Kısa yanıt: Şeffaf plaklar çoğunlukla plak takılıyken su dışında bir şey tüketildiğinde, yeterince temizlenmediğinde ya da plak yüzeyinde plak ve tükürük birikintisi oluştuğunda sararır veya lekelenir. Plak takılıyken yalnızca su içmek ve düzenli temizlik çoğu durumda bu sorunu azaltır. Yeni plağa ne zaman geçileceğine ise lekeye göre değil, tedavi planına göre hekim karar verir.
Plak neden sararır veya lekelenir?
Plaklar ince ve şeffaf bir malzemeden üretilir. Bu malzeme, renkli içecekler ve yiyeceklerle uzun süre temas ettiğinde renk alabilir. Başlıca nedenler şunlardır:
- Plak takılıyken renkli içecekler: Çay, kahve, kola, meyve suyu ve ayran gibi içecekler plağın içine dolar ve dişle plak arasında kalır.
- Plak takılıyken yemek: Gıda artıkları plağın içinde sıkışır, hem renk değişimine hem de kötü kokuya yol açar.
- Yetersiz temizlik: Plak her gün temizlenmezse yüzeyinde ince bir tabaka oluşur; bu tabaka zamanla matlaşma ve sarı bir görünüm yaratır.
- Dişleri fırçalamadan plağı takmak: Diş yüzeyindeki artıklar doğrudan plağın içine hapsolur.
- Sigara ve tütün ürünleri: Hem dişlerde hem plakta renklenmeye neden olabilir. Konuyla ilgili sigaranın dişlere etkileri yazımıza bakabilirsiniz.
Plağınızı şeffaf tutmak için neler yapabilirsiniz?
Plak takılıyken yalnızca su
En önemli kural budur: Plak ağzınızdayken yalnızca sade su için. Diğer her şey için plağı çıkarın, yiyip içtikten sonra dişlerinizi fırçalayın ya da en azından ağzınızı bol suyla çalkalayın, sonra plağı geri takın. Günlük öğün düzeni için şeffaf plakla ne yenir, ne içilir? yazımızı hazırladık.
Düzenli ve nazik temizlik
- Plağı her çıkardığınızda soğuk ya da ılık suyla durulayın; sıcak su plağın şeklini bozabilir.
- Günde en az bir kez yumuşak bir fırçayla, plağın iç ve dış yüzeyini nazikçe temizleyin.
- Aşındırıcı diş macunları plak yüzeyini çizebilir ve matlaşmayı artırabilir; hekiminizin önerdiği temizlik yöntemini kullanın.
- Renkli gargaraları plak takılıyken kullanmayın.
- Plağı ağzınızda değilken mutlaka kabında saklayın; peçeteye sarılan plaklar hem kirlenir hem kaybolur.
Adım adım temizlik için şeffaf plak kullanım ve bakım rehberimize ve yanınızda taşıyabileceğiniz günlük bakım kartına göz atabilirsiniz.
Ağız hijyeni
Plağı takmadan önce dişleri fırçalamak ve diş ipi kullanmak hem dişlerinizi hem plağınızı korur. Ağız hijyeni ipuçları için şeffaf plak kullanırken ağız hijyeni yazısına bakabilirsiniz.
Kötü koku ve bulanıklık neyi gösterir?
Plakta sararmaya ek olarak kötü koku, beyaz tebeşirimsi bir tabaka ya da belirgin bulanıklık fark ederseniz, bu genellikle temizlik düzeninin yetersiz kaldığını ya da plağın uzun süre kurumuş halde saklandığını gösterir. Bu durumda temizlik adımlarını gözden geçirin, plağı kabında saklayın ve sorun devam ederse kliniğe danışın. Ağız içinde yara, yanma ya da diş etinde kızarıklık eşlik ediyorsa da hekiminize bilgi verin.
Lekelenen plak için ne zaman yeni plağa geçilir?
Şeffaf plak tedavisinde her plağın kullanım süresi tedavi planına göre belirlenir. Plağınız sararmış ya da lekelenmiş olsa bile bir sonraki plağa takvimden önce kendi başınıza geçmeyin. Erken geçiş, dişlerin planlanan hareketi tamamlamamasına ve yeni plağın oturmamasına yol açabilir. Lekelenme belirginse, kötü koku varsa ya da plakta çatlak fark ederseniz kliniğe haber verin; yedek plak ya da yeni bir ölçü gerekip gerekmediğine hekim karar verir. Genel değişim düzeni için şeffaf plak kaç günde bir değiştirilir? yazısına bakabilirsiniz.
Dışarıdayken plağınızı nasıl korursunuz?
İş, okul ya da seyahat sırasında temizlik düzenini korumak daha zor olabilir. Yanınızda plak kabı, küçük bir diş fırçası, seyahat boyu diş macunu ve bir şişe su bulundurmak işinizi kolaylaştırır. Fırçalama imkânı olmadığında en azından ağzınızı ve plağı bol suyla çalkalayıp öyle takın. Kafe ya da restoranda plağı çıkardığınızda peçeteye sarmak yerine kabına koyun; plakların büyük bölümü bu şekilde unutulup kaybolur. Akşam eve döndüğünüzde plağı daha özenli bir şekilde temizlemeyi alışkanlık haline getirin.
Dişlerde de renk değişimi olur mu?
Plak takılıyken renkli içecek tüketildiğinde sıvı, plakla diş arasında uzun süre kalabilir. Bu da dişlerin yüzeyinde renklenmeye ve çürük riskinin artmasına yol açabilir. Tedavi sonrası diş rengi konusunda merak ettikleriniz için ortodonti ve beyazlatma sayfamıza göz atabilirsiniz.
Kısaca merak edilenler
Plağı kaynar suyla temizleyebilir miyim?
Hayır. Sıcak su plağın şeklini bozabilir ve dişlere oturmasını engelleyebilir. Soğuk ya da ılık su kullanın.
Plak takılıyken şekersiz çay içebilir miyim?
Şekersiz olsa da çay renklenmeye yol açabilir. Plak ağzınızdayken yalnızca sade su içmeniz önerilir.
Sararmış plak tedaviyi etkiler mi?
Renk değişimi tek başına plağın işlevini her zaman etkilemez; ancak çatlak, şekil bozukluğu ya da oturma sorunu varsa kliniğe haber verin.
Size uygun olanı nasıl öğrenirsiniz?
Buradaki bilgiler geneldir; sizin için doğru plan muayene ve hekim değerlendirmesiyle belirlenir. Ankara Çankaya’da, Oran’daki kliniğimizde ilk ortodontik muayene sırasında sorularınızı birlikte ele alıyoruz.