Wat is een skeletale afwijking?
Er is sprake van een skeletale afwijking als de kaakbotten van voor naar achter, verticaal of in de breedte niet goed op elkaar aansluiten. De meest voorkomende vormen zijn:
- Klasse II: Terugliggende onderkaak of naar voren staande bovenkaak
- Klasse III: Naar voren staande onderkaak of terugliggende bovenkaak
- Verticale afwijkingen: Skeletale open beet en diepe beet
- Afwijkingen in de breedte: Smalle bovenkaak, kruisbeet
- Asymmetrieën: De kaak is naar één kant verschoven
Hoe wordt het vastgesteld?
Er wordt een onderzoek van het gezicht en het profiel gedaan, een onderzoek in de mond, panoramische en cefalometrische röntgenfoto’s (schedelprofielfoto) en metingen. Zo nodig wordt ook driedimensionale beeldvorming gebruikt. Deze gegevens laten zien uit welke kaak het probleem voortkomt en in welke mate.
Behandeling tijdens de groei
Omdat de kaken bij kinderen en tieners nog groeien, kan de groei met orthopedische apparatuur worden gestuurd:
- Een smalle bovenkaak verbreden met gehemelteverbreding
- De ontwikkeling van de bovenkaak ondersteunen met een facemasker
- Een terugliggende onderkaak corrigeren met functionele apparatuur of voorplaatsing van de onderkaak met doorzichtige aligners
Omdat het effect van deze behandelingen beperkt is tot de groeiperiode, is de timing belangrijk.
Behandeling bij volwassenen
Orthodontische camouflage
Bij lichte en matige skeletale afwijkingen kunnen de beet en het uiterlijk worden verbeterd door de stand van de tanden aan te passen, zonder de positie van de kaken te veranderen. Deze aanpak kan met doorzichtige aligners of een vaste beugel worden uitgevoerd. Camouflage heeft wel een beperkt effect op het gezichtsprofiel.
Orthognathische chirurgie
Bij duidelijke skeletale afwijkingen worden orthodontie en kaakchirurgie samen gepland. Het traject bestaat meestal uit drie fasen:
- Orthodontie vóór de operatie: De tanden in de juiste positie op de kaakbotten brengen
- Operatie: De kaakchirurg verplaatst de onder- en/of bovenkaak
- Orthodontie na de operatie: Het nauwkeurig afwerken van de beet en retentie
In geschikte gevallen kunnen de orthodontische fasen vóór en na de operatie ook met doorzichtige aligners worden uitgevoerd. Het besluit over een operatie wordt samen door de orthodontist en de kaakchirurg genomen, rekening houdend met de klachten, verwachtingen en gegevens van de patiënt.