چرا تغذیه هنگام داشتن براکت مهم است؟
در ارتودنسی ثابت، براکتها با چسب ویژهای به دندانها متصل میشوند. این اتصال طوری طراحی شده که در برابر جویدن روزانه مقاوم باشد؛ اما گاز زدن یک لقمهی بسیار سفت یا جویدن خوراکی چسبناک ممکن است باعث جدا شدن براکت، خم شدن یا شکستن سیم شود. چنین مشکلاتی ممکن است به نوبت اضافه نیاز داشته باشند و بر پیشرفت درمان با سرعت برنامهریزیشده اثر بگذارند. افزون بر این، باقیماندهی غذا که در اطراف براکتها جمع میشود خطر پوسیدگی و التهاب لثه را افزایش میدهد.
برای سازوکار کلی درمان ثابت میتوانید صفحه‌ی درمان با ارتودنسی ثابت را ببینید.
خوراکی‌های مناسب و خوراکی‌هایی که باید مراقبشان بود
| گروه | معمولاً مناسب | نیاز به احتیاط / پرهیز توصیه میشود |
|---|---|---|
| نان و غلات | نان نرم، ماکارونی، پلو، بلغور، فرنی جو دوسر | نان سفت پوسته‌دار، لبه‌ی سیمیت (نان حلقه‌ای)، کراکر سفت، چیپس ذرت |
| میوه‌ها | موز، گلابی رسیده، طالبی، هندوانه، سیب برش‌خورده | گاز زدن سیب یا گلابی درسته، میوه‌های خشک سفت |
| سبزیجات | سبزیجات پخته، پوره‌ها، سالاد ریزخردشده | گاز زدن هویج درسته یا سبزیجات سفت با دندان‌های جلو |
| گوشت، مرغ، ماهی | کوفته، گوشت چرخ‌کرده، مرغ نرم‌پخته، ماهی بدون تیغ | گاز زدن گوشت از روی استخوان، تکه‌های گوشت سفت و خشک |
| لبنیات | ماست، دوغ، پنیرهای نرم، شیر | پنیر کاشار بسیار سفت یا پوسته‌ی پنیر خشک |
| تنقلات | کیک نرم، پودینگ، مهلبی (فرنی شیری) | آب‌نبات سفت، کارامل، باسلق (راحت‌الحلقوم)، آدامس، پاپ‌کورن، آجیل پوست‌دار |
| نوشیدنی‌ها | آب، شیر، چای بدون شکر | نوشیدنی‌های گازدار و شیرین، آب میوه، نوشیدنی‌های انرژی‌زا |
این جدول یک راهنمای کلی است. ارتودنتیست شما ممکن است بسته به دستگاه‌هایی که در درمانتان استفاده میشود توصیه‌های بیشتری داشته باشد.
خوراکی‌های سفت و چسبناک
خوراکی‌های سفت (آجیل، آب‌نبات سفت، یخ، نان پوسته‌دار) هنگام گاز زدن نیرویی ناگهانی به براکت وارد می‌کنند. خوراکی‌های چسبناک (کارامل، راحت‌الحلقوم، آدامس، برخی پاستیل‌ها) نیز با چسبیدن بین براکتها و سیم ممکن است به اتصال فشار بیاورند و باقی‌مانده‌هایی به جا بگذارند که تمیز کردنشان دشوار است. پوسته‌های پاپ‌کورن نیز ممکن است بین لثه و براکت گیر کنند. افزون بر این‌ها، عادت‌هایی مانند جویدن مداد، ناخن یا یخ نیز می‌توانند به براکتها آسیب برسانند.
بریدن و تقسیم به تکه‌های کوچک
لازم نیست بسیاری از غذاها را کاملاً کنار بگذارید؛ نحوه‌ی خوردن هم اهمیت دارد:
- غذاهایی مانند سیب، گلابی و هویج را به جای گاز زدن، به برش‌های نازک ببرید.
- به جای گاز زدن بلال، دانه‌های آن را جدا کنید.
- گوشت و مرغ را از استخوان جدا کنید و به‌صورت لقمه‌های کوچک بخورید.
- لقمه‌ها را به جای دندان‌های جلو با دندان‌های عقب، آهسته و با دقت بجوید.
- غذاهایی مانند پیتزا و ساندویچ را به تکه‌های کوچک تقسیم کنید و بخورید.
نوشیدنی‌های شیرین و اسیدی
نوشیدنی‌های گازدار، آب میوه‌ها و نوشیدنی‌های انرژی‌زا ممکن است هم شکر و هم اسید داشته باشند. چون اطراف براکت ناحیه‌ای است که تمیز کردنش دشوارتر است، این نوشیدنی‌ها ممکن است خطر ایجاد لکه‌ی سفید و پوسیدگی را در دندان افزایش دهند. اگر می‌نوشید، میتوانید به جای جرعه‌جرعه نوشیدن در طول روز، آن را همراه با وعده‌ی غذایی بنوشید و سپس دهانتان را با آب بشویید. رفع تشنگی با آب در طول روز ساده‌ترین راه است. اگر از براکت سرامیکی استفاده می‌کنید، فراموش نکنید که نوشیدنی‌های رنگی مانند چای، قهوه و کولا ممکن است کش‌های اتصال را زرد کنند؛ ببینید: براکت سرامیکی.
تغذیه در روزهای نخست و پس از کنترل
در روزهای نخست پس از گذاشتن سیم و پس از تعویض سیم، دندانها ممکن است حساس باشند. در این دوره خوراکی‌های نرمی مانند سوپ، ماست، پوره، املت، ماکارونی و فرنی را راحت‌تر می‌توان خورد. جزئیات دوره‌ی عادت کردن در صفحه‌ی هفته‌های نخست پس از گذاشتن براکت آمده است.
ترتیب مسواک زدن پس از غذا
- ابتدا با شستن دهان با آب، باقی‌مانده‌های درشت را خارج کنید.
- اگر نوشیدنی اسیدی مصرف کرده‌اید، کمی صبر کردن پیش از مسواک زدن ممکن است به حفظ مینای دندان کمک کند؛ در این باره توصیه‌ی پزشکتان را دنبال کنید.
- با مسواکی با موهای نرم، بالا و پایین براکتها را جداگانه و با حرکات دایره‌ای مسواک بزنید.
- با مسواک بین دندانی، فاصله‌ی بین براکتها و زیر سیم را تمیز کنید.
- با نخ‌کش، بین دندانها را تمیز کنید و در آینه اطراف براکتها را بررسی کنید.
برای توصیه‌های مفصل مراقبت میتوانید مقاله‌ی مراقبت از دهان و دندان هنگام ارتودنسی ثابت را ببینید.
اگر براکتی جدا شد
اگر هنگام غذا خوردن براکتی جدا شد یا سیم شروع به فرو رفتن کرد، با کلینیک تماس بگیرید. قطعه‌ی جداشده را نگه دارید و به نوبت خود بیاورید. اگر چیزی فرو می‌رود، میتوانید از موم ارتودنسی استفاده کنید. برای کارهایی که در خانه می‌توان انجام داد، صفحه‌ی موارد اورژانسی ارتودنسی را ببینید. اگر پس از بلعیدن یک قطعه سرفه یا تنگی نفس ایجاد شد، با 112 تماس بگیرید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا با براکت میتوانم آدامس بجوم؟
چون آدامس ممکن است با چسبیدن به براکت و سیم به اتصال فشار بیاورد، معمولاً توصیه نمی‌شود. برای موارد خاص با ارتودنتیست خود مشورت کنید.
آیا آجیل کاملاً ممنوع است؟
آجیل درسته و سفت ممکن است به براکتها آسیب برساند. برخی بیماران فراوردههای ریزآسیابشده یا کرهای (خمیری) را ترجیح میدهند؛ میتوانید دربارهی آنچه برای شما مناسب است با ارتودنتیست خود صحبت کنید.
آیا میتوانم چای و قهوه بنوشم؟
میتوانید. نوشیدن بدون شکر و شستن دهان با آب پس از آن به حفظ دندانها و اطراف براکت کمک میکند.
اگر بیرون غذا بخورم و نتوانم مسواک بزنم چه کنم؟
دهانتان را بهخوبی با آب بشویید و در نخستین فرصت ممکن مسواک بزنید. همراه داشتن یک مسواک کوچک سفری و مسواک بین دندانی کار را آسانتر میکند.
برای پرسش‌های خود میتوانید با شماره 0312 911 60 36 تماس بگیرید یا از فرم صفحه تماس استفاده کنید.
این صفحه جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد؛ تشخیص و برنامه‌ی درمان با معاینه و ارزیابی ارتودنتیست شما تعیین میشود.
