Kısa yanıt: Retainer, diş tedavisi bittikten sonra dişlerin yeni konumunda kalmasına yardım eden bir pekiştirme apareyidir. Sabit retainer dişlerin arkasına yapıştırılan ince bir teldir; hareketli retainerlar ise takılıp çıkarılan plaklardır. Hangisinin uygun olduğu dişlerin durumuna ve kişinin alışkanlıklarına göre hekimle birlikte belirlenir.
Retainer neden gerekir?
Dişler, çevresindeki diş eti lifleri ve kemik yeniden düzenlenene kadar eski konumlarına dönme eğilimi gösterebilir. Retainer bu dönemde dişleri yerinde tutmaya yardım eder. Pekiştirme hakkında genel bilgi için pekiştirme tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sabit (telli) retainer
- Nasıl çalışır: Genellikle alt ve bazen üst ön dişlerin iç yüzüne ince bir tel yapıştırılır.
- Artıları: Takıp çıkarma gerektirmez, dışarıdan görünmez, unutulma riski yoktur.
- Dikkat edilecekler: Tel çevresinde plak ve diş taşı birikebilir; diş ipi geçirmek için özel iğne veya ara yüz fırçası gerekir. Tel kopar veya ayrılırsa dişler kayabilir, bu yüzden düzenli kontrol önemlidir.
Hareketli retainer
İki ana tipi vardır.
- Hawley tipi (telli akrilik plak): Dayanıklıdır, ayarlanabilir; ancak daha belirgin görünür ve konuşmayı ilk günlerde etkileyebilir.
- Şeffaf vakumlu retainer: Dişlerin üzerini saran ince şeffaf bir plaktır; estetik görünür, ancak yıpranabilir ve yenilenmesi gerekebilir.
Hangisi daha iyi?
Tüm türlerin güçlü ve zayıf yanları vardır; tek bir “en doğru” seçenek yoktur. Kimi kişilerde sabit, kimilerinde hareketli, bazı durumlarda ikisinin birlikte kullanımı tercih edilir. Karar verilirken şunlar değerlendirilir:
- Tedavi öncesindeki dişlerin durumu ve kayma eğilimi
- Diş eti sağlığı ve temizlik alışkanlıkları
- Gıcırdatma veya sıkma gibi alışkanlıklar
- Kişinin retaineri düzenli takma konusundaki kararlılığı
Kullanım ve bakım
- Hareketli retaineri hekimin belirttiği sürelerde takın; süre zamanla azaltılabilir.
- Yemek yerken ve fırçalarken çıkarın, kutusunda saklayın.
- Sıcak su, çamaşır suyu ve sert fırçadan kaçının.
- Sabit retainerı çok sert veya yapışkan gıdalarla zorlamayın.
- Kırılma, kaybolma veya gevşeme olursa beklemeden haber verin; ilgili yazılarımız için retainer kaybolursa ve kırık retainer sayfalarına bakabilirsiniz.
Temizlik ayrıntıları için aparey temizliği ve bakımı yazımızı da okuyabilirsiniz.
Tedavi sonrasında retainer takvimi
Retainer kullanımı için herkese uyan tek bir takvim yoktur. Genellikle ilk aylarda daha sık kullanım istenir, ardından süre kademeli olarak azaltılır. Birçok hekim, dişlerin uzun vadede yerinde kalması için düşük sıklıkta da olsa uzun süreli kullanımı önerir. Bu nedenle “bir yıl sonra bırakırım” gibi bir plan yapmadan önce hekime danışmak gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Retaineri peçeteye sarıp yemek tabağının yanında bırakmak; kaybolmasının en yaygın nedenlerinden biridir.
- Sıcak su veya sıcak arabada bırakmak; plastik biçim değiştirebilir.
- Hareketli retaineri “bu hafta sıkı geldi” diye kullanmayı bırakmak; sıkılık dişlerin kaymaya başladığına işaret edebilir.
- Sabit retainerdaki tel ayrılmasını fark edip beklemek.
- Evcil hayvanların erişebileceği yerlerde bırakmak.
Retainer kontrolleri
Retainer takıldıktan sonra da kontrollere gelmek önemlidir. Hekim, sabit telin yapışma durumunu, hareketli retainerın uyumunu ve dişlerin konumunu değerlendirir. Küçük bir kayma erken yakalandığında çoğu zaman basit yöntemlerle kontrol altına alınabilir. Tedavi sonrası dişlerin kaymasıyla ilgili bilgi için diş teli çıkarıldıktan sonra dişler kayar mı? yazımızı okuyabilirsiniz.
Karar verirken hekime sorabileceğiniz sorular
- Benim dişlerimde kayma eğilimi yüksek mi?
- Alt ve üst dişler için aynı tür mü kullanılacak?
- Retaineri ne kadar süre, günün hangi saatlerinde takmalıyım?
- Bozulursa veya kaybolursa nasıl bir yol izlenir?
- Temizliğini nasıl yapmalıyım ve kontrollerim ne sıklıkta olacak?
Bu soruların yanıtları kişiden kişiye değişir. Soruları yazılı götürmek, muayenede önemli noktaların unutulmamasına yardım eder.
Hangi durumlarda ikisi birlikte düşünülür?
Tedavi öncesinde dişleri belirgin çapraşık olan, diş arası boşlukları kapatılan ya da dişleri döndürülen kişilerde kayma eğilimi daha fazla olabilir. Böyle durumlarda alt ön dişlere sabit retainer yapıştırılırken üst dişler için şeffaf veya Hawley tipi hareketli bir retainer verilebilir. Bu kombinasyon, farklı türlerin güçlü yanlarından birlikte yararlanmayı amaçlar. Her kişi için uygun olan yaklaşım muayeneyle belirlenir.
Kısaca merak edilenler
Retainer ne kadar süre kullanılır?
Süre kişiye göre değişir. Çoğu durumda tedavinin ilk dönemi daha sık, sonrasında daha seyrek kullanım önerilir; kesin plan hekim tarafından belirlenir.
Sabit retainer varken hareketli de gerekir mi?
Bazı durumlarda iki türün birlikte kullanılması tercih edilebilir; bu karar dişlerin durumuna göre verilir.
Retainer dişleri kaydırabilir mi?
Uygun yapılmış ve düzgün kullanılan retainer dişleri yerinde tutmaya yardım eder. Uyumsuzluk hissedilirse kullanmayı bırakmak yerine kliniğe haber verilmelidir.
Size uygun olanı nasıl öğrenirsiniz?
Buradaki bilgiler geneldir; sizin için doğru plan muayene ve hekim değerlendirmesiyle belirlenir. Ankara Çankaya’da, Oran’daki kliniğimizde ilk ortodontik muayene sırasında sorularınızı birlikte ele alıyoruz.
