Erkən ortodontik müalicə nədir?
Erkən ortodontik müalicə (1-ci mərhələ, interseptiv müalicə) süd və daimi dişlərin birlikdə olduğu dövrdə çənələrin böyümə potensialından istifadə edərək aparılan məhdud müalicədir. Məqsəd sonradan daha mürəkkəbləşə biləcək problemlərin qarşısını almaq və ya onları azaltmaq, daimi dişlər üçün yer açmaq və dişləri zədələnmədən qorumaqdır.
İlk ortodontik müayinə nə üçün təxminən 7 yaşda tövsiyə olunur?
Bu yaşa qədər ilk daimi azı dişləri və ön kəsici dişlər çıxmış olur. Ortodont dişləmi, mövcud yeri və çənə inkişafını qiymətləndirə və hər hansı problemi erkən aşkarlaya bilər. İlk müayinə müalicənin dərhal başlayacağı demək deyil. Əksər uşaqlar üçün yalnız 6–12 aydan bir izləmə tövsiyə olunur və müalicə uyğun vaxta saxlanılır.
Erkən müalicə nə vaxt nəzərdən keçirilir?
- Çarpaz dişləm: Xüsusilə çənənin bir tərəfə sürüşməsinə səbəb olduqda
- Alt çənənin önə çıxması və yuxarı çənənin geridə qalmağa meyli
- Ağır sıxlıq: Daimi dişlərin çıxması üçün yer olmaması
- Yuxarı ön dişlərin nəzərəçarpacaq dərəcədə önə çıxması: Yıxılma və zərbələrdə sınıq riski
- Vərdişlə bağlı açıq dişləm: Barmaq sormaq, dilin itələnməsi
- Süd dişlərinin erkən itirilməsi: Yer itkisinin qarşısını almaq üçün yer saxlayıcıya ehtiyac
- Çıxmayan və ya yanlış istiqamətdə çıxan dişlər
Erkən müalicədə istifadə olunan üsullar
- Damaq genişləndirici aparatlar
- Funksional aparatlar
- Üz maskası
- Yer saxlayıcılar
- Vərdişi aradan qaldıran aparatlar
- Qarışıq dişləm dövrü üçün şəffaf kappalar (Invisalign First)
- Məhdud sayda dişə breketlər
Erkən müalicənin mümkün faydaları və məhdudiyyətləri
| Mümkün faydalar | Məhdudiyyətlər |
|---|---|
| Böyüməni yönəltməklə bəzi skelet problemlərinin azaldılması | Erkən müalicə hər problemdə əlavə fayda vermir |
| Daimi dişlər üçün yer açılması | Daimi dişlər çıxdıqdan sonra ikinci mərhələ lazım ola bilər |
| Önə çıxmış dişlərin zədələnmə riskinin azaldılması | Uşağın əməkdaşlığı nəticəyə güclü təsir edir |
| Vərdişlərin dayandırılmasına kömək | Ümumi müalicə müddəti daha uzun ola bilər |
Buna görə də erkən müalicə barədə qərar verilərkən gözlənilən fayda uşağa və ailəyə düşən yüklə müqayisə edilir.
1-ci mərhələdən sonra nə olur?
1-ci mərhələ başa çatdıqdan sonra lazım olduqda nəticə aparatla qorunur və daimi dişlərin çıxması izlənir. Daimi dişləm tamamlandıqda ortodont dişlərin son vəziyyətini dəqiqləşdirmək üçün ikinci mərhələnin (2-ci mərhələ) lazım olub-olmadığını qiymətləndirir.