MARPE neden geliştirildi?
Üst çenenin iki yarısı, damağın ortasındaki bir dikiş hattıyla (sütür) birleşir. Çocuklarda bu hat henüz kaynaşmadığı için klasik damak genişletme apareyleri dişlere uygulanan kuvvetle hattı açabilir. Büyüme tamamlandıkça hat kaynaşır; dişlerden destek alan klasik apareyler bu durumda çoğunlukla dişleri yana yatırır ama kemiği yeterince genişletemez.
MARPE'de genişletme vidası, damak kemiğine yerleştirilen küçük mini vidalara bağlanır. Böylece kuvvet dişler yerine doğrudan kemiğe iletilir ve uygun hastalarda cerrahi gerekmeden iskeletsel genişletme amaçlanır.
Kimler için değerlendirilir?
- Büyümesi tamamlanmış ya da tamamlanmak üzere olan genç ve yetişkinler
- Arka dişlerde çapraz kapanış ve dar üst çene olanlar
- Çapraşıklık için yer gereken ve darlığın iskeletsel kaynaklı olduğu durumlar
- Damak kemiği ve diş eti mini vida uygulamasına uygun olanlar
Uygunluk; muayene, röntgen ve gerekirse üç boyutlu görüntüleme (konik ışınlı tomografi) ile değerlendirilir. Yaş tek başına belirleyici değildir; sütürün kaynaşma derecesi kişiden kişiye değişir.
MARPE, klasik genişletme ve SARPE farkı
| Yöntem | Destek | Genellikle kimlerde? |
|---|---|---|
| Klasik hızlı damak genişletme | Dişler | Çocuklar ve erken ergenlik |
| MARPE | Damağa yerleştirilen mini vidalar (bazen dişlerle birlikte) | Geç ergenlik, genç yetişkinler ve uygun yetişkinler |
| SARPE (cerrahi destekli) | Cerrahi olarak gevşetilen kemik + aparey | Kemiğin daha dirençli olduğu yetişkinler |
Hangi yöntemin uygun olduğu kişinin kemik yapısına, darlığın miktarına ve genel tedavi planına göre belirlenir.
Tedavi aşamaları
- Kayıtlar ve planlama: Muayene, röntgen, gerekirse tomografi ve ağız içi tarama; mini vidaların konumu planlanır.
- Apareyin yerleştirilmesi: Lokal anestezi altında mini vidalar damağa yerleştirilir ve kişiye özel üretilen genişletici bağlanır.
- Aktif genişletme: Vida, hekimin belirlediği programa göre çevrilir; bu aşama genellikle birkaç hafta sürer. Ön dişler arasında geçici bir boşluk oluşması sütürün açıldığını gösterebilir.
- Bekleme (pekiştirme): Açılan bölgenin kemikle dolması için aparey bir süre daha ağızda kalır; çoğunlukla birkaç ay.
- Ortodontik tedavi: Genişletmenin ardından dişler genellikle şeffaf plak veya braketlerle hizalanır.
Tedavi sırasında neler hissedilebilir?
- Vida çevrildikten sonra damakta, burun kökünde ve dişlerde kısa süreli baskı hissi olabilir.
- İlk günlerde konuşmada değişiklik ve tükürük artışı görülebilir; çoğu kişi kısa sürede alışır.
- Mini vidaların çevresi yumuşak bir fırça ve hekimin önerdiği gargarayla temiz tutulmalıdır.
- Sert ve yapışkan yiyeceklerden kaçınılması apareyin korunmasına yardımcı olur.
- Aparey gevşerse, mini vida çevresinde şişlik veya akıntı olursa klinikle iletişime geçilmelidir.
Sınırlar
Her yetişkinde MARPE ile yeterli iskeletsel genişleme sağlanamayabilir. Sütürün açılmadığı durumlarda tedavi planı değiştirilebilir ve cerrahi destekli seçenekler değerlendirilebilir. Bu nedenle beklentiler, tedavi öncesinde kayıtlar üzerinden konuşulmalıdır. Daha fazla bilgi için ortodontik apareyler rehberi ve iskeletsel çene bozuklukları sayfalarına bakabilirsiniz.