Таңдайды кеңейту не үшін жасалады?
Үстіңгі жақ астыңғы жаққа қарағанда тар болса, үстіңгі бүйір тістер астыңғы тістердің ішкі жағына жабылуы (айқас тістем), тістер тығыз орналасуы және күлгенде бүйірлерде қараңғы саңылаулар көрінуі мүмкін. Үстіңгі жақты кеңейту арқылы таңдайды кеңейту:
- айқас тістемді түзетуге,
- тығыз орналасқан тістерге орын босатуға,
- тісті жапқанда астыңғы жақтың бір жаққа ауысуын болдырмауға,
- шықпай қалуға бейім тістерге (мысалы, сүйір тістерге) орын дайындауға
көмектесуі мүмкін.
Таңдайды жылдам кеңейткіш қалай жұмыс істейді?
Таңдайдың ортасында сүйектің екі жартысын біріктіретін тігіс (шов) бар. Балалар мен жасөспірімдерде бұл тігіс әлі толық бітіспеген. Таңдайды жылдам кеңейткіш үстіңгі азу тістерге бекітіледі, ал ортасындағы бұранданы ортодонт белгілеген кесте бойынша арнайы кілтпен бұрайды. Бұранда ашылған сайын тігіс баяу ажырап, пайда болған саңылау біртіндеп жаңа сүйекпен толады.
Кеңейту кезінде үстіңгі екі алдыңғы тістің арасында уақытша саңылау пайда болуы қалыпты жағдай; ол әдетте өздігінен немесе емнің кейінгі кезеңінде жабылады.
Кеңейту процесінің кезеңдері
- Құжаттар және аппаратты дайындау: Тексеру, рентгенограммалар және қалып немесе ауыз ішілік сканерлеу
- Аппаратты орнату: Азу тістерге цементпен бекітіледі және бұранданы қалай бұрау керегі көрсетіледі
- Белсенді кеңейту: Әдетте 2–4 апта; бұранда күніне бір не екі рет бұралады
- Күту (ретенция): Ашылған тігіс сүйекпен толуы үшін аппарат көбіне 3–6 ай ауызда қалады
- Келесі кезең: Қажет болса, тістерді мөлдір каппалармен немесе брекеттермен түзету
Қай жаста жасаған жөн?
Таңдай тігісі өсу кезеңінде оңай ашылады. Сондықтан таңдайды қаңқалық кеңейту әдетте балалық шақта және ерте жасөспірім кезеңде болжамдырақ нәтиже береді. Жас ұлғайған сайын тігіс бітісіп, аппаратпен қаңқалық кеңейту қиындай түседі.
| Кезең | Жиі қолданылатын тәсіл |
|---|---|
| Балалық шақ және ерте жасөспірім кезең | Таңдайды жылдам кеңейткіш; сәйкес жағдайларда мөлдір каппалармен тіс доғасын кеңейту |
| Кеш жасөспірім кезең және ерте ересек жас | Мини-бұрандалармен кеңейту (MARPE) қарастырылуы мүмкін |
| Ересек жас | Мини-бұрандалармен немесе хирургиялық көмекпен кеңейту; тістерге байланысты тарлықта мөлдір каппалар |
Мөлдір каппалармен кеңейту мүмкін бе?
Мөлдір каппалар тіс доғасын кеңейте алады, яғни тістерді сыртқа қарай жылжыту арқылы орын босатады. Алайда каппалармен қол жеткізілетін кеңейту көбіне тістік болады; бұл таңдай тігісін ашу арқылы жасалатын қаңқалық кеңейту емес. Тарлық жеңіл не орташа болса және тістерді ұстап тұрған сүйек қолайлы болса, мөлдір каппалармен кеңейту таңдалуы мүмкін. Балаларда осы мақсатта Invisalign First қолданылуы мүмкін.
Кеңейткішпен күнделікті өмір
- Алғашқы күндері сөйлеу өзгеруі, сілекей көбеюі және таңдайда қысым сезілуі мүмкін; балалардың көбі бірнеше күнде үйреніп кетеді.
- Бұранданы бұрағаннан кейін мұрын түбірінде және тістерде қысқа уақыт керілу сезілуі мүмкін.
- Аппарат пен таңдайдың арасына тамақ жиналуы мүмкін; тамақтан кейін сумен шаю және мұқият тазалау ұсынылады.
- Қатты және жабысқақ тағамдар (қатты кәмпит, сағыз, ирис) аппаратты босатып жіберуі мүмкін.
- Аппарат босаса, сынса немесе таңдайда жара пайда болса, клиникаға хабарласыңыз.
Таңдай кеңейткіштің құны неге байланысты?
Құны аппараттың түріне (алынбайтын, алынбалы, мини-бұрандамен бекітілетін), емге дейін қажет құжаттарға, емнің ұзақтығына және кеңейтуден кейін қосымша ортодонтиялық ем қажет пе, соған байланысты. Сондықтан жеке ақпаратты тек тексеру мен құжаттар бағаланғаннан кейін беруге болады. Толығырақ ортодонтиялық ем құнын анықтайтын факторлар бетінде.
