Üst çene geriliği nedir?
Üst çene geriliği (maksiller retrüzyon ya da maksiller hipoplazi), üst çenenin yeterince öne gelişmemesidir. Ortodontik olarak çoğunlukla “Sınıf III” kapanış ile birlikte görülür. Dışarıdan bakıldığında alt çene önde gibi görünebilir; ancak sorunun kaynağı alt çenenin büyüklüğü değil, üst çenenin geride kalmasıdır. Bu ayrım, tedavi seçimini doğrudan etkiler.
Belirtileri
- Alt ön dişlerin üst ön dişlerin önünde kapanması (ön çapraz kapanış)
- Yanaklar ve burun kanatları çevresinde düz ya da çökük görünüm
- İçbükey (konkav) yüz profili
- Üst dişlerde çapraşıklık ve gömülü kalma eğilimindeki köpek dişleri
- Üst dudağın ince ve geride görünmesi
Nedenleri
- Kalıtsal faktörler; ailede benzer yüz yapısı
- Dar üst çene ve damak
- Ağızdan nefes alma ve üst solunum yolu sorunları
- Dudak-damak yarığı gibi doğumsal durumlar
- Süt dişlerinin erken kaybı
Büyüme döneminde üst çene ilerletme
Yüz maskesi (ters headgear)
Alın ve çeneye dayanan bir çerçeve ile ağız içindeki aparey arasına takılan elastikler, üst çeneye öne doğru bir kuvvet uygular. Amaç, üst çenenin gelişimini öne doğru desteklemektir. Yüz maskesi genellikle evde ve geceleri, günde belirli saatler boyunca takılır. Etkinliği en çok erken yaşlarda (çoğunlukla 6–10 yaş) belirgindir.
Damak genişletme ile birlikte kullanım
Yüz maskesi çoğu zaman bir damak genişletme apareyi ile birlikte uygulanır. Genişletme, üst çenenin çevresindeki sütürleri hareketlendirerek ilerletmeye yardımcı olabilir ve dar damağı da düzeltir.
Mini vida (kemik destekli) yöntemler
Daha ileri yaşlardaki çocuklarda, kuvvetin doğrudan kemiğe uygulanması için mini vida ya da mini plak destekli elastikler kullanılabilir. Bu yöntemlerin uygunluğu yaşa ve vakaya göre değerlendirilir.
Tedavi sonrası izlem
Üst çene geriliğine sıklıkla alt çenenin büyüme eğilimi de eşlik ettiğinden, erken tedaviden sonra büyüme bitene kadar düzenli izlem önemlidir. Bazı çocuklarda ergenlik döneminde ek tedavi gerekebilir.
Yetişkinlerde seçenekler
Büyümesi tamamlanmış kişilerde üst çenenin büyümesi yönlendirilemez. Hafif ve orta vakalarda dişlerin konumu ayarlanarak kapanış iyileştirilebilir (ortodontik kamuflaj); bu amaçla şeffaf plak veya braket kullanılabilir. Belirgin iskeletsel gerilikte üst çenenin cerrahi olarak öne alınması gündeme gelir. Ayrıntılar için iskeletsel bozukluklar sayfasına bakabilirsiniz.