ارتودنسی ثابت چیست؟
ارتودنسی ثابت روشی از درمان ارتودنسی است که در زبان عامیانه «براکت» یا «سیم ارتودنسی» نامیده میشود. براکت‌های کوچکی به سطح جلویی دندانها چسبانده میشود و یک سیم قوسی نازک از داخل این براکتها عبور داده میشود. سیم و براکتها با هم نیروی کنترل‌شده‌ای به دندانها وارد می‌کنند؛ دندانها با این نیرو به مرور به سمت موقعیت برنامه‌ریزی‌شده پیش می‌روند. در طول درمان، دستگاه توسط بیمار درآورده نمی‌شود؛ سیم‌ها و قطعات کمکی در جلسات کنترل توسط ارتودنتیست تنظیم می‌شوند.
ارتودنسی ثابت روشی است که در بسیاری از مشکلات ارتودنسی مانند نامرتبی، فاصله بین دندانها، دیپ‌بایت یا اپن‌بایت و دندان‌های جلوآمده قابل استفاده است. برای چارچوب کلی ارتودنسی می‌توانید صفحه‌ی ارتودنسی چیست؟ را ببینید.
براکت فلزی و سرامیکی
در کلینیک برای درمان ثابت از گزینه‌های براکت فلزی و سرامیکی استفاده میشود. هر دو نوع با یک اصل پایه‌ای یکسان کار می‌کنند؛ تفاوت‌هایشان بیشتر در ظاهر، جنس و جزئیات مراقبت است.
| ویژگی | براکت فلزی | براکت سرامیکی |
|---|---|---|
| ظاهر | نقره‌ای‌رنگ، روی دندان دیده میشود | نزدیک به رنگ دندان، کمتر جلب توجه میکند |
| جنس | آلیاژ فلزی زنگ‌نزن | بر پایه‌ی سرامیک، شفاف یا هم‌رنگ دندان |
| مراقبت | مسواک زدن معمول و تمیز کردن بین دندانها | همان مراقبت؛ کش‌هایی که براکت را نگه می‌دارند ممکن است از نوشیدنی‌های رنگی اثر بپذیرند |
| برای چه کسانی ترجیح داده میشود؟ | بسته به ارزیابی ارتودنتیست، دامنه‌ی کاربرد گسترده | در بیمارانی که زیبایی برایشان اولویت دارد، در موارد مناسب |
جزئیات مربوط به براکت‌های سرامیکی در صفحه‌ی براکت سرامیکی (ارتودنسی زیبایی) آمده است. برای مقایسه‌ی کلی انواع ارتودنسی می‌توانید مقاله‌ی وبلاگ انواع ارتودنسی را بخوانید.
ارتودنسی ثابت برای چه کسانی ترجیح داده میشود؟
ارتودنسی ثابت از دوران نوجوانی به بعد در جوانان و بزرگسالان قابل انجام است. انتخاب روش را ردیف دندانها، رابطه‌ی فک‌ها، سلامت لثه و انتظارات بیمار با هم تعیین می‌کنند. درمان ثابت معمولاً در این موارد مطرح میشود:
- مواردی که حرکت‌های گسترده‌تری مانند چرخاندن دندانها یا حرکت در جهت عمودی برنامه‌ریزی شده است،
- بیمارانی که ممکن است رعایت روزانه‌ی درمان (گذاشتن و درآوردن دستگاه) برایشان دشوار باشد،
- درمان‌هایی که همراه با دستگاه‌ها، کش‌ها یا مینی‌اسکروها انجام می‌شوند.
دربارهی مناسب بودن روش، ارتودنتیست پس از معاینه و ثبت سوابق تصمیم می‌گیرد. برای اطلاعات دربارهی گام نخست می‌توانید صفحه‌ی نخستین معاینه‌ی ارتودنسی را ببینید.
روند درمان گام‌به‌گام
- معاینه: دندانها، رابطه‌ی فک‌ها و لثه بررسی می‌شوند؛ دربارهی شکایت‌ها و انتظارات شما صحبت میشود.
- سوابق: رادیوگرافی‌های لازم، عکس‌های داخل دهان و صورت و قالب یا اسکن دیجیتال گرفته میشود. با این سوابق برنامهی درمان تهیه میشود.
- آمادگی: اگر پوسیدگی، جرم دندان یا مشکل لثه وجود داشته باشد، توصیه میشود پیش از درمان به آن رسیدگی شود؛ ببینید: آمادگی برای ارتودنسی.
- نصب: سطح دندانها آماده میشود، براکتها با چسب ویژه روی دندانها قرار می‌گیرند و نخستین سیم گذاشته میشود. این کار معمولاً در یک جلسه انجام میشود.
- جلسات کنترل: در فواصلی که ارتودنتیست تعیین میکند، تعویض سیم و تنظیم‌ها انجام میشود؛ در صورت لزوم استفاده از کش (الاستیک) افزوده میشود.
- برداشتن: وقتی به موقعیت برنامه‌ریزی‌شده رسیدید، براکتها برداشته می‌شوند و سطح دندانها تمیز و پرداخت میشود.
- دوران نگهداری: برای حفظ موقعیت جدید دندانها از ریتینر ثابت و/یا متحرک استفاده میشود. جزئیات: درمان نگهدارنده (ریتینر) و راهنمای ریتینر.
مدت درمان از موردی به مورد دیگر فرق میکند؛ برای عوامل مؤثر بر مدت می‌توانید مقاله‌ی درمان ارتودنسی چقدر طول میکشد؟ را ببینید.
پس از نصب و زندگی روزمره
در روزهای نخست ممکن است در دندانها احساس فشار و در لب یا گونه اصطکاک وجود داشته باشد؛ این وضعیت در بیشتر بیماران طی چند روز کاهش مییابد. جزئیات دوره‌ی عادت کردن در صفحه‌ی هفته‌های نخست پس از گذاشتن براکت آمده است. چون غذاهای سفت و چسبناک ممکن است باعث جدا شدن براکتها شوند، تغییراتی در تغذیه لازم است؛ ببینید: تغذیه با براکت.
مراقبت
باقی‌مانده‌ی غذا و پلاک میکروبی به‌آسانی در اطراف براکتها جمع میشود. مسواک زدن پس از هر وعده، استفاده از مسواک بین دندانی و نخ‌کش به کاهش خطر التهاب لثه و ایجاد لکه‌های سفید کمک میکند. برای توصیه‌های مفصل مراقبت می‌توانید مقاله‌ی مراقبت از دهان و دندان هنگام ارتودنسی ثابت را بخوانید.
تفاوت‌ها با الاینر شفاف
ارتودنسی ثابت و الاینر شفاف دو روش با شیوه‌ی کار متفاوت‌اند. در ارتودنسی ثابت دستگاه همیشه در دهان است و رعایت درمان تا حد زیادی در کنترل ارتودنتیست است؛ در الاینر شفاف، الاینرها برای غذا خوردن و مسواک زدن درآورده می‌شوند و این امر به پایبندی منظم به مدت روزانه‌ی استفاده نیاز دارد. از نظر ظاهر، تغذیه، بهداشت دهان و برنامهی کنترل نیز تفاوت‌هایی وجود دارد. هیچ روشی به‌تنهایی برای همه‌ی موارد مناسب‌تر نیست؛ انتخاب بر اساس یافته‌های معاینه انجام میشود. برای مقایسه‌ای مفصل و بی‌طرفانه می‌توانید صفحه‌ی الاینر شفاف یا براکت؟ را ببینید.
موارد اورژانسی
مواردی مانند جدا شدن براکت، فرو رفتن سیم یا کنده شدن یک قطعه اغلب اورژانسی نیستند اما باید به کلینیک اطلاع داده شود. برای راهنمایی دربارهی کاری که باید کرد، صفحه‌ی موارد اورژانسی ارتودنسی را ببینید. در موارد اورژانسی پزشکی مانند دشواری در بلع، تنگی نفس یا آسیب جدی با 112 تماس بگیرید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا هنگام گذاشتن ارتودنسی ثابت درد وجود دارد؟
چسباندن براکتها معمولاً اقدامی است که به بیحسی نیاز ندارد. در چند روز پس از نصب ممکن است در دندانها فشار یا حساسیت احساس شود؛ این حس در بیشتر موارد به مرور کاهش مییابد.
درمان چقدر طول میکشد؟
مدت به نوع مشکل، میزان حرکت دندانها و حضور منظم در جلسات کنترل بستگی دارد. مدت ویژهی شما را ارتودنتیست همراه با برنامهی درمان توضیح میدهد.
هر چند وقت یک بار باید برای کنترل آمد؟
فاصلهی جلسات کنترل را ارتودنتیست شما بر اساس مرحلهی درمان تعیین میکند. وقفه در نوبتها ممکن است مدت درمان را طولانیتر کند.
آیا بزرگسالان میتوانند ارتودنسی ثابت انجام دهند؟
بله؛ در بزرگسالانی که سلامت دندان و لثهشان مناسب است نیز درمان ثابت قابل انجام است. دربارهی مناسب بودن پس از معاینه تصمیم گرفته میشود.
برای پرسش‌های خود می‌توانید با شماره 0312 911 60 36 تماس بگیرید یا از فرم صفحه تماس استفاده کنید.
این صفحه جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد؛ تشخیص و برنامهی درمان با معاینه و ارزیابی ارتودنتیست شما تعیین میشود.
