İskeletsel bozukluk nedir?
Çene kemikleri ön-arka, dikey ya da yan yönde birbiriyle uyumsuz olduğunda iskeletsel bozukluktan söz edilir. En sık görülen tipler şunlardır:
- Sınıf II: Alt çene geriliği veya üst çene ileriliği
- Sınıf III: Alt çene ileriliği veya üst çene geriliği
- Dikey sorunlar: İskeletsel açık kapanış ve derin kapanış
- Enine sorunlar: Dar üst çene, çapraz kapanış
- Asimetriler: Çenenin bir tarafa kayması
Nasıl teşhis edilir?
Yüz ve profil muayenesi, ağız içi muayene, panoramik ve sefalometrik (yan kafa) röntgen ile ölçümler yapılır. Gerekli durumlarda üç boyutlu görüntüleme de kullanılabilir. Bu kayıtlar, sorunun hangi çeneden ve ne ölçüde kaynaklandığını gösterir.
Büyüme çağında tedavi
Çocuk ve gençlerde çenelerin büyümesi devam ettiği için, ortopedik apareylerle büyüme yönlendirilebilir:
- Damak genişletme ile dar üst çenenin genişletilmesi
- Yüz maskesi ile üst çene gelişiminin desteklenmesi
- Fonksiyonel apareyler veya şeffaf plakla mandibular ilerletme ile alt çene geriliğinin düzeltilmesi
Bu tedavilerin etkisi büyüme dönemiyle sınırlı olduğundan zamanlama önemlidir.
Yetişkinlerde tedavi
Ortodontik kamuflaj
Hafif ve orta iskeletsel sorunlarda, çenelerin konumu değiştirilmeden dişlerin eğimleri ayarlanarak kapanış ve görünüm iyileştirilebilir. Bu yaklaşım şeffaf plak ya da braketle uygulanabilir. Ancak kamuflajın yüz profili üzerindeki etkisi sınırlıdır.
Ortognatik cerrahi
Belirgin iskeletsel uyumsuzluklarda ortodonti ve çene cerrahisi birlikte planlanır. Süreç genellikle üç aşamadan oluşur:
- Cerrahi öncesi ortodonti: Dişlerin çene kemikleri üzerinde doğru konuma getirilmesi
- Ameliyat: Çene cerrahı tarafından alt ve/veya üst çenenin yeniden konumlandırılması
- Cerrahi sonrası ortodonti: Kapanışın ayrıntılı olarak düzenlenmesi ve pekiştirme
Uygun vakalarda cerrahi öncesi ve sonrası ortodontik aşamalar şeffaf plaklarla da yürütülebilir. Cerrahi kararı; hastanın şikâyeti, beklentileri ve kayıtlar birlikte değerlendirilerek ortodontist ve çene cerrahının ortak görüşüyle verilir.