Балалар ортодонтиясының ерекшелігі неде?
Ересектерде ортодонтия негізінен тістердің орнын өзгертуге бағытталса, жақтары әлі өсіп жатқан балаларда өсуді бағыттау да мүмкін. Нәтижесінде кейбір мәселелерді балалық шақта қарапайым әдістермен жеңілдетуге немесе кейін қажет болуы мүмкін емнің ауқымын азайтуға болады.
Екінші жағынан, кез келген тіс қисықтығы ерте емдеуді қажет етпейді. Көптеген балаларға тұрақты бақылау жеткілікті, ал ем тұрақты тістер шыққанша күтіп барып жоспарланады.
Жасқа қарай кезеңдер
| Кезең | Шамамен жасы | Не бағаланады? |
|---|---|---|
| Сүт тістері | 3–6 жас | Саусақ сору, емізік қолдану және ауызбен тыныс алу сияқты әдеттер; айқас тістем; тістердің ерте түсуі |
| Аралас тістем | 6–12 жас | Орын жетіспеушілігі, тар таңдай, айқас тістем, алға шыққан алдыңғы тістер, жақтың дамуындағы айырмашылықтар |
| Тұрақты тістер | 12 жас және одан үлкен | Тістердің тығыз орналасуы, тіс аралықтары, тістем ақаулары, шықпай қалған (ретенцияланған) тістер |
Үйде байқауға болатын белгілер
- Сүт тістерінің тым ерте немесе тым кеш түсуі
- Шайнаудағы немесе тістеп алудағы қиындық
- Ауызды ашып ұйықтау, қорылдау немесе үнемі ауызбен тыныс алу
- Саусақ сорудың немесе емізік қолданудың 4–5 жастан кейін де жалғасуы
- Ауыз жабық кезде алдыңғы тістердің бір-біріне тимеуі
- Төменгі алдыңғы тістердің жоғарғы алдыңғы тістердің алдына жабылуы
- Жоғарғы алдыңғы тістердің айқын алға шығып тұруы
- Жабылу кезінде жақтың бір жаққа ығысуы
- Тістердің өте тығыз шығуы немесе тұрақты тістердің сүт тістерінің артынан шығуы
Осы белгілердің кез келгенін байқасаңыз, ортодонтиялық бағалауға жазылу пайдалы болуы мүмкін.
Қолданылатын әдістер
Алынбалы аппараттар
Акрил мен сымнан жасалған, ауыздан алып тастауға болатын аппараттар. Оларды қарапайым тіс қозғалыстары мен шағын кеңейту үшін қолдануға болады. Олардың тиімділігі баланың оларды қанша уақыт тағатынына байланысты.
Функционалдық аппараттар
Төменгі жақ артта орналасқанда, өсу кезеңінде оны алға қарай орналастыру арқылы дамуын қолдауға бағытталған. Дұрыс уақыты әдетте қарқынды өсу кезеңі болып табылады.
Таңдай кеңейткіштер
Жоғарғы жақ тар болғанда, таңдайдың ортаңғы тігісін ашу арқылы жоғарғы жақты кеңейтеді. Толығырақ таңдайды кеңейту бетінен оқыңыз.
Бет маскасы
Жоғарғы жақ артта орналасқанда, жоғарғы жақтың алға қарай дамуын қолдау үшін ерте жаста қолданылады.
Орын сақтағыштар
Сүт тісі ерте түскенде, тұрақты тіс шыққанша орынды сақтап тұрады.
Мөлдір каппалар
Сәйкес жағдайларда аралас тістем кезеңінде Invisalign First, ал жасөспірім кезеңде Invisalign Teen сияқты мөлдір каппа хаттамаларын қолдануға болады.
Брекеттер (бекітілген ем)
Тұрақты тістер шыққаннан кейін тістерді егжей-тегжейлі түзету үшін қолданылады.
Әдеттер және ортодонтия
Саусақ сору, емізік қолдану, тілді итеру және ауызбен тыныс алу сияқты әдеттер ұзақ уақыт жалғасса, тістер мен жақтардың дамуына әсер етуі мүмкін; ашық тістем мен тар таңдай соларға байланысты болуы мүмкін. Әдетті тоқтату көбіне емнің алғашқы қадамы болады. Ауызбен тыныс алатын балаларға оториноларинголог (ЛОР) бағалауы да қажет болуы мүмкін.
Ата-аналарға кеңестер
- Алғашқы ортодонтиялық тексеруді шамамен 7 жасқа жоспарлаңыз.
- Балаңыздың аппаратты немесе каппаларды қанша уақыт тағатынын қадағалаңыз; күнделікті кесте мұны жеңілдетуі мүмкін.
- Аппарат тағатын балаларға кешкі уақытта тіс тазалауға көмектесіңіз.
- Балаңызға жабысқақ және қатты тағамдардан неге аулақ болу керектігін түсіндіріңіз.
- Аппарат сынса, батса немесе ауыртса, оны өзіңіз жөндеуге тырыспай, клиникаға хабарласыңыз.