در کنار اصطلاحات، پیوندهایی به صفحاتی با اطلاعات تفصیلی‌تر درباره همان موضوع می‌یابید. اگر اصطلاحی هست که اینجا پیدا نمی‌کنید، خوشحال می‌شویم به ما اطلاع دهید.
دوره‌ای، تقریباً بین ۳ تا ۶ سالگی، که فقط دندان‌های شیری در دهان وجود دارند.
اصطلاحات ارتودنسی از الف تا ی
واژه‌نامه اصطلاحات ارتودنسی
اصطلاحاتی را که ممکن است در معاینه ارتودنسی یا در طرح درمان با آن‌ها روبه‌رو شوید به زبانی ساده توضیح داده‌ایم. اصطلاحاتی مانند پروتروژن، رتروگناتیسم، پروگناتیسم، اتچمنت، IPR، اورجت، اوربایت، نگهدارنده (ریتینر) و موارد دیگر را به ترتیب الفبا می‌یابید.
- دامنهاصطلاحات ارتودنسی و الاینر شفاف
- ترتیبالفبایی
- پیوندهاصفحات درمانی مرتبط
- به‌روزرسانیبه‌طور منظم گسترش می‌یابد
آ
- آپنه انسدادی خواب (OSA)
باریک شدن یا انسداد مکرر راه هوایی فوقانی در خواب که باعث قطع کوتاه‌مدت تنفس می‌شود. تشخیص آن با مطالعه خواب (پلی‌سومنوگرافی) انجام می‌شود؛ در برخی موارد دندان‌پزشکی و ارتودنسی می‌توانند در طرح درمان نقش داشته باشند.
- آرچ‌وایر (سیم اصلی) (سیم NiTi، سیم استیل)
سیم اصلی در درمان با براکت که از شیار براکت‌ها عبور می‌کند و دندان‌ها را حرکت می‌دهد. با پیشرفت درمان، این سیم با سیم‌هایی با ضخامت و جنس متفاوت (نیکل-تیتانیوم، فولاد ضدزنگ) تعویض می‌شود.
ا
- اپن‌بایت (بایت باز) (آپرتوگناتیا)
دندان‌های جلو (و گاهی دندان‌های کناری) هنگام بسته بودن دهان به هم نمی‌رسند و فاصله‌ای عمودی بین آن‌ها باقی می‌ماند. علت آن می‌تواند مکیدن انگشت، فشار زبان یا عوامل اسکلتی باشد.
- اتچمنت (اتچمنت الاینر)
برجستگی‌های کوچک کامپوزیتی هم‌رنگ دندان که در درمان با الاینر شفاف روی سطح برخی دندان‌ها چسبانده می‌شوند. این برجستگی‌ها به الاینر کمک می‌کنند دندان را مؤثرتر بگیرد و انجام برخی حرکات را ممکن می‌کنند؛ در پایان درمان برداشته می‌شوند.
- اختلال مفصل گیجگاهی-فکی (TMD، اختلال TMJ، اختلال مفصل فک)
اصطلاحی کلی برای مشکلات مفصل فک و عضلات اطراف آن، مانند درد، صدای کلیک یا محدودیت در باز کردن دهان. علل آن بسیار متنوع است؛ ارزیابی توسط دندان‌پزشک و در صورت نیاز سایر متخصصان انجام می‌شود.
- ارتودنسی (درمان ارتودنسی)
شاخه تخصصی دندان‌پزشکی که به تشخیص، پیشگیری و درمان مشکلات موقعیت و رابطه دندان‌ها و فک‌ها می‌پردازد.
- ارتودنسی تسریع‌شده (میکرواستئوپرفوراسیون)
اصطلاحی کلی برای روش‌هایی مانند اقدامات جراحی جزئی یا دستگاه‌هایی که هدفشان سریع‌تر کردن حرکت دندان‌هاست. شواهد علمی بسته به روش متفاوت است؛ این روش‌ها در همه موارد مناسب یا لازم نیستند.
- ارتودنسی لینگوال (براکت پشت دندان)
براکت‌هایی که روی سطح سمت زبان دندان‌ها چسبانده می‌شوند و از بیرون دیده نمی‌شوند.
- اسکن دیجیتال داخل دهانی (اسکن داخل دهان، اسکن سه‌بعدی)
تهیه مدل دیجیتال سه‌بعدی از دندان‌ها و لثه‌ها با یک اسکنر کوچک که داخل دهان قرار می‌گیرد. این روش می‌تواند جایگزین قالب‌گیری معمولی شود.
- اسکنر iTero (iTero Element، اسکنر داخل دهانی)
نام خانواده‌ای از اسکنرهای دیجیتال داخل دهانی ساخت Align Technology. این اسکنر در چند دقیقه و بدون مواد قالب‌گیری، مدل سه‌بعدی دندان‌ها را ثبت می‌کند؛ از این مدل برای طراحی درمان استفاده می‌شود.
- اکتیواتور (مونوبلاک)
دستگاه فانکشنال متحرک یک‌تکه‌ای که دندان‌های بالا و پایین را با هم می‌پوشاند. در دوران رشد معمولاً شب‌ها و در خانه استفاده می‌شود تا رابطه بین فک‌ها را هدایت کند.
- اکستروژن (بیرون آوردن دندان)
حرکت دادن دندان از استخوان به سمت دهان، در جهت دور شدن از ریشه. می‌تواند برای اصلاح اپن‌بایت یا قرار دادن دندانی که به‌طور کامل رویش نیافته در موقعیت مناسب به کار رود.
- الاینر (الاینر شفاف، ارتودنسی نامرئی)
وسیله پلاستیکی شفاف، متحرک و اختصاصی که دندان‌ها را در گام‌های کوچک به سمت موقعیت برنامه‌ریزی‌شده حرکت می‌دهد.
- الاینرهای اضافی (ریفاینمنت، اصلاح طرح درمان)
الاینرهای اضافه‌ای که وقتی دندان‌ها در پایان سری اول به‌طور کامل به موقعیت برنامه‌ریزی‌شده نرسیده‌اند، بر اساس اسکن جدید ساخته می‌شوند. از آنجا که پاسخ بیولوژیک از فردی به فرد دیگر متفاوت است، این مرحله در درمان با الاینر شفاف رایج است.
- انحراف خط وسط (جابه‌جایی خط میانی)
وضعیتی که خطوط میانی دندان‌های جلوی بالا و پایین با یکدیگر یا با خط وسط صورت هم‌راستا نیستند. علت آن می‌تواند دندان‌ها یا عدم تقارن فک باشد.
- انکوریج (تکیه‌گاه ارتودنسی)
نقطه اتکای پایداری که در درمان ارتودنسی برای جلوگیری از حرکت ناخواسته دندان‌ها به کار می‌رود. دندان‌های آسیا، قوس ترانس‌پالاتال، مینی‌اسکروها یا کش‌ها می‌توانند برای انکوریج استفاده شوند.
- اوربایت (هم‌پوشانی عمودی)
میزان هم‌پوشانی عمودی دندان‌های جلوی بالا روی دندان‌های جلوی پایین هنگام بسته بودن دهان. اوربایت افزایش‌یافته دیپ‌بایت نامیده می‌شود و اوربایت منفی همان اپن‌بایت است.
- اورجت (هم‌پوشانی افقی)
فاصله افقی که دندان‌های جلوی بالا جلوتر از دندان‌های جلوی پایین قرار دارند. اورجت افزایش‌یافته به معنای جلوزدگی دندان‌هاست و اورجت منفی به معنای کراس‌بایت قدامی است.
- اینتروژن (فرو بردن دندان)
حرکت دادن دندان به داخل استخوان، در جهت ریشه آن. برای مثال، ممکن است برای اصلاح دیپ‌بایت، اینتروژن دندان‌های جلو برنامه‌ریزی شود.
ب
- باز کردن کام (گسترش سریع فک بالا، RPE)
درمان ارتودنسی که هدف آن پهن کردن فک بالای باریک با باز کردن سوچور (درز) میانی کام است. معمولاً در دوران رشد و با دستگاه‌های پیچ‌دار انجام می‌شود.
- بازکننده کام شفاف (Invisalign Palatal Expander، بازکننده کام متحرک)
دستگاه متحرکی از ماده شفاف که برای پهن کردن فک بالای باریک در کودکان در حال رشد استفاده می‌شود. باز شدن کام با قطعاتی که مرحله‌به‌مرحله تعویض می‌شوند انجام می‌گیرد؛ مناسب بودن آن در معاینه ارزیابی می‌شود.
- بال‌های دقیق (Precision Wings) (بال‌های جلو آوردن فک پایین)
زائده‌هایی که به نواحی کناری الاینرهای شفاف طراحی‌شده برای جلو آوردن فک پایین اضافه می‌شوند و به نگه داشتن فک پایین در موقعیت جلوتر کمک می‌کنند.
- باند مولر (باند ارتودنسی)
حلقه فلزی نازکی که دور دندان آسیا قرار می‌گیرد و سیمان می‌شود. این باند امکان اتصال دستگاه‌های ثابت و برخی سیستم‌های براکت را به دندان‌های آسیا فراهم می‌کند.
- بایت (اکلوژن، نحوه بسته شدن دندان‌ها)
نحوه تماس دندان‌های بالا و پایین با یکدیگر هنگام بسته شدن دهان.
- بایت کلاس I (رابطه طبیعی دندان‌های آسیا)
نوعی بایت که در آن دندان‌های آسیای بالا و پایین رابطه طبیعی دارند. با این حال ممکن است مشکلات دندانی مانند شلوغی یا فاصله بین دندان‌ها وجود داشته باشد.
- بایت کلاس II (بایت دیستال)
نوعی بایت که در آن دندان‌های پایین، و اغلب فک پایین، عقب‌تر از دندان‌های بالا قرار دارند.
- بایت کلاس III (بایت مزیال)
نوعی بایت که در آن دندان‌های پایین، و اغلب فک پایین، جلوتر از دندان‌های بالا قرار دارند.
- براکت (ارتودنسی ثابت، سیم ارتودنسی)
قطعات کوچک فلزی یا سرامیکی که روی سطح دندان چسبانده می‌شوند و سیم ارتودنسی از آن‌ها عبور می‌کند. براکت‌ها جزء اصلی درمان ارتودنسی ثابت هستند.
- براکت سرامیکی (براکت شفاف، براکت هم‌رنگ دندان)
براکت‌هایی از جنس سرامیک هم‌رنگ دندان یا شفاف. این براکت‌ها کمتر از براکت‌های فلزی به چشم می‌آیند؛ تمیز کردن دقیق و توجه به غذاهای رنگی لازم است.
- براکت سلف‌لایگیتینگ (براکت دیمون (Damon)، براکت خودقفل‌شونده)
نوعی براکت که به‌جای کش، آرچ‌وایر را با یک دریچه یا گیره کوچک داخلی نگه می‌دارد. اینکه کدام سیستم براکت مناسب باشد، به شرایط هر مورد بستگی دارد.
- براکسیسم (دندان‌قروچه، فشردن دندان‌ها)
فشردن یا ساییدن غیرارادی دندان‌ها، که بیشتر در خواب رخ می‌دهد. می‌تواند با سایش دندان‌ها، خستگی عضلات فک و سردرد همراه باشد؛ ارزیابی و در صورت نیاز استفاده از نایت‌گارد ممکن است توصیه شود.
- برش دقیق (Precision Cut) (برش الاینر، برش قلاب)
شکاف یا پنجره کوچکی که در لبه الاینر شفاف ایجاد می‌شود تا بتوان کش ارتودنسی را به آن وصل کرد. این برش امکان استفاده از کش همراه با الاینرها را برای اصلاح بایت فراهم می‌کند.
پ
- پروتروژن (جلوزدگی دندان‌ها)
قرار گرفتن دندان‌ها یا فک در موقعیتی جلوتر از حالت طبیعی یا متمایل شدن آن‌ها به جلو. «پروتروزیو» به معنای قرار گرفتن در جلو است؛ برای مثال، دندان‌های جلوی پروتروزیو همان دندان‌های جلوزده هستند.
- پروکلینیشن (متمایل بودن دندان‌ها به جلو)
وضعیتی که دندان‌های جلو بیش از حد معمول به جلو متمایل شده‌اند. این حالت می‌تواند ظاهر جلوزدگی ایجاد کند؛ در درمان، زاویه دندان‌ها را می‌توان با الاینر شفاف یا براکت اصلاح کرد.
- پروگناتیسم (جلوآمدگی فک)
قرار گرفتن فک، که بیشتر فک پایین است، در موقعیتی جلوتر از حالت طبیعی.
ت
- تحلیل ریشه (کوتاه شدن ریشه)
کوتاه شدن مختصر نوک ریشه دندان. این یکی از خطرهای شناخته‌شده درمان ارتودنسی است و معمولاً خفیف است؛ به همین دلیل رادیوگرافی‌ها پیش از درمان و در صورت نیاز در طول درمان ارزیابی می‌شوند.
- تحلیل لثه (پس‌رفتگی لثه)
وضعیتی که لثه عقب می‌رود و سطح ریشه دندان نمایان می‌شود. مسواک زدن با فشار زیاد، بیماری لثه، لثه نازک یا موقعیت دندان می‌توانند در آن نقش داشته باشند؛ وضعیت لثه بخشی از برنامه‌ریزی ارتودنسی است و ارزیابی می‌شود.
- تنفس دهانی (نفس کشیدن از راه دهان)
نفس کشیدن بیشتر اوقات از راه دهان به‌جای بینی. در کودکان می‌تواند با بزرگی آدنوئید، آلرژی یا گرفتگی بینی مرتبط باشد و ممکن است بر رشد فک اثر بگذارد؛ ارزیابی توسط متخصص گوش و حلق و بینی ممکن است توصیه شود.
- تورک (زاویه ریشه)
حرکتی چرخشی که زاویه جلو-عقب ریشه دندان را در استخوان تغییر می‌دهد.
- توین‌بلاک (Twin Block) (دستگاه توین‌بلاک)
دستگاه فانکشنال متحرک دوتکه (بالا و پایین) که در دوران رشد برای اصلاح عقب‌ماندگی فک پایین به کار می‌رود. سطوح شیب‌دار آن فک پایین را به سمت جلو هدایت می‌کنند.
ج
- جا نیفتادن الاینر (آف‌ترکینگ، نشست نامناسب الاینر)
وضعیتی که الاینر شفاف به‌طور کامل روی دندان‌ها نمی‌نشیند و بین الاینر و دندان‌ها فاصله باقی می‌ماند. این مشکل ممکن است به دلیل استفاده ناکافی از الاینرها یا پیشرفت نکردن دندان‌ها مطابق برنامه رخ دهد؛ اگر متوجه آن شدید، به متخصص ارتودنسی خود اطلاع دهید.
- جراحی ارتوگناتیک (جراحی فک)
عملی که در آن موقعیت فک‌ها با جراحی تغییر داده می‌شود و برای ناهماهنگی‌های اسکلتی محسوس فک، همراه با درمان ارتودنسی برنامه‌ریزی می‌شود.
- جلو آوردن فک پایین (پیش‌آوری مندیبل)
رویکرد درمانی که هدف آن پشتیبانی از رشد فک پایین در دوران رشد، با قرار دادن آن در موقعیت جلوتر است.
- جلوآمدگی فک پایین (پروگناتیسم، کلاس III، آندربایت)
فک پایین جلوتر از فک بالا قرار دارد. دندان‌های جلوی پایین اغلب جلوتر از دندان‌های جلوی بالا بسته می‌شوند.
- جهش رشد (دوره رشد بلوغ)
مرحله‌ای از بلوغ که رشد قد و فک در آن سریع‌تر از هر زمان دیگری است. این دوره در تعیین زمان درمان مشکلات اسکلتی مانند عقب‌ماندگی فک پایین اهمیت دارد.
چ
- چرخش (روتیشن) (دندان چرخیده)
چرخیده بودن دندان حول محور طولی خود، یا چرخاندن آن حول این محور در طول درمان. در درمان با الاینر شفاف ممکن است برای کنترل چرخش‌ها از اتچمنت استفاده شود.
- چویی (Chewie) (وسیله جا انداختن الاینر)
استوانه پلاستیکی نرمی که چند دقیقه به‌آرامی روی آن گاز گرفته می‌شود تا الاینرهای شفاف به‌طور کامل روی دندان‌ها جا بیفتند.
د
- درمان ارتودنسی زودهنگام (فاز ۱، درمان پیشگیرانه (اینترسپتیو))
درمان محدودی که پیش از رویش همه دندان‌های دائمی، معمولاً بین ۶ تا ۱۰ سالگی، برای هدایت رشد فک یا کاهش مشکلات آینده انجام می‌شود.
- درمان با الاینر شفاف (ارتودنسی با الاینر، ارتودنسی بدون سیم)
روشی در درمان ارتودنسی که در آن دندان‌ها با الاینرهای شفاف اختصاصی که به‌ترتیب تعویض می‌شوند، جابه‌جا می‌شوند.
- درمان فاز ۲ (مرحله دوم، درمان جامع)
مرحله دوم درمان ارتودنسی که پس از درمان زودهنگام (فاز ۱) و پس از رویش همه دندان‌های دائمی انجام می‌شود. هدف آن تنظیم دقیق موقعیت نهایی دندان‌ها و بایت است؛ لزوم آن در پایان فاز ۱ ارزیابی می‌شود.
- درمان کاموفلاژ (کاموفلاژ ارتودنسی، درمان استتاری)
بهبود بایت و ظاهر در ناهماهنگی اسکلتی از طریق تنظیم زاویه دندان‌ها، بدون تغییر دادن موقعیت فک‌ها.
- دستگاه ارتودنسی (اپلاینس ارتودنسی)
نام کلی وسایل ارتودنسی متحرک یا ثابت که برای حرکت دادن دندان‌ها، هدایت رشد فک یا حفظ نتیجه به‌دست‌آمده به کار می‌روند.
- دستگاه ثابت (دستگاه ارتودنسی ثابت)
دستگاه‌های ارتودنسی که به دندان‌ها چسبانده یا با باند ثابت می‌شوند و بیمار نمی‌تواند آن‌ها را خارج کند. براکت‌ها، دستگاه‌های گسترش ثابت و دستگاه‌های فانکشنال ثابت در این گروه قرار دارند.
- دستگاه فانکشنال (دستگاه ارتودنسی فانکشنال)
دستگاه‌های متحرک یا ثابتی که با قرار دادن فک پایین در موقعیت جلوتر، هدفشان پشتیبانی از رشد آن در دوران رشد است.
- دستگاه متحرک (پلاک ارتودنسی متحرک)
دستگاه‌های ارتودنسی که بیمار خودش می‌تواند آن‌ها را در دهان بگذارد و خارج کند. الاینرهای شفاف، نگهدارنده‌های متحرک و برخی دستگاه‌های فانکشنال در این گروه قرار دارند؛ اثر آن‌ها به استفاده به مدت توصیه‌شده بستگی دارد.
- دستگاه نانس (قوس نگهدارنده نانس)
دستگاه سیمی متصل به دندان‌های آسیای بالا با یک دکمه کوچک آکریلی که روی قسمت جلویی کام قرار می‌گیرد. برای جلوگیری از حرکت رو به جلوی دندان‌های آسیا و حفظ فضا استفاده می‌شود.
- دستگاه هربست (هربست (Herbst))
دستگاه فانکشنال ثابتی که به دندان‌ها متصل است و فک پایین را همواره در موقعیت جلوتر نگه می‌دارد. معمولاً برای عقب‌ماندگی فک پایین در مراحل پایانی رشد استفاده می‌شود.
- دکمه ارتودنسی (باتن چسبی)
قطعه کوچک دکمه‌مانندی که روی سطح دندان چسبانده می‌شود. معمولاً برای وصل کردن کش در درمان با الاینر شفاف یا براکت به کار می‌رود و در پایان درمان برداشته می‌شود.
- دندان نهفته (دندان رویش‌نیافته)
دندانی که در زمان طبیعی خود در دهان ظاهر نشده و داخل استخوان باقی مانده است. بیشتر در دندان‌های عقل و دندان‌های نیش بالا دیده می‌شود.
- دوره دندان‌های شیری (دندان‌های شیری)
- دوره دندانی مختلط (دوره دندان‌های مختلط)
دوره‌ای، تقریباً بین ۶ تا ۱۲ سالگی، که هم دندان‌های شیری و هم دندان‌های دائمی در دهان وجود دارند.
- دوره نگهداری (مرحله نگهداری، ریتنشن)
مرحله‌ای پس از درمان فعال ارتودنسی که دندان‌ها را در موقعیت جدیدشان حفظ می‌کند.
- دیاستما (فاصله بین دندان‌ها)
فاصله بین دندان‌ها، که بیشتر بین دو دندان جلوی بالا دیده می‌شود.
- دیپ‌بایت (بایت عمیق) (اوربایت افزایش‌یافته)
دندان‌های جلوی بالا هنگام بسته بودن دهان، دندان‌های جلوی پایین را بیش از حد طبیعی می‌پوشانند.
- دیستالیزاسیون (حرکت دیستال، عقب بردن دندان‌ها)
حرکت دادن دندان‌ها به سمت عقب دهان. این کار را می‌توان با الاینر شفاف، براکت یا دستگاه‌های ویژه برای ایجاد فضا در شلوغی دندان‌ها یا اصلاح بایت برنامه‌ریزی کرد.
ر
- رادیوگرافی پانورامیک (OPG، عکس پانورکس)
رادیوگرافی که همه دندان‌ها، ریشه‌ها، دندان‌های نهفته و غایب و استخوان‌های فک را در یک تصویر نشان می‌دهد.
- رتروگناتیا (رتروژن، عقب‌رفتگی فک)
قرار گرفتن فک، که معمولاً فک پایین است، در موقعیتی عقب‌تر از حالت طبیعی.
س
- سفالومتری (رادیوگرافی سفالومتری جانبی)
ارزیابی موقعیت فک‌ها و دندان‌ها نسبت به یکدیگر با استفاده از اندازه‌گیری‌هایی که روی رادیوگرافی نیم‌رخ سر انجام می‌شود.
- سوچور (درز استخوانی) (سوچور میانی کام)
خط اتصال بین استخوان‌ها. از آنجا که سوچور کام در دوران رشد هنوز به‌طور کامل جوش نخورده است، باز کردن کام در این مرحله آسان‌تر است.
- سیزور بایت (بایت قیچی) (کراس‌بایت باکال، بایت برودی)
دندان‌های عقبی بالا کاملاً بیرون از دندان‌های عقبی پایین بسته می‌شوند و سطوح جونده آن‌ها با هم تماس پیدا نمی‌کنند. معمولاً یک یا چند دندان را درگیر می‌کند و ممکن است به اصلاح بایت نیاز داشته باشد.
- سیم نگهدارنده ثابت (ریتینر لینگوال، ریتینر چسبی)
سیم نازکی که به سطح داخلی دندان‌های جلو چسبانده می‌شود. این سیم می‌تواند به مدت طولانی در دهان بماند تا از برگشت دندان‌ها جلوگیری کند.
ش
- شکاف لب و کام (شکاف دهانی-صورتی)
وضعیتی مادرزادی که در آن لب و/یا کام در دوران تکامل به‌طور کامل به هم نمی‌پیوندند. درمان آن فرایندی طولانی‌مدت است که چند رشته مانند جراحی، ارتودنسی و گفتاردرمانی با همکاری یکدیگر در آن نقش دارند.
- شلوغی دندان‌ها (کرادینگ) (نامرتبی دندان‌ها، دندان‌های کج)
هم‌پوشانی، چرخش یا خارج شدن دندان‌ها از ردیف، زمانی که فضای کافی در فک وجود ندارد.
ض
- ضایعات لکه سفید (دمینرالیزاسیون مینا)
لکه‌های سفید و مات روی مینای دندان که در اثر از دست رفتن مواد معدنی ایجاد می‌شوند. این لکه‌ها به‌ویژه با تمیز کردن ناکافی در درمان با براکت ممکن است ظاهر شوند و می‌توانند نشانه اولیه پوسیدگی باشند؛ مسواک زدن منظم و فلوراید خطر آن را کاهش می‌دهند.
ط
- طراحی دیجیتال لبخند (DSD)
برنامه‌ریزی تغییرات احتمالی لبخند در رایانه با استفاده از عکس، ویدیو و اسکن دیجیتال. این روش ابزاری کمکی است وقتی درمان‌های ارتودنسی و زیبایی با هم برنامه‌ریزی می‌شوند؛ شبیه‌سازی به معنای قطعی بودن نتیجه نهایی نیست.
ع
- عدم تقارن صورت (عدم تقارن فک، لاتروگناتیا)
تفاوت محسوس بین سمت راست و چپ صورت، که اغلب با انحراف فک پایین به یک طرف همراه است. انحراف‌های عملکردی ناشی از دندان‌ها با ارتودنسی درمان می‌شوند، در حالی که عدم تقارن‌های اسکلتی در صورت نیاز همراه با جراحی ارزیابی می‌شوند.
- عقب‌ماندگی فک بالا (رتروژن ماگزیلا)
فک بالا به اندازه کافی به جلو رشد نکرده و پشت فک پایین قرار دارد.
- عقب‌ماندگی فک پایین (رتروگناتیا، رتروژن مندیبل)
فک پایین نسبت به فک بالا و سایر ساختارهای صورت عقب‌تر قرار دارد. در ارتودنسی معمولاً همراه با بایت کلاس II دیده می‌شود.
- عود (عود ارتودنسی، ریلپس)
برگشت دندان‌ها به سمت موقعیت‌های قبلی خود پس از درمان ارتودنسی. برای کمک به پیشگیری از آن از نگهدارنده‌ها استفاده می‌شود.
ف
- فرم رضایت‌نامه ارتودنسی (رضایت آگاهانه)
فرمی که پیش از شروع درمان امضا می‌شود و بیمار را درباره هدف، مدت، خطرهای احتمالی و روش‌های جایگزین درمان آگاه می‌کند. برای کودکان، این فرم توسط والدین یا سرپرست قانونی امضا می‌شود.
- فرنوم (فرنولوم، بند لب، فرنکتومی)
نوار نازکی از بافت که لب یا زبان را به لثه و کف دهان متصل می‌کند. فرنوم ضخیم لب بالا می‌تواند بستن فاصله بین دندان‌های جلو را دشوارتر کند.
- فشار زبان (تانگ تراست، جلو راندن زبان)
فشار آوردن زبان به دندان‌های جلو یا قرار گرفتن آن بین دندان‌ها هنگام بلع و صحبت کردن. این عادت می‌تواند در ایجاد یا بازگشت اپن‌بایت نقش داشته باشد.
- فضانگهدار (نگهدارنده فضا)
دستگاهی که وقتی دندان شیری زودتر از موعد از دست می‌رود، فضا را تا رویش دندان دائمی باز نگه می‌دارد.
- فقدان مادرزادی دندان (هیپودونشیا، آژنزی دندان)
وضعیتی که یک یا چند دندان دائمی هرگز تشکیل نمی‌شوند. بیشتر دندان‌های پیش کناری بالا و دندان‌های آسیای کوچک را درگیر می‌کند؛ فضا ممکن است با ارتودنسی بسته شود یا برای ایمپلنت یا پروتز آینده حفظ شود.
- فیس‌ماسک (هدگیر معکوس)
دستگاه خارج دهانی که در سنین پایین برای پشتیبانی از رشد رو به جلوی فک بالا، زمانی که عقب‌تر قرار دارد، استفاده می‌شود.
ق
- قوس ترانس‌پالاتال (TPA، بار کامی)
سیمی که دندان‌های آسیای راست و چپ بالا را از روی کام به هم وصل می‌کند. برای ثابت نگه داشتن دندان‌های آسیا (انکوریج) یا چرخاندن مختصر آن‌ها به کار می‌رود.
ک
- کراس‌بایت (بایت معکوس، بایت متقاطع)
یک یا چند دندان بالا هنگام بسته شدن دهان، به‌جای بیرون، در سمت داخل دندان‌های پایین قرار می‌گیرند. این وضعیت ممکن است در جلو یا عقب دهان دیده شود.
- کش‌های ارتودنسی (الاستیک، کش لاستیکی)
حلقه‌های لاستیکی کوچکی که به براکت‌ها یا الاینرهای شفاف وصل می‌شوند تا بین فک بالا و پایین نیرو وارد کنند. این کش‌ها به اصلاح رابطه بایت کمک می‌کنند.
- کشیدن سریالی (کشیدن برنامه‌ریزی‌شده دندان‌های شیری)
در کودکان با شلوغی شدید دندان‌ها، کشیدن برنامه‌ریزی‌شده برخی دندان‌های شیری و گاهی دندان‌های دائمی به ترتیبی مشخص، تا دندان‌های دائمی مرتب‌تر رویش پیدا کنند. این روش در موارد منتخب به کار می‌رود و به پیگیری دقیق نیاز دارد.
- کوادهلیکس (دستگاه گسترش ثابت)
دستگاه گسترش‌دهنده‌ای از سیم با چهار حلقه که با باند به دندان‌های آسیا ثابت می‌شود. برای پهن کردن قوس دندانی باریک بالا و اصلاح برخی کراس‌بایت‌ها به کار می‌رود.
ل
- لبخند لثه‌ای (نمایش بیش از حد لثه)
وضعیتی که لثه‌های بالا هنگام لبخند به‌طور برجسته دیده می‌شوند. علت ممکن است موقعیت دندان‌ها، لثه‌ها، لب بالا یا ساختار فک باشد؛ گزینه درمانی به علت آن بستگی دارد.
- لمینت سرامیکی (لمینت، ونیر پرسلن)
پوسته‌های نازک پرسلنی که روی سطح جلویی دندان‌های قدامی چسبانده می‌شوند. برای اهداف زیبایی مانند رنگ، شکل یا فاصله‌های کوچک به کار می‌روند؛ در برخی موارد ابتدا موقعیت دندان‌ها با درمان ارتودنسی اصلاح می‌شود.
- لیگاتور (کش براکت، سیم لیگاتور)
حلقه کشی کوچک یا سیم نازکی که آرچ‌وایر را در شیار براکت نگه می‌دارد. لیگاتورهای کشی معمولاً در جلسات کنترل تعویض می‌شوند.
م
- ماگزیلا (فک بالا)
نام پزشکی استخوان فک بالا.
- مال‌اکلوژن (ناهنجاری بایت)
انحراف دندان‌ها و فک‌ها از رابطه طبیعی بایت. این اصطلاح نام کلی مشکلات ارتودنسی است.
- متخصص ارتودنسی (ارتودنتیست)
دندان‌پزشکی که پس از دانشکده دندان‌پزشکی، دوره تخصصی ارتودنسی را گذرانده است. متخصصان ارتودنسی ناهنجاری‌های دندان‌ها و فک‌ها را تشخیص می‌دهند و درمان می‌کنند.
- مکیدن انگشت (مکیدن شست، عادت به پستانک)
عادت کودک به مکیدن شست، انگشت یا پستانک. اگر پس از شروع رویش دندان‌های دائمی ادامه یابد، می‌تواند در ایجاد اپن‌بایت، متمایل شدن دندان‌های جلو به جلو و کراس‌بایت نقش داشته باشد.
- مندیبل (فک پایین)
نام پزشکی استخوان فک پایین.
- مینی‌اسکرو (انکوریج موقت (TAD)، مینی‌ایمپلنت ارتودنسی)
پیچ‌های کوچک تیتانیومی که به‌طور موقت در استخوان قرار داده می‌شوند تا تکیه‌گاهی برای اعمال نیروی ارتودنسی باشند. در پایان درمان برداشته می‌شوند.
ن
- ناهماهنگی اسکلتی (مال‌اکلوژن اسکلتی)
عدم تناسب در اندازه، موقعیت یا رابطه استخوان‌های فک بالا و پایین. برخلاف مشکلات دندانی، درمان آن ممکن است به هدایت رشد یا جراحی نیاز داشته باشد.
- نایت‌گارد (اسپلینت اکلوزال، محافظ شبانه دندان)
محافظ اختصاصی که شب‌ها استفاده می‌شود تا در صورت فشردن یا ساییدن دندان‌ها، از سایش آن‌ها جلوگیری کند. نایت‌گارد با الاینر ارتودنسی یا نگهدارنده یکی نیست.
- نشانگر میزان استفاده (نقطه آبی، نشانگر استفاده)
نشانگر کوچکی روی برخی الاینرهای شفاف که با استفاده از الاینر به‌تدریج کم‌رنگ می‌شود. این نشانگر به متخصص ارتودنسی و والدین تصوری کلی از میزان استفاده منظم از الاینر می‌دهد؛ اندازه‌گیری دقیق زمان نیست.
- نگهدارنده (ریتینر) (دستگاه نگهدارنده)
دستگاهی که پس از درمان ارتودنسی برای حفظ نتیجه استفاده می‌شود و به شکل سیم ثابت یا پلاک شفاف متحرکی شبیه الاینر است.
- نگهدارنده هاولی (پلاک هاولی، نگهدارنده سیمی)
نگهدارنده متحرکی شامل یک پایه آکریلی و یک سیم نازک که از جلوی دندان‌های قدامی عبور می‌کند. این نگهدارنده بادوام است و در صورت نیاز می‌توان تنظیمات کوچکی روی آن انجام داد.
- نگهدارنده Essix (نگهدارنده وکیوم‌فرم، نگهدارنده شفاف)
نگهدارنده متحرکی از پلاستیک شفاف و نازک که با حرارت شکل داده می‌شود. همه دندان‌ها را می‌پوشاند، به‌سختی دیده می‌شود و برای حفظ موقعیت دندان‌ها پس از درمان به کار می‌رود.
- نگهدارنده Vivera (Vivera)
نام تجاری نگهدارنده شفاف متحرکی که Align Technology بر اساس داده‌های اسکن دیجیتال می‌سازد. معمولاً پس از درمان شب‌ها استفاده می‌شود تا دندان‌ها در موقعیت جدیدشان باقی بمانند.
و
- ویژگی‌های SmartForce (SmartForce، اتچمنت‌های بهینه‌شده)
نام تجاری که Align Technology به ویژگی‌های اتچمنت و شکل الاینر در الاینرهای Invisalign برای کنترل برخی حرکات دندانی داده است. اینکه کدام ویژگی‌ها به کار روند، در طرح درمان دیجیتال تعیین می‌شود.
ه
- هدگیر (دستگاه خارج دهانی)
دستگاهی که روی سر یا گردن قرار می‌گیرد و به وسیله‌ای داخل دهان وصل می‌شود و برای محدود کردن حرکت رو به جلوی فک بالا یا دندان‌های آسیا به کار می‌رود.
C
- CBCT (توموگرافی کامپیوتری با پرتو مخروطی، سی‌تی‌اسکن سه‌بعدی دندان)
روشی در تصویربرداری دندانی که نمایی سه‌بعدی از دندان‌ها، ریشه‌ها و استخوان‌های فک ارائه می‌دهد. در صورت نیاز، برای مثال در دندان‌های نهفته یا مواردی که به برنامه‌ریزی ویژه نیاز دارند، استفاده می‌شود؛ برای همه بیماران به‌طور معمول انجام نمی‌شود.
- ClinCheck (طرح درمان دیجیتال)
نام نرم‌افزار طراحی دیجیتال درمان که در سیستم Invisalign به کار می‌رود. این نرم‌افزار حرکات برنامه‌ریزی‌شده دندان‌ها را از ابتدا تا انتهای درمان به‌صورت سه‌بعدی نشان می‌دهد.
I
- Invisalign First (الاینر شفاف برای کودکان، الاینرهای فاز ۱)
پروتکل الاینر شفاف که برای درمان ارتودنسی زودهنگام در دوره دندانی مختلط (تقریباً ۶ تا ۱۰ سالگی)، زمانی که دندان‌های شیری و دائمی با هم وجود دارند، به کار می‌رود. ممکن است برای گسترش قوس دندانی یا آماده کردن فضا برای دندان‌های دائمی برنامه‌ریزی شود.
- IPR (کاهش بین‌دندانی، استریپینگ)
نازک کردن مقدار بسیار کمی از مینای سطوح کناری دندان‌ها در محدوده ایمن، برای ایجاد فضا یا اصلاح شکل دندان‌ها.
S
- SmartTrack (ماده SmartTrack، ماده الاینرهای Invisalign)
نام تجاری ماده ترموپلاستیک چندلایه‌ای که Align Technology برای ساخت الاینرهای Invisalign به کار می‌برد. این ماده طوری طراحی شده که الاینرها کاملاً روی دندان‌ها بنشینند و نیروی برنامه‌ریزی‌شده را به آن‌ها منتقل کنند.