Орын сақтағыш не үшін қажет?
Сүт тістері тек шайнау үшін ғана емес, астында дамып келе жатқан тұрақты тістерге жол көрсету үшін де қажет. Сүт тісі ерте жоғалғанда, әсіресе бүйір бөлікте, көрші тістер уақыт өте бос орынға қарай қисаюы немесе жылжуы мүмкін. Бұл жағдайда тұрақты тіске шығуға жеткілікті орын болмауы мүмкін; тістер тығыз орналасуы немесе тұрақты тіс шықпай қалуы мүмкін.
Орын сақтағыш осы жылжудың алдын ала отырып, болашақта ауқымдырақ ортодонтиялық ем қажет болу ықтималдығын азайтуға көмектесуі мүмкін. Әр ерте жоғалтуда орын сақтағыш қажет бола бермейді; шешімді жоғалған тістің түрі, баланың жасы және астындағы тұрақты тістің шығуға қаншалықты жақын екені анықтайды.
Қандай жағдайларда қарастырылады?
- Сүт азу тістерінің бірі астындағы тұрақты тіс шығудан әлдеқайда бұрын жоғалғанда
- Терең тісжегі немесе инфекция салдарынан сүт тісін жұлуға тура келгенде
- Құлау немесе соққы салдарынан тіс жоғалғанда
- Рентгенограммада астындағы тұрақты тістің шығуына әлі көп уақыт бар екені көрінгенде
Тұрақты тіс шығуға жақын болса немесе тұрақты тіс мүлде болмаса, басқаша жоспар құрылуы мүмкін. Сондықтан шешім тексеру мен рентгенограмма негізінде қабылданады.
Орын сақтағыштың түрлері
| Түрі | Қалай қолданылады? |
|---|---|
| Сақина-ілмек (алынбайтын) | Бос орынның жанындағы тіске сақина (бандаж) кигізіледі; сақинаға бекітілген жіңішке сым бос орынды сақтайды. Бір тістік бос орындарда жиі қолданылады. |
| Лингвалды доға (алынбайтын) | Төменгі жақта екі жақтағы азу тістерге бекітіліп, тістердің ішкі бетімен өтетін сым; бірнеше бос орын болғанда таңдалуы мүмкін. |
| Таңдай доғасы / Нэнс аппараты (алынбайтын) | Жоғарғы жақта азу тістерді бір-бірімен немесе таңдайға тірелетін бөлікпен байланыстырып, олардың жылжуына жол бермейді. |
| Алынбалы орын сақтағыш | Акрил пластинаға орнатылады; бала оны өзі киіп, шешеді. Алдыңғы бөлікте эстетикалық мақсатта тіс қосылуы мүмкін. Әсері оны жүйелі киюге байланысты. |
Аппарат қалай орнатылады?
- Тексеру және рентгенограмма: Бос орынның жағдайы мен астындағы тұрақты тістің орны бағаланады.
- Қалып алу немесе ауыз ішілік сканерлеу: Аппаратты жеке дайындау үшін жасалады.
- Орнату: Алынбайтын орын сақтағыштар тіске цементпен бекітіледі; алынбалыларды қалай кию және шешу керегі үйретіледі.
- Бақылау қаралулары: Әдетте бірнеше айда бір рет; аппараттың орнында екені және тұрақты тістің шығу барысы қадағаланады.
- Алып тастау: Тұрақты тіс шыға бастағанда орын сақтағышты дәрігер алып тастайды.
Күнделікті күтім және назар аударатын жайттар
- Алынбайтын орын сақтағыштың айналасын тіс тазалаған сайын мұқият тазалау керек; сақинаның айналасына тамақ жиналуы мүмкін.
- Жабысқақ және қатты тағамдар (карамель, сағыз, қатты кәмпит) аппаратты босатып жіберуі мүмкін.
- Бала аппаратпен тілімен немесе саусағымен ойнамауы керек; сым майысып қалуы мүмкін.
- Алынбалы орын сақтағышты шешкенде қорабында сақтап, күн сайын тазалау керек.
- Аппарат босаса, сынса, жоғалса немесе қызыл иекте жара пайда болса, клиникаға хабарласыңыз.
Орын сақтағыш пен ортодонтияның байланысы
Орын сақтағышты ерте ортодонтиялық ем тәсілінің бір бөлігі ретінде қарастыруға болады. Бос орын жабыла бастаған болса, орын сақтағыштың орнына орын ашатын аппараттар немесе болашақта кешенді ортодонтиялық ем қажет болуы мүмкін. Балаларда алғашқы ортодонтиялық тексеруді шамамен 7 жаста өткізу мұндай жағдайларды уақытында байқауға көмектеседі. Толығырақ балалар ортодонтиясы және ортодонтиялық аппараттар нұсқаулығы беттерінен қараңыз.