پوسیدگی دندان یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن دوران کودکی است. مینای دندان‌های شیری نازک‌تر از دندان‌های دائمی است، به همین دلیل پوسیدگی در دندان‌های شیری می‌تواند سریع‌تر پیشرفت کند. خبر خوب این است که پوسیدگی تا حد زیادی قابل پیشگیری است و اگر زود تشخیص داده شود، با اقدامات ساده می‌توان جلوی پیشرفت آن را گرفت.
پوسیدگی چگونه ایجاد می‌شود؟
باکتری‌های دهان از باقی‌مانده غذاهای شیرین و نشاسته‌ای برای تولید اسید استفاده می‌کنند. این اسید باعث می‌شود مینای دندان مواد معدنی خود را از دست بدهد. بزاق و فلوراید تا اندازه‌ای می‌توانند این کمبود را جبران کنند، اما اگر حمله‌های اسیدی بیش از حد تکرار شوند، مینا ضعیف می‌شود و به مرور حفره پوسیدگی شکل می‌گیرد.
در ایجاد پوسیدگی سه عامل با هم عمل می‌کنند:
- پلاک میکروبی: لایه چسبناکی که روی سطوحی از دندان که مسواک نمی‌خورند جمع می‌شود
- دفعات مصرف قند: تعداد دفعات خوردن قند مهم‌تر از مقدار آن است
- زمان: مدت زمانی که اسید روی سطح دندان باقی می‌ماند
نخستین نشانه‌ها چیست؟
- لکه‌های سفید گچی و مات نزدیک خط لثه (از دست رفتن اولیه مواد معدنی مینا)
- تغییر رنگ قهوه‌ای یا سیاه
- حساسیت به گرما، سرما یا شیرینی
- پرهیز از جویدن یا استفاده نکردن از یک سمت دهان هنگام غذا خوردن
- بوی بد دهان
- در موارد پیشرفته، درد، تورم لثه یا آبسه
پوسیدگی‌ای که در مرحله لکه سفید تشخیص داده شود، اغلب با فلوراید و بهتر کردن عادت‌های مراقبتی متوقف می‌شود.
چرا پوسیدگی دندان‌های شیری اهمیت دارد؟
گاهی پوسیدگی دندان‌های شیری با این فکر که «به هر حال می‌افتند» نادیده گرفته می‌شود. اما دندان‌های شیری برای جویدن و صحبت کردن لازم‌اند و جای دندان‌های دائمی را نگه می‌دارند. اگر دندان شیری زود از دست برود، دندان‌های مجاور ممکن است به سمت فضای خالی حرکت کنند و بعدها مشکلات ارتودنسی مانند نامرتبی و شلوغی دندان‌ها ایجاد شود. پوسیدگی پیشرفته همچنین می‌تواند با درد و عفونت، غذا خوردن و خواب کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
عوامل خطر
- نوشیدن شیر یا آبمیوه با شیشه شیر در شب
- خوردن مداوم خوراکی در طول روز، نوشیدنی‌های شیرین
- مسواک زدن نامنظم یا استفاده از خمیردندان بدون فلوراید
- خشکی دهان، تنفس از راه دهان
- سابقه پوسیدگی‌های مکرر در خانواده
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
توصیه می‌شود نخستین مراجعه به دندانپزشک پس از رویش اولین دندان و حداکثر حدود یک‌سالگی انجام شود. پس از آن، معمولاً معاینه هر شش ماه یک بار کافی است. اگر متوجه لکه، حساسیت، درد یا تورم شدید، بهتر است منتظر معاینه بعدی نمانید و وقت بگیرید.
برای توصیه‌های پیشگیری، مقاله ما درباره راه‌های پیشگیری از پوسیدگی دندان در کودکان را ببینید.
