Karma dişlenme | 6–12 yaş | Yer darlığı, dar damak, çapraz kapanış, öne eğimli ön dişler, çene gelişimindeki farklılıklar |
| Kalıcı dişlenme | 12 yaş ve sonrası | Çapraşıklık, boşluklar, kapanış bozuklukları, gömülü dişler |
Evde fark edebileceğiniz işaretler
- Süt dişlerinin çok erken ya da çok geç dökülmesi
- Çiğneme veya ısırmada zorlanma
- Ağız açık uyuma, horlama veya sürekli ağızdan nefes alma
- 4–5 yaşından sonra devam eden parmak emme ya da emzik kullanımı
- Ağız kapalıyken ön dişlerin birbirine değmemesi
- Alt ön dişlerin üst ön dişlerin önünde kapanması
- Belirgin şekilde öne çıkık üst ön dişler
- Çenenin bir tarafa kayarak kapanması
- Dişlerin çok sıkışık sürmesi ya da kalıcı dişlerin süt dişlerinin arkasından çıkması
Bu işaretlerden biri varsa, ortodontik değerlendirme için randevu almanız yararlı olabilir.
Kullanılan yöntemler
Hareketli apareyler
Ağızdan çıkarılabilen, akrilik ve tellerden oluşan apareylerdir. Basit diş hareketleri ve küçük genişletmeler için kullanılabilir. Etkinlikleri çocuğun kullanım süresine bağlıdır.
Fonksiyonel apareyler
Alt çenenin geride olduğu durumlarda büyüme döneminde alt çeneyi öne konumlandırarak gelişimini desteklemeyi amaçlar. Uygun zamanlama genellikle büyüme atılımı dönemidir.
Damak genişletme apareyleri
Dar üst çenede damak sütürünü açarak üst çeneyi genişletir. Ayrıntılar için çene genişletme tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Yüz maskesi
Üst çenenin geride kaldığı durumlarda, erken yaşlarda üst çenenin öne doğru gelişimini desteklemek amacıyla kullanılır.
Yer tutucular
Süt dişi erken kaybedildiğinde, kalıcı diş sürene kadar boşluğun korunmasını sağlar.
Şeffaf plaklar
Karma dişlenme döneminde Invisalign First, ergenlik döneminde Invisalign Teen gibi şeffaf plak protokolleri uygun vakalarda kullanılabilir.
Braketler (sabit tedavi)
Kalıcı dişler sürdükten sonra dişlerin ayrıntılı olarak hizalanması için kullanılır.
Alışkanlıklar ve ortodonti
Parmak emme, emzik kullanımı, dil itimi ve ağızdan nefes alma gibi alışkanlıklar uzun süre devam ettiğinde dişlerin ve çenelerin gelişimini etkileyebilir; açık kapanış ve dar damak bu alışkanlıklarla ilişkili olabilir. Alışkanlığın bırakılması çoğu zaman tedavinin ilk adımıdır. Ağızdan nefes alma şikâyeti olan çocuklarda bir kulak burun boğaz hekimi değerlendirmesi de gerekebilir.
Ailelere öneriler
- İlk ortodontik kontrolü yaklaşık 7 yaşında planlayın.
- Çocuğunuzun aparey veya plak kullanım süresini takip edin; günlük bir çizelge işinizi kolaylaştırabilir.
- Apareyli çocuklarda diş fırçalamaya akşamları siz de yardımcı olun.
- Yapışkan ve sert yiyeceklerden kaçınılması gerektiğini çocuğunuza açıklayın.
- Aparey kırılır, batar ya da ağrı yaparsa kendiniz müdahale etmeden klinikle iletişime geçin.