Skelet muammosi nima?
Jagʻ suyaklari oldinga-orqaga, vertikal yoki yon tomonga nisbatan bir-biriga mos kelmasa, skelet muammosi mavjud boʻladi. Eng koʻp uchraydigan turlari:
- II sinf: Pastki jagʻning orqada joylashishi yoki yuqori jagʻning oldinga chiqib turishi
- III sinf: Pastki jagʻning oldinga chiqib turishi yoki yuqori jagʻning orqada joylashishi
- Vertikal muammolar: Skeletga oid ochiq prikus va chuqur prikus
- Transversal muammolar: Yuqori jagʻning torligi, xoch prikus
- Assimetriyalar: Jagʻning bir tomonga siljishi
Qanday aniqlanadi?
Yuz va profil koʻrigi, ogʻiz ichi koʻrigi, panoramik va sefalometrik (bosh suyagining yon tomondan) rentgen suratlari hamda oʻlchovlar amalga oshiriladi. Zarur boʻlganda uch oʻlchamli tasvirlash ham qoʻllanilishi mumkin. Bu maʼlumotlar muammo qaysi jagʻdan kelib chiqayotganini va qay darajada ekanini koʻrsatadi.
Oʻsish davrida davolash
Bolalar va oʻspirinlarda jagʻlar hali oʻsayotgani uchun oʻsishni ortopedik apparatlar yordamida yoʻnaltirish mumkin:
- Tor yuqori jagʻni tanglayni kengaytirish yoʻli bilan kengaytirish
- Yuqori jagʻ rivojlanishini yuz niqobi bilan qoʻllab-quvvatlash
- Orqada joylashgan pastki jagʻni funksional apparatlar yoki shaffof kappalar bilan pastki jagʻni oldinga surish orqali tuzatish
Bu davolash usullarining taʼsiri oʻsish davri bilan chegaralangani uchun vaqtni toʻgʻri tanlash muhimdir.
Kattalarda davolash
Ortodontik kamuflyaj
Yengil va oʻrta darajadagi skelet muammolarida jagʻlar holatini oʻzgartirmasdan, tishlarning qiyaligini moslashtirish orqali prikus va tashqi koʻrinishni yaxshilash mumkin. Bu yondashuv shaffof kappalar yoki breketlar bilan amalga oshirilishi mumkin. Biroq kamuflyajning yuz profiliga taʼsiri cheklangan.
Ortognatik jarrohlik
Ifodalangan skelet nomutanosibliklarida ortodontiya va jagʻ jarrohligi birgalikda rejalashtiriladi. Jarayon odatda uch bosqichdan iborat:
- Jarrohlikdan oldingi ortodontiya: Tishlarni jagʻ suyaklaridagi toʻgʻri holatga keltirish
- Jarrohlik: Jagʻ jarrohi tomonidan pastki va/yoki yuqori jagʻni qayta joylashtirish
- Jarrohlikdan keyingi ortodontiya: Prikusni batafsil yakunlash va retensiya
Mos holatlarda jarrohlikdan oldingi va keyingi ortodontik bosqichlar shaffof kappalar bilan ham amalga oshirilishi mumkin. Jarrohlik haqidagi qaror ortodont va jagʻ jarrohi tomonidan bemorning xavotirlari, kutishlari va tashxis maʼlumotlarini inobatga olgan holda birgalikda qabul qilinadi.