Kısa yanıt: En sık kullanılan dolgu türleri kompozit (diş rengi), amalgam (gümüş renkli) ve laboratuvarda hazırlanan seramik inley/onleydir. Hiçbirinin her dişte her zaman en uygun olduğu söylenemez; çürüğün büyüklüğü, dişin konumu, çiğneme yükü ve beklentiler birlikte değerlendirilir.
Kompozit dolgu
Plastik reçine ve cam benzeri dolgu parçacıklarından oluşan, diş rengine uyarlanabilen bir malzemedir. Ağızda tabaka tabaka yerleştirilir ve özel bir ışıkla sertleştirilir.
- Artıları: Diş rengine yakın görünür; diş dokusuna bağlanır, bu nedenle genellikle daha az diş dokusu kaldırılarak uygulanabilir; çoğunlukla tek seansta tamamlanır.
- Sınırları: Uygulama tekniği hassastır, nem kontrolü gerekir. Çok büyük kayıplarda ve yoğun çiğneme yükünde zamanla aşınma, kenarlarda renklenme veya yenileme ihtiyacı görülebilir.
Amalgam dolgu
Gümüş rengindeki bu dolgu, metal alaşımlarının cıva ile karışımından oluşur ve uzun yıllardır kullanılmaktadır.
- Artıları: Dayanıklıdır, nemli ortamda daha az hassastır ve arka dişlerde uzun süre hizmet verebilir.
- Sınırları: Rengi doğal dişe benzemez. Diş dokusuna doğrudan bağlanmadığı için tutunma amacıyla ek diş dokusu kaldırılması gerekebilir. İçerdiği cıva nedeniyle bazı ülkelerde kullanımı kısıtlanmıştır; hamilelik, çocuklar veya metal alerjisi gibi durumlarda hekim farklı bir malzeme önerebilir.
Seramik inley ve onley
Dolgu ağız içinde değil, ölçü veya dijital tarama sonrası laboratuvarda ya da klinikte seramikten hazırlanır, sonra dişe yapıştırılır. Ayrıntılar için inley ve onley dolgu yazımıza bakabilirsiniz.
- Artıları: Büyük kayıplı dişlerde dişi destekleyebilir; renk uyumu ve yüzey dayanıklılığı iyi olabilir.
- Sınırları: Genellikle iki seans ya da özel üretim cihazı gerektirir. Hazırlık sırasında kompozite göre daha fazla diş dokusu şekillendirmek gerekebilir ve uygulama süreci kompozite göre daha fazla adım içerir.
Seçimi hangi etkenler belirler?
- Çürüğün veya kırığın büyüklüğü ve derinliği
- Dişin ön ya da arka bölgede olması
- Çiğneme alışkanlıkları ve diş sıkma durumu
- Diş etine yakınlık ve nem kontrolünün mümkün olup olmaması
- Estetik beklentiler
- Alerji ve sağlık öyküsü
Dolgudan sonra dikkat edilecekler
- Anestezi geçene kadar yemek yemekten kaçının.
- İlk günlerde sıcak ve soğuğa hafif hassasiyet olabilir; uzayan şikâyeti bildirin.
- Dolgu yüksek gelirse veya kapanış rahatsız ederse kontrol ettirin.
- Diş fırçalama ve diş ipi kullanımıyla dolgu çevresini temiz tutun.
Hassasiyet hakkında bilgi için diş hassasiyeti yazımıza göz atabilirsiniz. Dolgu ömrü; malzemeye, uygulamaya, bakıma ve ısırma kuvvetlerine göre değişir ve dolgular zaman içinde yenilenebilir.
Dolgu yetmediğinde
Çürük sinire ulaşmışsa kanal tedavisi, diş çok fazla yapı kaybetmişse kron gibi başka çözümler gerekebilir. Çürüğü erken yakalamak, daha küçük ve daha korunaklı dolgularla çözülmesini kolaylaştırır.
Dolgu yapılmadan önce neler olur?
- Muayene ve gerekirse röntgenle çürüğün derinliği değerlendirilir.
- Gerekli görülürse lokal anestezi uygulanır.
- Çürük doku temizlenir ve diş dolguya hazırlanır.
- Seçilen malzeme yerleştirilir, şekillendirilir ve kapanışa göre ayarlanır.
- Yüzey cilalanır.
Başka dolgu seçenekleri de var mı?
Cam iyonomer gibi malzemeler, özellikle süt dişlerinde, diş eti çizgisine yakın bölgelerde veya geçici çözümlerde kullanılabilir. Florür salan özellikleri vardır, ancak aşınma direnci genellikle kompozit veya seramikten düşüktür. Çocuklarda dolgu kararı hakkında genel bilgi için çocuklarda diş çürümesi yazımıza bakabilirsiniz.
Dolgu seçerken hekime sorabileceğiniz sorular
- Benim dişim için hangi malzemeler uygun ve neden?
- Dolgunun yenilenme ihtimali nedir, hangi belirtiler yenileme gerektirir?
- Diş sıkma gibi bir durumum varsa seçim değişir mi?
- Dolgu sonrası bakım için nelere dikkat etmeliyim?
Dolgu ile estetik arasındaki ilişki
Ön dişlerde renk ve şekil uyumu daha belirgin olduğundan genellikle diş rengi malzemeler tercih edilir. Arka dişlerde ise çiğneme kuvvetleri ön plana çıkar. Yine de her kişinin ağzı farklıdır; benzer iki dişte farklı malzeme seçilebilir. Estetik beklentiler daha kapsamlı ise laminate veneer gibi seçenekler de hekimle konuşulabilir.
Dolguyu uzun süre korumak için
- Gece diş sıkma varsa koruyucu plak kullanımını hekime sorun.
- Buz, çekirdek kırma veya tırnakla açma gibi alışkanlıklardan kaçının.
- Altı ayda bir ya da hekimin önerdiği aralıkta kontrole gidin.
Kısaca merak edilenler
Hangi dolgu daha dayanıklıdır?
Tek bir dolgu türü her durumda daha dayanıklı değildir. Dayanım; dişin durumuna, uygulama tekniğine ve çiğneme yüküne göre değişir.
Eski amalgam dolgumu değiştirmem gerekir mi?
Sağlam ve çürüksüz bir dolgunun yalnızca rengi nedeniyle değiştirilmesi her zaman gerekmez; karar muayene sonrası verilir.
Dolgu ne kadar sürede yenilenir?
Belirli bir süre yoktur; kenarlarda çürük, kırık veya aşınma görülürse hekim yenilemeyi önerebilir.
Size uygun olanı nasıl öğrenirsiniz?
Buradaki bilgiler geneldir; sizin için doğru plan muayene ve hekim değerlendirmesiyle belirlenir. Randevu ve ulaşım için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz. Ankara Çankaya’da, Oran’daki kliniğimizde sorularınızı birlikte ele alıyoruz.
