Ağız içinde yanak, dudak iç yüzü, dil veya diş etinde görülen küçük, ağrılı yaralar çok yaygındır. Bunların büyük kısmı "aft" olarak adlandırılan, kendiliğinden iyileşen yüzeysel yaralardır. Ancak bazı yaralar farklı bir nedene işaret edebilir.
Aft nedir?
Aft; ortası beyaz-sarımsı, çevresi kırmızı, yuvarlak ya da oval, ağrılı bir yaradır. Genellikle 7–14 gün içinde iz bırakmadan iyileşir. Bulaşıcı değildir.
Ağız yaralarının sık nedenleri
- Mekanik tahriş: Yanağın ısırılması, sert fırçalama, keskin bir diş kenarı, kırık dolgu
- Ortodontik aygıtlar: Braketler, teller veya yeni bir plağın kenarı yanak ve dile sürtünebilir
- Stres ve yorgunluk
- Bazı besinler: Asitli veya baharatlı yiyecekler bazı kişilerde tetikleyici olabilir
- Vitamin ve mineral eksiklikleri: B12, folik asit ve demir eksikliği tekrarlayan aftlarla ilişkili olabilir
- Hormonal değişiklikler
- Bazı sistemik hastalıklar: Tekrarlayan ve çok sayıda aft bazen genel bir hastalığın belirtisi olabilir
Ortodontik tedavi sırasında yaralar
Diş teli takılan kişilerde ilk haftalarda yanak ve dudak iç yüzeylerinde tahriş sık görülür; ortodontik mum bu bölgeleri korumaya yardımcı olur. Şeffaf plak kullananlarda ise plak kenarı dil veya diş etine batıyorsa plağı kendiniz kesmeye ya da zımparalamaya çalışmayın. Bu konuda ne yapılması gerektiğini şeffaf plak sorunları ve çözümleri sayfamızda anlattık.
Aftı rahatlatmak için
- Yarayı tahriş eden asitli, baharatlı ve sert yiyeceklerden birkaç gün uzak durun.
- Yumuşak bir diş fırçası kullanın.
- Ilık tuzlu su ile ağzınızı çalkalayabilirsiniz.
- Eczanede bulunan, yara yüzeyini örten veya uyuşturan jel ve gargaralar hakkında eczacınıza ya da hekiminize danışabilirsiniz.
Hangi durumda hekime başvurmalı?
- Yara iki haftadan uzun sürüyorsa
- Yara ağrısızsa, sertse veya büyüyorsa
- Çok sayıda yara varsa ya da sık tekrarlıyorsa
- Ateş, halsizlik, eklem ağrısı veya göz şikâyetleri eşlik ediyorsa
- Yemek yemeyi ve sıvı almayı engelleyecek kadar ağrı varsa
İki haftayı geçen ve iyileşmeyen ağız içi yaraların mutlaka bir diş hekimi veya hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Önleme
- Dişlerdeki keskin kenarları, kırık dolguları düzelttirin.
- Stres yönetimine ve düzenli uykuya özen gösterin.
- Dengeli beslenin; tekrarlayan aftlarda kan değerlerinizin kontrolü için hekiminize danışın.
- Sodyum lauril sülfat içermeyen diş macunlarının bazı kişilerde aft sıklığını azaltabildiği bildirilmiştir.
