Kısa yanıt: Şeffaf plak takarken görülen diş eti kanaması çoğu durumda dişler üzerinde biriken bakteri plağının diş etini tahriş etmesinden kaynaklanır. Plak dişleri sürekli örttüğü için tükürüğün doğal temizleyici etkisi azalır; temizlik yetersiz kaldığında diş eti kızarır ve kolayca kanar. Kanama sürüyorsa nedeni hekim değerlendirir.
Diş eti neden kanar?
Sağlıklı diş eti normalde fırçalama sırasında kanamaz. Kanama, diş etinde bir irritasyonun ya da iltihabın işaretidir. Şeffaf plak kullanırken en sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
- Yetersiz diş fırçalama ve ara yüz temizliği: Plak takılmadan önce dişler iyice temizlenmezse yiyecek artıkları ve bakteri tabakası plakla dişin arasında hapsolur.
- Yeni başlanan ya da yeniden başlanan bakım düzeni: Daha önce ihmal edilen bölgeleri temizlemeye başlamak ilk günlerde kanamaya yol açabilir; düzenli temizlikle bu durum çoğunlukla azalır.
- Plak kenarının diş etine temas etmesi: Plak kenarı diş eti hattına sürtünüyorsa mekanik tahriş oluşabilir.
- Ataşmanlar çevresinde birikim: Dişlere yapıştırılan küçük çıkıntıların çevresi daha dikkatli temizlenmelidir.
- Hormonal dönemler, sigara ve bazı ilaçlar: Diş eti duyarlılığını artırabilir.
- Önceden var olan diş eti iltihabı: Tedaviye başlarken fark edilmemiş bir diş eti sorunu plakla birlikte belirginleşebilir.
Kanamanın yanında diş etinde kızarıklık, şişlik ve dokunmaya karşı duyarlılık da varsa tablo diş eti iltihabına (jinjivit) işaret edebilir. Bu durum çoğunlukla düzenli ve doğru temizlikle geri döndürülebilir; ancak ihmal edilirse ilerleyebilir. Bu yüzden belirtileri küçümsememek ve erken aşamada önlem almak önemlidir.
Plak kullanmak diş etini neden etkiler?
Şeffaf plak dişlerin tamamını örten ince bir kılıf gibi çalışır. Bu kılıf, tükürüğün dişleri yıkayıp asidi dengelemesini kısmen engeller. Plak tabakası (bakteri tabakası) kısa sürede olgunlaşır ve diş eti hattında toplanır. Ayrıca ortodontik tedavi sırasında dişler hareket ettikçe temizlenmesi zor yeni bölgeler oluşabilir. Bu nedenle ağız bakımı, plak tedavisinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Evde ne yapabilirsiniz?
- Plakları çıkarıp her yemekten sonra dişlerinizi fırçalayın; ardından plakları takın.
- Yumuşak kıllı bir fırçayı diş eti hattına 45 derecelik açıyla tutup nazik, küçük hareketlerle kullanın. Sert bastırmak diş etini daha da tahriş eder.
- Diş arası fırçası ya da diş ipi ile günde bir kez ara yüzleri temizleyin.
- Plakları da yumuşak bir fırçayla ve ılık suyla temizleyin; sıcak su plağın şeklini bozabilir.
- Plak takılıyken su dışında bir şey içmekten kaçının; şekerli ve asitli içecekler dişle plak arasında kalır.
- Kanamaya rağmen fırçalamayı bırakmayın. Bölgeyi temiz tutmak iyileşmenin temelidir.
Günlük temizlik düzeni için şeffaf plak kullanırken ağız hijyeni ve kullanım ve bakım rehberi sayfalarımız faydalı olabilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Düzenli temizliğe rağmen kanama birkaç gün içinde azalmıyorsa
- Diş eti belirgin biçimde şişmiş, ağrılı ya da ağızda kötü koku varsa
- Diş etinde çekilme ya da dişlerde sallanma hissediyorsanız
- Plak kenarı diş etinizi kesiyor veya yara açıyorsa; bu konuda plak diş etini kesiyorsa ne yapılır yazımıza göz atabilirsiniz
Hekim gerekirse plak kenarını kontrol eder, profesyonel temizlik önerebilir ve diş eti sağlığı düzelene kadar kontrol aralıklarını gözden geçirebilir. Ortodonti sırasında diş eti sağlığının izlenmesi için diş eti çekilmesi ve önlenmesi yazımızı da okuyabilirsiniz.
Hekim ne yapabilir?
- Diş eti ve diş taşı durumunu muayene eder, gerekirse profesyonel temizlik önerir.
- Doğru fırçalama ve diş arası temizlik tekniğini birlikte gözden geçirir.
- Plak kenarının diş etine uyumunu ve ataşman çevresini kontrol eder.
- Gerekli görürse diş eti sağlığı düzelene kadar ortodontik planı ve kontrol aralıklarını yeniden değerlendirir.
Fırçalama ve diş arası temizlikte sık yapılan hatalar
- Kanayan bölgeyi korkup fırçalamamak; bu, birikimi artırır ve kanamayı sürdürür.
- Sert kıllı fırça ya da aşırı basınç kullanmak; diş eti çekilmesine zemin hazırlayabilir.
- Plakları yalnızca durulayıp dişleri fırçalamadan geri takmak.
- Diş ipini ya da arayüz fırçasını hiç kullanmamak; dişler arasındaki yüzeyler fırçanın ulaşamadığı yerlerdir.
- Plakları temizlemeyi unutmak; plak üzerindeki tabaka tekrar dişe taşınır.
Elektrikli fırça ya da ağız duşu gibi araçların sizin için uygun olup olmadığını hekiminize sorabilirsiniz.
Kanamayı önlemek için alışkanlıklar
- Tedaviye başlamadan önce diş taşı ve diş eti kontrolü yaptırmak
- Plakları hekimin önerdiği süre boyunca ve düzenle kullanmak
- Kontrol randevularını aksatmamak
- Sigara kullanımını azaltmak ya da bırakmayı düşünmek
Kısaca merak edilenler
Diş eti kanıyorsa plak takmaya ara vermeli miyim?
Kendi başınıza ara vermek yerine hekiminize danışın. Plakları takmamak dişlerin hareket planını bozabilir; çoğu durumda temizliği iyileştirerek tedaviye devam edilir.
Kanama plakların kötü yapıldığı anlamına mı gelir?
Genellikle hayır. Çoğu zaman temizlik düzeniyle ilgilidir. Plak kenarı uyumsuzsa hekim bunu kontrolde değerlendirir.
Ağız gargarası kullanabilir miyim?
Hekim önerdiyse kullanılabilir; ancak gargara fırçalamanın yerine geçmez. Hangi ürünün uygun olduğunu hekiminize sorun.
Size uygun olanı nasıl öğrenirsiniz?
Buradaki bilgiler geneldir; sizin için doğru plan muayene ve hekim değerlendirmesiyle belirlenir. Ankara Çankaya’da, Oran’daki kliniğimizde ilk ortodontik muayene sırasında sorularınızı birlikte ele alıyoruz.
