Adalgalaryň gapdalynda tema boýunça has jikme-jik maglumatly sahypalara salgylanmalary taparsyňyz. Bu ýerde tapyp bilmedik adalgaňyz bar bolsa, bize habar beriň.
A-dan Z-e çenli ortodontik adalgalar
Ortodontik adalgalaryň sözlügi
Ortodontik barlagda ýa-da bejergi meýilnamasynda duş gelip biljek adalgalaryňyzy ýönekeý dilde düşündirdik. Protruziýa, retrognatiýa, prognatiýa, attaçment, IPR, oweržet, overbaýt, saklaýjy (retýeýner) we başgalary elipbiý tertibinde taparsyňyz.
- GerimiOrtodontik we dury kapa adalgalary
- TertibiElipbiý boýunça
- SalgylanmalarDegişli bejergi sahypalary
- TäzelenmelerYzygiderli giňeldilýär
A
- Açyk dişleşme (Apertognatiýa)
Agyz ýapylanda öň dişler (käwagt gapdal dişler hem) biri-birine degmeýär we olaryň arasynda dik boşluk galýar. Oňa barmak sormak, diliň itmegi ýa-da süňk bilen baglanyşykly sebäpler getirip biler.
- Agyz bilen dem almak (Agyzdan dem almak)
Wagtyň köp böleginde burun bilen däl-de, agyz bilen dem almak. Çagalarda ol ulalan adenoidler, allergiýa ýa-da burnuň dykylmagy bilen baglanyşykly bolup, äňegiň ösüşine täsir edip biler; gulak-burun-bokurdak lukmanynyň bahalandyrmagy maslahat berlip bilner.
- Ak tegmiller (Emalyň demineralizasiýasy)
Mineral ýitgisi sebäpli emalda emele gelýän ýalpyldysyz ak tegmiller. Olar esasan-da breket bejergisi wagtynda dişler gowy arassalanmasa ýüze çykyp biler we kariýesiň irki alamaty bolup biler; yzygiderli diş arassalamak we ftor howpy azaldýar.
- Aktiwator (Monoblok)
Ýokarky we aşaky dişleri bilelikde örtýän bir bölekli aýrylýan funksional apparat. Ösüş döwründe ol adatça gijelerine we öýde äňekleriň arasyndaky gatnaşygy ugrukdyrmak üçin dakylýar.
- Apparat (Ortodontik enjam)
Dişleri süýşürmek, äňegiň ösüşini ugrukdyrmak ýa-da gazanylan netijäni saklamak üçin ulanylýan aýrylýan ýa-da berkidilen ortodontik enjamlaryň umumy ady.
- Aşaky äňegi öňe getirmek (Mandibulýar öňe getirme)
Ösüş döwründe aşaky äňegi öňe ýerleşdirmek arkaly onuň ösüşini goldamagy maksat edinýän bejergi çemeleşmesi.
- Attaçment (Kapa attaçmenti)
Dury kapa bejergisi wagtynda käbir dişleriň üstüne ýelmenýän diş reňkli kiçijik kompozit çykyntylar. Olar kapanyň dişi has netijeli gysmagyna kömek edýär we käbir hereketleri mümkin edýär; bejerginiň ahyrynda aýrylýar.
- Aýrylýan apparat (Aýrylýan ortodontik apparat)
Näsaglaryň özleriniň dakyp we aýyryp bilýän ortodontik apparatlary. Dury kapalar, aýrylýan retýeýnerler we käbir funksional apparatlar şu topara degişlidir; olaryň täsiri maslahat berlen wagtda dakylmagyna bagly.
- Azy diş halkasy (Ortodontik halka)
Azy dişiň daşyna geýdirilip, sement bilen berkidilýän inçe metal halka. Ol berkidilen apparatlary we käbir breket ulgamlaryny azy dişlere birikdirmäge mümkinçilik berýär.
B
- Barmak sormak (Barmak emmek, emzik endigi)
Çaganyň başam barmagyny, beýleki barmagyny ýa-da emzigi sormak endigi. Ol hemişelik dişler çykyp başlandan soň hem dowam etse, açyk dişleşmä, öň dişleriň öňe ýapgytlanmagyna we çapraz dişleşmä täsir edip biler.
- Berkidilen apparat (Berkidilen ortodontik apparat)
Dişlere ýelmenýän ýa-da halkalar bilen berkidilýän, näsagyň özüniň aýryp bilmeýän ortodontik apparatlary. Breketler, berkidilen giňeldiji apparatlar we berkidilen funksional apparatlar şu topara degişlidir.
- Berkidilen retýeýner simi (Lingwal retýeýner, ýelmenen retýeýner)
Öň dişleriň iç ýüzüne ýelmenýän inçe sim. Dişleriň yzyna süýşmeginiň öňüni almak üçin ol agyzda uzak wagtlap galyp biler.
- Berkitme döwri (Retensiýa tapgyry)
Işjeň ortodontik bejergiden soň dişleri täze ýerlerinde saklaýan tapgyr.
- Breket (Breketler)
Diş ýüzüne ýelmenýän we içinden ortodontik sim geçýän kiçijik metal ýa-da keramik bölekler. Olar berkidilen ortodontik bejerginiň esasy düzüm bölegidir.
- Bruksizm (Diş gyjamak, dişleri gysmak)
Köplenç uky wagtynda dişleriň erksiz gysylmagy ýa-da gyjalmagy. Ol dişleriň könelmegi, äňek myşsalarynyň ýadamagy we kelle agyrylary bilen baglanyşykly bolup biler; bahalandyrma we zerur bolsa gijeki gorag kapasy maslahat berlip bilner.
C
- ClinCheck (Sanly bejergi meýilnamasy)
Invisalign ulgamynda ulanylýan sanly bejergi meýilleşdirme programmasynyň ady. Ol dişleriň başdan ahyryna çenli meýilleşdirilen hereketlerini 3D görnüşde görkezýär.
Ç
- Çalt ösüş döwri (Ýetginjeklik ösüş döwri)
Boýuň we äňegiň ösüşiniň iň çalt bolýan ýetginjeklik döwri. Ol yzda galan aşaky äňek ýaly süňk kemçiliklerini bejermegiň wagtyny saýlamakda möhümdir.
- Çaltlandyrylan ortodontiýa (Mikro-osteoperforasiýa)
Diş hereketini çaltlandyrmagy maksat edinýän ownuk hirurgiki işler ýa-da enjamlar ýaly usullaryň umumy ady. Ylmy subutnamalar usula görä tapawutlanýar; ol her ýagdaýda laýyk ýa-da zerur däldir.
- Çapraz dişleşme (Ters dişleşme)
Agyz ýapylanda bir ýa-da birnäçe ýokarky diş aşaky dişleriň daşynda däl-de, içinde ýerleşýär. Ol öňde ýa-da yzda ýüze çykyp biler.
- Çekgä-äňek bogunynyň bozulmasy (TMB bozulmasy, äňek bogunynyň kynçylygy)
Agyry, şakyrdy ýa-da agzyň çäkli açylmagy ýaly äňek bogunynyň we onuň töweregindäki myşsalaryň kynçylyklarynyň umumy ady. Sebäpler dürli-dürli; bahalandyrma diş lukmany we zerur bolsa beýleki hünärmenler tarapyndan geçirilýär.
- Çuň dişleşme (Artan dik örtüş)
Agyz ýapylanda ýokarky öň dişler aşaky öň dişleri kadalydan köp örtýär.
- Çýuwi (Kapa oturdyjy)
Dury kapalaryň dişlere doly oturmagyna kömek etmek üçin birnäçe minutlap ýuwaşja dişlenýän ýumşak plastik silindr.
D
- Dakmak görkezijisi (Gök nokat, ulanyş görkezijisi)
Käbir dury kapalaryň üstündäki, kapa dakyldygyça kem-kemden solýan kiçijik bellik. Ol ortodonta we ene-atalara kapanyň näçe yzygiderli dakylýandygy barada umumy düşünje berýär; wagtyň takyk ölçegi däldir.
- Damagy giňeltmek (Ýokarky äňegi çalt giňeltmek, RPE)
Damagyň ortasyndaky tikişi açmak arkaly dar ýokarky äňegi giňeltmegi maksat edinýän ortodontik bejergi. Ol adatça ösüş döwründe wintli apparatlar bilen geçirilýär.
- Daýanç (ankoraž) (Ortodontik daýanç)
Ortodontik bejergide islenmeýän diş hereketleriniň öňüni almak üçin ulanylýan durnukly daýanç nokady. Daýanç üçin azy dişler, transpalatal duga, mini-wintler ýa-da elastikler ulanylyp bilner.
- Diastema (Diş arasyndaky boşluk)
Dişleriň arasyndaky boşluk, köplenç ýokarky iki öň dişiň arasynda bolýar.
- Dik örtüş (overbaýt) (Dik ugurdaky örtüş)
Agyz ýapylanda ýokarky öň dişleriň aşaky öň dişleri dik ugurda näçe örtýändigi. Artan dik örtüşe çuň dişleşme, otrisatel örtüşe bolsa açyk dişleşme diýilýär.
- Diliň itmegi (Dil itmek endigi)
Ýuwudanda we gürlände diliň öň dişlere ýa-da olaryň arasyna itilmegi. Ol açyk dişleşmäniň döremegine ýa-da gaýdyp gelmegine täsir edip biler.
- Distalizasiýa (Distal hereket, dişleri yza süýşürmek)
Dişleri agzyň yzky tarapyna süýşürmek. Ol gysyşyklyk üçin ýer döretmek ýa-da dişleşmäni düzetmek maksady bilen dury kapalar, breketler ýa-da ýörite apparatlar arkaly meýilleşdirilip bilner.
- Diş etiniň çekilmegi (Gingiwal resessiýa)
Diş etiniň yza çekilip, dişiň kök ýüzüniň açylmagy. Dişleri gaty çotgalamak, diş eti keseli, inçe diş eti ýa-da dişleriň ýerleşişi täsir edip biler; diş etiniň ýagdaýy ortodontik meýilleşdirmäniň bir bölegi hökmünde bahalandyrylýar.
- Diş etli ýylgyryş (Diş etiniň aşa görünmegi)
Ýylgyranda ýokarky diş etiniň göze ilýän derejede görünmegi. Sebäbi dişleriň ýerleşişi, diş eti, ýokarky dodak ýa-da äňegiň gurluşy bolup biler; bejergi mümkinçiligi sebäbine bagly.
- Dişleriň gysyşyklygy (Egri dişler)
Äňekde ýeterlik ýer bolmanda dişleriň üsti-üstüne münmegi, aýlanmagy ýa-da hataryndan çykmagy.
- Dişleşme (Okklýuziýa)
Agyz ýapylanda ýokarky we aşaky dişleriň biri-birine degiş görnüşi.
- Dodak we damak ýaryklygy (Agyz-ýüz ýaryklygy)
Dodagyň we/ýa-da damagyň ösüş döwründe doly birleşmeýän, dogabitdi ýagdaýy. Bejergi hirurgiýa, ortodontiýa we logopediýa ýaly birnäçe ugruň bilelikde işleýän uzak möhletli prosesidir.
- Dogabitdi ýetmeýän dişler (Gipodontiýa, dişiň agenezi)
Bir ýa-da birnäçe hemişelik dişiň asla emele gelmezligi. Ol köplenç ýokarky gapdal kesiji dişlere we kiçi azy dişlere degişli bolýar; boşluk ortodontik ýol bilen ýapylyp ýa-da geljekde implant ýa-da protez üçin saklanyp bilner.
- Duga simi (NiTi simi, polat sim)
Breket bejergisinde breketleriň oýuklaryndan geçýän we dişleri süýşürýän esasy sim. Bejergi öňe gidişiçe ol dürli galyňlykdaky we materialdaky (nikel-titan, poslamaýan polat) simler bilen çalşylýar.
- Dury damak giňeldiji (Invisalign Palatal Expander, aýrylýan damak giňeldiji)
Ösýän çagalarda dar ýokarky äňegi giňeltmek üçin ulanylýan, dury materialdan ýasalan aýrylýan apparat. Giňeltme tapgyrlaýyn çalşylýan bölekler arkaly amala aşyrylýar; laýyklyk barlag wagtynda bahalandyrylýar.
- Dury kapa bejergisi (Elaýner bejergisi, simsiz ortodontiýa)
Dişleriň yzygiderli çalşylýan, ýörite taýýarlanan dury kapalar bilen süýşürilýän ortodontik bejergi usuly.
E
- Ekstruziýa (Dişiň ekstruziýasy)
Dişi kökünden daşlaşdyryp, süňkden agyz tarapa süýşürmek. Ol açyk dişleşmäni düzetmek ýa-da doly çykmadyk dişi ýerleşdirmek üçin ulanylyp bilner.
- Elastikler (Rezin halkajyklar)
Ýokarky we aşaky äňekleriň arasynda güýç bermek üçin breketlere ýa-da dury kapalara dakylýan kiçijik rezin halkalar. Olar dişleşme gatnaşygyny düzetmäge kömek edýär.
- Essix retýeýneri (Wakuum bilen galyplanan retýeýner, dury retýeýner)
Inçe, ýylylyk bilen galyplanan dury plastikden taýýarlanýan aýrylýan retýeýner. Ol ähli dişleri örtýär, kyn bilinýär we bejergiden soň dişleri ýerinde saklamak üçin ulanylýar.
F
- Farfor winirler (Laminat winirler)
Öň dişleriň öň ýüzüne ýelmenýän inçe farfor gatlaklar. Olar reňk, şekil ýa-da kiçi boşluklar ýaly estetik sebäpler bilen ulanylýar; käbir ýagdaýlarda ilki dişleriň ýerleşişi ortodontik bejergi bilen düzedilýär.
- Frenulum (Dodak frenulumy, frenektomiýa)
Dodagy ýa-da dili diş etine we agzyň düýbüne birikdirýän inçe dokuma zolagy. Ýokarky dodagyň galyň frenulumy öň dişleriň arasyndaky boşlugy ýapmagy kynlaşdyryp biler.
- Funksional apparat (Funksional enjam)
Ösüş döwründe aşaky äňegi öňe ýerleşdirmek arkaly onuň ösüşini goldamagy maksat edinýän aýrylýan ýa-da berkidilen apparatlar.
G
- Garyşyk dişleşme döwri (Garyşyk dişler döwri)
Takmynan 6 bilen 12 ýaş aralygynda agyzda süýt dişleriniň hem, hemişelik dişleriň hem bolýan döwri.
- Gaýçy dişleşme (Ýaňak tarapdaky çapraz dişleşme, Brodie dişleşmesi)
Ýokarky yzky dişler aşaky yzky dişleriň doly daşynda ýapylýar we olaryň çeýneýji ýüzleri gabat gelmeýär. Ol adatça bir ýa-da birnäçe dişe täsir edýär we dişleşmäni düzetmegi talap edip biler.
- Gaýdyp gelme (Ortodontik residiw)
Ortodontik bejergiden soň dişleriň öňki ýerlerine tarap yzyna süýşmegi. Onuň öňüni almaga kömek etmek üçin retýeýnerler ulanylýar.
- Gijeki gorag kapasy (Okklýuzion şina, dişleşme şinasy)
Dişleri gysmak ýa-da gyjamak bolanda olary könelmekden goramak üçin gijelerine dakylýan, ýörite taýýarlanan gorag kapasy. Ol ortodontik kapa ýa-da retýeýner bilen birmeňzeş däldir.
- Goşmaça kapalar (Refaýnment, düzediş)
Ilkinji toplumyň ahyrynda dişler meýilleşdirilen ýerine doly ýetmedik ýagdaýynda täze skanirlemäniň esasynda taýýarlanýan goşmaça kapalar. Biologiki jogap adamdan adama tapawutlanýandygy sebäpli, bu dury kapa bejergisinde köp duş gelýän ädimdir.
- Gömülip galan diş (Çykmadyk diş)
Wagty gelende agza çykmadyk we süňküň içinde galan diş. Köplenç akyl dişlerinde we ýokarky gazyk dişlerinde duş gelýär.
H
- Hawley retýeýneri (Hawley apparaty, simli retýeýner)
Akril esasdan we öň dişleriň üstünden geçýän inçe simden ybarat aýrylýan retýeýner. Ol berk bolup, zerur bolanda oňa kiçi düzedişler girizip bolýar.
- Hedžer (Agyzdan daşky apparat)
Ýokarky äňegiň ýa-da azy dişleriň öňe hereketini çäklendirmek üçin ulanylýan, kellä ýa-da boýna dakylýan we agyzdaky enjama birikdirilýän apparat.
- Herbst apparaty (Herbst)
Aşaky äňegi hemişe öňe süýşürilen ýagdaýda saklaýan, dişlere berkidilýän funksional apparat. Ol adatça ösüşiň soňky tapgyrlaryna ýakyn yzda galan aşaky äňek üçin ulanylýar.
I
- I klas dişleşme (Azy dişleriň kadaly gatnaşygy)
Ýokarky we aşaky azy dişleriň kadaly gatnaşykda bolýan dişleşme görnüşi. Gysyşyklyk ýa-da boşluklar ýaly diş kemçilikleri şonda-da bolup biler.
- II klas dişleşme (Distal dişleşme)
Aşaky dişleriň, köplenç aşaky äňegiň hem, ýokarky dişlerden has yzda ýerleşýän dişleşme görnüşi.
- III klas dişleşme (Mezial dişleşme)
Aşaky dişleriň, köplenç aşaky äňegiň hem, ýokarky dişlerden has öňde ýerleşýän dişleşme görnüşi.
- Ikinji tapgyr bejergi (Ikinji tapgyr, giňişleýin bejergi)
Ir (1-nji tapgyr) bejergiden soň, ähli hemişelik dişler çykandan soň geçirilýän ortodontik bejerginiň ikinji tapgyry. Ol dişleriň soňky ýerleşişini we dişleşmäni takyklamagy maksat edinýär; onuň gerekdigi 1-nji tapgyryň ahyrynda bahalandyrylýar.
- Intruziýa (Dişiň intruziýasy)
Dişi köküniň ugruna, süňküň içine tarap süýşürmek. Meselem, çuň dişleşmäni düzetmek üçin öň dişleriň intruziýasy meýilleşdirilip bilner.
- Invisalign First (Çagalar üçin dury kapalar, 1-nji tapgyr kapalary)
Süýt we hemişelik dişleriň bilelikde bolýan garyşyk dişleşme döwründe (takmynan 6–10 ýaş) ir ortodontik bejergi üçin ulanylýan dury kapa protokoly. Ol diş dugasyny giňeltmek ýa-da hemişelik dişler üçin ýer taýýarlamak maksady bilen meýilleşdirilip bilner.
- IPR (Diş aralaryny inçeltmek, stripping)
Ýer döretmek ýa-da dişleriň şekilini düzetmek üçin dişleriň gapdal ýüzlerinden howpsuz çäklerde gaty az mukdarda emaly inçeltmek.
- Ir ortodontik bejergi (1-nji tapgyr, öňüni alyjy bejergi)
Äňegiň ösüşini ugrukdyrmak ýa-da geljekki kemçilikleri azaltmak üçin ähli hemişelik dişler çykmazdan öň, adatça 6 bilen 10 ýaş aralygynda geçirilýän çäkli bejergi.
- iTero skaneri (iTero Element, agyz içi skaneri)
Align Technology tarapyndan öndürilýän agyz içi sanly skanerler toplumynyň ady. Ol galyp materialy ulanman, birnäçe minutda dişleriň 3D modelini ýazga alýar; bu model bejergini meýilleşdirmek üçin ulanylýar.
K
- Kamuflýaž bejergisi (Ortodontik kamuflýaž)
Süňk gabat gelmezliginde äňekleriň ýerleşişini üýtgetmezden, dişleriň ýapgytlygyny düzetmek arkaly dişleşmäni we daşky görnüşi gowulandyrmak.
- Kapa (Dury kapa, elaýner)
Dişleri meýilleşdirilen ýerine tarap kiçi ädimler bilen süýşürýän, ýörite taýýarlanan, aýrylýan dury plastik enjam.
- Kapanyň oturmazlygy (Meýilnamadan gyşarmak, kapanyň gowşak oturyşy)
Dury kapanyň dişlere doly oturmaýan we kapa bilen dişleriň arasynda boşluk galýan ýagdaýy. Ol kapalar ýeterlik wagt dakylmasa ýa-da dişler meýilleşdirilişi ýaly süýşmese ýüze çykyp biler; muny bildiren bolsaňyz, ortodontyňyza habar beriň.
- Keramik breketler (Dury breketler, diş reňkli breketler)
Diş reňkli ýa-da dury keramik materialdan ýasalan breketler. Olar metal breketlerden az göze ilýär; üns bilen arassalamak we reňkleýji iýmitlere seresap bolmak gerek.
- Kese aralyk (overjet) (Kese ugurdaky örtüş)
Ýokarky öň dişleriň aşaky öň dişleriň öňünde ýerleşýän kese aralygy. Artan kese aralyk öňe çykyk dişleri, otrisatel aralyk bolsa öň çapraz dişleşmäni aňladýar.
- Kök rezorbsiýasy (Köküň gysgalmagy)
Diş köküniň ujunyň azajyk gysgalmagy. Ol ortodontik bejerginiň belli howpy bolup, adatça ýeňil bolýar; şonuň üçin rentgen suratlary bejergiden öň we zerur bolsa bejergi wagtynda bahalandyrylýar.
- KŞKT (CBCT) (Konus şöhleli kompýuter tomografiýasy, 3D diş surady)
Dişleri, kökleri we äňek süňklerini 3D görnüşde görkezýän diş şekillendiriş usuly. Ol zerur bolanda, meselem, gömülip galan dişlerde ýa-da ýörite meýilleşdirme talap edýän ýagdaýlarda ulanylýar; her näsag üçin adaty barlag däldir.
- Kwad-heliks (Berkidilen giňeldiji apparat)
Halkalar arkaly azy dişlere berkidilýän, dört towly simden ybarat giňeldiji apparat. Ol dar ýokarky diş dugasyny giňeltmek we käbir çapraz dişleşmeleri düzetmek üçin ulanylýar.
L
- Ligatura (Elastik bag, ligatura simi)
Duga simini breketiň oýugynda saklaýan kiçijik elastik halka ýa-da inçe sim. Elastik ligaturalar adatça gözegçilik barlaglarynda çalşylýar.
- Lingwal breketler (Içki breketler)
Dişleriň dil tarapyna ýelmenýän, daşyndan görünmeýän breketler.
M
- Maksilla (Ýokarky äňek)
Ýokarky äňek süňküniň lukmançylyk ady.
- Malokklýuziýa (Dişleşme kemçiligi)
Dişleriň we äňekleriň kadaly dişleşme gatnaşygyndan gyşarmagy. Ol ortodontik kemçilikleriň umumy adydyr.
- Mandibula (Aşaky äňek)
Aşaky äňek süňküniň lukmançylyk ady.
- Mini-wint (Wagtlaýyn daýanç enjamy, TAD)
Ortodontik güýç bermek üçin daýanç hökmünde süňke wagtlaýyn goýulýan kiçijik titan wintler. Olar bejerginiň ahyrynda aýrylýar.
N
- Nance apparaty (Nance saklaýjy dugasy)
Ýokarky azy dişlere berkidilýän we damagyň öň bölegine daýanýan kiçijik akril düwmeli simli apparat. Ol azy dişleriň öňe süýşmeginiň öňüni almak we ýer saklamak üçin ulanylýar.
O
- Obstruktiw uky apnoesy (OUA)
Uky wagtynda ýokarky dem ýollarynyň gaýtalanýan daralmagy ýa-da dykylmagy netijesinde dem almagyň gysga wagtlap togtamagy. Ol uky barlagy bilen anyklanýar; käbir ýagdaýlarda diş lukmançylygy we ortodontiýa bejergi meýilnamasynda orun tutup biler.
- Orta çyzygyň süýşmegi (Orta çyzygyň gyşarmagy)
Ýokarky we aşaky öň dişleriň ortasyndan geçýän çyzyklaryň biri-biri bilen ýa-da ýüzüň ortasy bilen gabat gelmeýän ýagdaýy. Oňa dişler ýa-da äňegiň asimmetriýasy sebäp bolup biler.
- Ortodont (Ortodontiýa hünärmeni)
Diş lukmançylyk bilimini alandan soň ortodontiýa boýunça hünär taýýarlygyny tamamlan diş lukmany. Ortodontlar dişleriň we äňekleriň nädogry ýerleşişini anyklaýarlar we bejerýärler.
- Ortodontik düwme (Ýelmenen düwme)
Dişiň üstüne ýelmenýän kiçijik düwme görnüşli bölek. Ol adatça dury kapa ýa-da breket bejergisi wagtynda elastikleri dakmak üçin ulanylýar we bejerginiň ahyrynda aýrylýar.
- Ortodontik razylyk haty (Habarly razylyk)
Bejergi başlamazdan öň gol çekilýän, näsaga bejerginiň maksady, dowamlylygy, mümkin bolan howplary we alternatiwalary barada maglumat berýän resminama. Çagalar üçin oňa ene-atasy ýa-da hossary gol çekýär.
- Ortodontiýa (Ortodontik bejergi)
Dişleriň we äňekleriň ýerleşişindäki we gatnaşygyndaky kemçilikleri anyklaýan, olaryň öňüni alýan we bejerýän diş lukmançylygynyň hünär ugry.
- Ortognatik hirurgiýa (Äňek operasiýasy)
Äňekleriň süňk boýunça ep-esli gabat gelmezliklerinde ortodontik bejergi bilen bilelikde meýilleşdirilýän, äňekleriň hirurgiki ýol bilen täzeden ýerleşdirilýän operasiýasy.
Ö
- Öňe çykyk aşaky äňek (Prognatiýa, III klas, ters dişleşme)
Aşaky äňek ýokarky äňekden has öňde ýerleşýär. Aşaky öň dişler köplenç ýokarky öň dişleriň öňünde ýapylýar.
- Öz-özünden gulplanýan breketler (Damon breketleri)
Duga simini elastik bagyň deregine içine gurlan kiçijik gapajyk ýa-da gysgyç bilen saklaýan breket görnüşi. Haýsy breket ulgamynyň laýykdygy ýagdaýa bagly.
P
- Panoram rentgen (OPG, ortopantomogramma)
Ähli dişleri, kökleri, gömülip galan we ýetmeýän dişleri hem-de äňek süňklerini bir suratda görkezýän rentgen.
- Prognatiýa (Öňe çykyk äňek)
Äňegiň, köplenç aşaky äňegiň, kadalydan has öňde ýerleşmegi.
- Proklinasiýa (Öňe ýapgytlanan dişler)
Öň dişleriň adatdakydan köp öňe ýapgytlanmagy. Ol öňe çykyk görnüş berip biler; bejergide ýapgytlygy dury kapalar ýa-da breketler bilen düzedip bolýar.
- Protruziýa (Öňe ýapgyt dişler)
Dişleriň ýa-da äňegiň kadalydan has öňde ýerleşmegi ýa-da öňe ýapgytlanmagy. “Protruziw” öňde ýerleşen diýmegi aňladýar; meselem, protruziw öň dişler öňe çykyk dişleri häsiýetlendirýär.
R
- Retrognatiýa (Retruziýa)
Äňegiň, adatça aşaky äňegiň, kadalydan has yzda ýerleşmegi.
- Retýeýner (Saklaýjy apparat)
Ortodontik bejergiden soň ulanylýan, berkidilen sim ýa-da dury kapa meňzeş aýrylýan gap görnüşindäki saklaýjy aparat.
- Rotasiýa (Aýlanan diş)
Dişiň öz uzyn okunyň daşynda aýlanmagy ýa-da bejergi wagtynda ony şu okuň daşynda aýlamak. Dury kapa bejergisinde aýlanmalara gözegçilik etmek üçin attaçmentler ulanylyp bilner.
S
- Sanly agyz içi skanirleme (Agyz içi skanirleme, 3D skanirleme)
Agyza salynýan kiçijik skaner bilen dişleriň we diş etiniň 3D sanly modelini döretmek. Ony adaty diş galyplarynyň deregine ulanyp bolýar.
- Sanly ýylgyryş dizaýny (DSD)
Suratlary, wideony we sanly skanirlemeleri ulanyp, ýylgyryşdaky mümkin bolan üýtgeşmeleri kompýuterde meýilleşdirmek. Ortodontik we estetik bejergiler bilelikde meýilleşdirilende peýdaly guraldyr; simulýasiýa soňky netijäniň wadasy däldir.
- Sefalometriýa (Gapdal sefalometrik rentgen)
Kelläniň gapdal rentgen suratynda edilýän ölçegleriň kömegi bilen äňekleriň we dişleriň biri-birine görä ýerleşişini bahalandyrmak.
- Seriýaly aýyrma (Süýt dişlerini meýilnamaly aýyrmak)
Güýçli gysyşyklygy bolan çagalarda hemişelik dişleriň has deň çykmagy üçin käbir süýt dişlerini, käte hemişelik dişleri hem, belli bir tertipde meýilnamaly aýyrmak. Ol saýlanan ýagdaýlarda ulanylýar we ýakyndan gözegçilik talap edýär.
- SmartForce aýratynlyklary (SmartForce, optimallaşdyrylan attaçmentler)
Align Technology kompaniýasynyň käbir diş hereketlerine gözegçilik etmek üçin Invisalign kapalarynda ulanylýan attaçment we kapa şekili aýratynlyklaryna beren söwda ady. Haýsy aýratynlyklaryň ulanyljakdygy sanly bejergi meýilnamasynda kesgitlenýär.
- SmartTrack (SmartTrack materialy, Invisalign kapa materialy)
Align Technology kompaniýasynyň Invisalign kapalary üçin ulanýan köp gatlakly termoplastik materialynyň söwda ady. Ol kapalaryň dişlere jebis oturmagy we meýilleşdirilen güýji olara geçirmegi üçin işlenip düzülendir.
- Süňk gabat gelmezligi (Skelet malokklýuziýasy)
Ýokarky we aşaky äňek süňkleriniň ölçeginde, ýerleşişinde ýa-da gatnaşygynda gabat gelmezlik. Diş kemçiliklerinden tapawutlylykda, onuň bejergisi ösüşi ugrukdyrmagy ýa-da operasiýany talap edip biler.
- Süýt dişleşme döwri (Süýt dişleri döwri)
Takmynan 3 bilen 6 ýaş aralygynda agyzda diňe süýt dişleriniň bolýan döwri.
T
- Takyk ganatlar (Aşaky äňegi öňe getiriji ganatlar)
Aşaky äňegi öňe getirmek üçin niýetlenen dury kapalaryň gapdal ýerlerine goşulýan, aşaky äňegi öňde saklamaga kömek edýän çykyntylar.
- Takyk kesik (Kapadaky oýuk, ilgek kesigi)
Elastik dakmak üçin dury kapanyň gyrasynda kesilýän kiçijik oýuk ýa-da penjire. Ol dişleşmäni düzetmek üçin elastikleri kapalar bilen bilelikde ulanmaga mümkinçilik berýär.
- Tikiş (sutura) (Damak tikişi)
Süňkleriň arasyndaky birleşme çyzygy. Ösüş döwründe damak tikişi heniz doly bitişmedik bolýandygy sebäpli, bu döwürde damagy giňeltmek has aňsat bolýar.
- Tork (Kök ýapgytlygy)
Dişiň köküniň süňkdäki öňe-yza ýapgytlygyny üýtgedýän aýlaw hereketi.
- Transpalatal duga (TPA, damak sapagy)
Ýokarky sag we çep azy dişleri damagyň üstünden birikdirýän sim. Ol azy dişleri ýerinde saklamak (daýanç) ýa-da olary azajyk aýlamak üçin ulanylýar.
- Twin Block (Twin block apparaty)
Ösüş döwründe yzda galan aşaky äňegi düzetmek üçin ulanylýan, ýokarky we aşaky iki bölekden ybarat aýrylýan funksional apparat. Onuň ýapgyt ýüzleri aşaky äňegi öňe ugrukdyrýar.
V
- Vivera retýeýneri (Vivera)
Align Technology tarapyndan sanly skanirleme ýazgylary esasynda taýýarlanýan aýrylýan dury retýeýneriň söwda ady. Ol adatça bejergiden soň dişleri täze ýerlerinde saklamak üçin gijelerine dakylýar.
Y
- Yzda galan aşaky äňek (Retrognatiýa, aşaky äňegiň retruziýasy)
Aşaky äňek ýokarky äňege we ýüzüň beýleki gurluşlaryna görä has yzda ýerleşýär. Ortodontiýada ol adatça II klas dişleşme bilen bilelikde duş gelýär.
- Yzda galan ýokarky äňek (Ýokarky äňegiň retruziýasy)
Ýokarky äňek ýeterlik derejede öňe ösmändir we aşaky äňekden yzda ýerleşýär.
Ý
- Ýer saklaýjy (Ýer tutujy)
Süýt dişi wagtyndan ir ýitirilende, hemişelik diş çykýança boşlugy açyk saklaýan apparat.
- Ýüz asimmetriýasy (Äňek asimmetriýasy, laterognatiýa)
Ýüzüň sag we çep taraplarynyň arasynda göze ilýän tapawut, köplenç aşaky äňegiň bir tarapa süýşmegi bilen baglanyşykly bolýar. Dişler sebäpli funksional süýşmeler ortodontik ýol bilen bejerilýär, süňk asimmetriýalary bolsa zerur bolsa hirurgiýa bilen bilelikde bahalandyrylýar.
- Ýüz maskasy (Ters hedžer)
Ýokarky äňek yzda galanda onuň öňe ösüşini goldamak üçin irki ýaşda ulanylýan agyzdan daşky apparat.