Қаңқалық ақау деген не?
Қаңқалық ақау жақ сүйектері бір-біріне алдыңғы-артқы, тік немесе көлденең бағытта сәйкес келмегенде болады. Ең жиі кездесетін түрлері:
- II класс: Астыңғы жақтың шегінуі немесе үстіңгі жақтың алға шығуы
- III класс: Астыңғы жақтың алға шығуы немесе үстіңгі жақтың шегінуі
- Тік бағыттағы ақаулар: Қаңқалық ашық тістем және терең тістем
- Көлденең ақаулар: Үстіңгі жақтың тарлығы, айқас тістем
- Асимметриялар: Жақтың бір жаққа ығысуы
Қалай анықталады?
Бет пен профильді тексеру, ауыз ішін тексеру, панорамалық және цефалометриялық (бас сүйегінің бүйір) рентгенограммалары мен өлшеулер жүргізіледі. Қажет болса, үш өлшемді бейнелеу де қолданылуы мүмкін. Бұл құжаттар мәселенің қай жақтан және қаншалықты деңгейде туындайтынын көрсетеді.
Өсу кезеңіндегі емдеу
Балалар мен жасөспірімдерде жақтар әлі өсіп келе жатқандықтан, өсуді ортопедиялық аппараттармен бағыттауға болады:
- Тар үстіңгі жақты таңдайды кеңейту арқылы кеңейту
- Бет маскасымен үстіңгі жақтың дамуын қолдау
- Астыңғы жақтың шегінуін функционалды аппараттармен немесе мөлдір каппалармен астыңғы жақты алға жылжыту арқылы түзету
Бұл емдердің әсері өсу кезеңімен шектелетіндіктен, уақытты дұрыс таңдау маңызды.
Ересектердегі емдеу
Ортодонтиялық камуфляж
Жеңіл және орташа қаңқалық ақауларда жақтардың орнын өзгертпей, тістердің еңісін реттеу арқылы тістем мен сыртқы көріністі жақсартуға болады. Бұл тәсілді мөлдір каппалармен немесе брекеттермен жүргізуге болады. Алайда камуфляждың бет профиліне әсері шектеулі.
Ортогнатиялық хирургия
Айқын қаңқалық сәйкессіздіктерде ортодонтия мен жақ хирургиясы бірлесіп жоспарланады. Процесс әдетте үш кезеңнен тұрады:
- Операцияға дейінгі ортодонтия: Тістерді жақ сүйектерінде дұрыс орынға келтіру
- Операция: Жақ хирургының астыңғы және/немесе үстіңгі жақтың орнын өзгертуі
- Операциядан кейінгі ортодонтия: Тістемді егжей-тегжейлі аяқтау және ретенция
Сәйкес жағдайларда операцияға дейінгі және кейінгі ортодонтиялық кезеңдерді мөлдір каппалармен де жүргізуге болады. Операция туралы шешімді пациенттің шағымдарын, күтулерін және құжаттарын ескере отырып, ортодонт пен жақ хирургы бірлесіп қабылдайды.