Kısa yanıt: Sabit diş teli takıldıktan ya da kontrol randevusunda tel değiştirilip ayarlandıktan sonraki birkaç gün dişlerde basınç, çiğnerken hassasiyet ve yanaklarda tahriş hissi sık görülür. Bu his çoğu durumda kendiliğinden azalır. Yumuşak beslenme ve ortodontik mum işinizi kolaylaştırır; ağrı kesici gerekip gerekmediğini ise hekiminize veya eczacınıza danışarak belirlemelisiniz.
Hassasiyet neden olur?
Ortodontik tedavide teller ve braketler dişlere hafif ve sürekli bir kuvvet uygular. Dişin çevresindeki destek dokular bu kuvvete uyum sağlarken bir süre basınç ve dolgunluk hissi oluşabilir. Tel yeni takıldığında ya da kontrolde daha kalın bir tele geçildiğinde bu his yeniden belirginleşebilir. Buna ek olarak braketler ilk günlerde yanak ve dudak iç yüzüne sürtünerek küçük tahrişlere yol açabilir.
Hissedilen rahatsızlığın şiddeti ve süresi kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler yalnızca hafif bir baskı hisseder, bazıları ise ilk günlerde sert yiyecekleri çiğnemekte zorlanır. Tel takıldıktan sonraki dönemi daha ayrıntılı olarak diş teli takıldıktan sonraki ilk haftalar sayfamızda anlattık.
Evde neler yapabilirsiniz?
Yumuşak beslenme
Hassasiyetin belirgin olduğu günlerde çiğnemesi kolay yiyecekleri tercih edin: çorba, yoğurt, püre, haşlanmış sebze, yumurta, makarna, muz gibi yumuşak meyveler. Sert kabuklu yemişler, sert ekmek kabuğu ve yapışkan şekerlemeler hem hassas dişleri zorlar hem de braketlerin yerinden çıkmasına yol açabilir. Yiyecekleri küçük parçalara bölüp arka dişlerle yavaşça çiğnemek de rahatlatır. Ayrıntılı liste için diş teli ile beslenme sayfasına bakabilirsiniz.
Ortodontik mum
Braket veya tel ucu yanağınıza, dudağınıza ya da dilinize sürtünüyorsa, temiz ve kuru bir parmakla küçük bir parça ortodontik mumu yuvarlayıp ilgili braketin üzerine bastırabilirsiniz. Mum, yüzeyi yumuşatarak doku ile metal arasında bir tampon oluşturur. Yemeklerden önce çıkarıp sonrasında yenisini koymanız genellikle önerilir. Mumu kliniğimizden ya da eczaneden temin edebilirsiniz.
Ağız bakımını sürdürmek
Hassasiyet olsa da fırçalamayı aksatmayın; yumuşak kıllı bir fırça ve nazik hareketler yeterlidir. Braket çevresinde biriken yemek artıkları diş etinde ek hassasiyete yol açabilir. Temizlik ipuçları için ortodontik aparey temizliği ve bakımı yazımıza göz atabilirsiniz. Ilık suyla ağzı çalkalamak tahriş olmuş bölgeleri rahatlatabilir.
Ağrı kesici kullanılabilir mi?
Bazı kişiler ilk günlerde ağrı kesiciye ihtiyaç duyabilir. Ancak hangi ilacın, hangi dozda ve ne sıklıkla kullanılabileceği; yaşınıza, kullandığınız diğer ilaçlara, alerjilerinize ve genel sağlık durumunuza bağlıdır. Bu nedenle ilaç seçimini kendi başınıza yapmak yerine hekiminize veya eczacınıza danışın. Çocuklarda ve kronik rahatsızlığı olan kişilerde bu danışma özellikle önemlidir.
Ne zaman kliniği aramalısınız?
Aşağıdaki durumlarda beklemek yerine kliniğe haber verin:
- Hassasiyet birkaç gün içinde azalmıyor, aksine giderek artıyorsa
- Bir tel ucu batıyor ve mumla kapatılamıyorsa
- Braket yerinden çıktı ya da tel kırıldıysa
- Diş etinde belirgin şişlik, iltihap ya da kötü koku fark ettiyseniz
- Tek bir dişte keskin, zonklayıcı ağrı varsa (bu, ortodonti dışı bir sorunun işareti olabilir)
Acil sayılabilecek durumlar ve ilk yapılacaklar için ortodontik acil durumlar sayfamıza bakabilirsiniz. Nefes almayı veya yutmayı zorlaştıran bir şişlik ya da bir parçanın yutulması gibi ciddi durumlarda 112’yi arayın.
İlk günleri kolaylaştıracak küçük alışkanlıklar
- Tel takılacağı ya da kontrol yapılacağı günün akşamı için önceden yumuşak bir yemek planlayın.
- Ortodontik mumu çantanızda, iş yerinizde ve evde bulundurun.
- Yanak içinde küçük bir yara oluştuysa o bölgeyi dil ile sürekli yoklamamaya çalışın; doku daha çabuk sakinleşir.
- Yeterli su için; ağız kuruluğu tahrişi artırabilir.
- Hassasiyetin ne zaman başladığını ve ne zaman azaldığını not edin; kontrolde hekiminizle paylaşmak faydalı olur.
Bu öneriler genel bilgilerdir. Hassasiyetin sizin durumunuzda beklenen düzeyde olup olmadığını tedavinizi yürüten hekim değerlendirir.
Sabit tel ile şeffaf plakta his farklı mı?
Her iki yöntemde de dişler hareket ettiği için benzer bir basınç hissi olabilir. Şeffaf plakta bu his genellikle yeni plağa geçildiği ilk günlerde belirginleşir. Plak kullananlar için şeffaf plak ağrı yapar mı? yazısını hazırladık. Sabit tel tedavisinin genel işleyişi için sabit diş teli tedavisi sayfasına göz atabilirsiniz.
Kısaca merak edilenler
Hassasiyet genellikle ne kadar sürer?
Çoğu kişide ilk günlerde belirgindir ve giderek azalır; ancak süre kişiden kişiye değişir. Azalmıyor ya da artıyorsa kliniğe haber verin.
Her kontrol randevusundan sonra hassasiyet olur mu?
Tel değiştirildiğinde veya ayarlandığında bir süre basınç hissi yeniden olabilir. Bazı kontrollerden sonra hiç fark edilmeyebilir.
Soğuk yiyecekler iyi gelir mi?
Bazı kişiler soğuk içecek ya da yumuşak soğuk yiyeceklerle rahatladığını söyler. Sert buz parçalarını çiğnemekten ise kaçının; braketlere zarar verebilir.
Size uygun olanı nasıl öğrenirsiniz?
Buradaki bilgiler geneldir; sizin için doğru plan ve bakım önerileri muayene ve hekim değerlendirmesiyle belirlenir. Ankara Çankaya’da, Oran’daki kliniğimizde ilk ortodontik muayene sırasında sorularınızı birlikte ele alıyoruz.