Atamalar yonida mavzu boʻyicha batafsilroq maʼlumot beruvchi sahifalarga havolalarni topasiz. Bu yerda topa olmagan atamangiz boʻlsa, bizga xabar bersangiz xursand boʻlamiz.
Ortodontik atamalar A dan Z gacha
Ortodontik atamalar lugʻati
Ortodontik koʻrikda yoki davolash rejasida uchrashi mumkin boʻlgan atamalarni oddiy tilda tushuntirdik. Protruziya, retrognatiya, prognatiya, attachment, IPR, overjet, overbite, retainer va boshqalarni alifbo tartibida topishingiz mumkin.
- QamroviOrtodontik va shaffof kappalar atamalari
- TartibAlifbo boʻyicha
- HavolalarTegishli davolash sahifalari
- YangilanishlarMuntazam kengaytiriladi
A
- Aktivator (Monoblok)
Yuqori va pastki tishlarning ikkalasini ham qoplaydigan, yaxlit olinadigan funksional apparat. Oʻsish davrida u odatda tunda va uyda taqilib, jagʻlar munosabatini yoʻnaltiradi.
- Ankraj (tayanch) (Ortodontik ankraj)
Ortodontik davolashda istalmagan tish harakatining oldini olish uchun ishlatiladigan barqaror tayanch nuqtasi. Ankraj sifatida molyarlar, transpalatal ark, mini-vintlar yoki elastiklardan foydalanish mumkin.
- Apparat (Ortodontik qurilma)
Tishlarni siljitish, jagʻ rivojlanishini yoʻnaltirish yoki erishilgan natijani saqlab turish uchun ishlatiladigan olinadigan yoki mustahkam ortodontik qurilmalarning umumiy nomi.
- Aralash tish davri (Aralash tishlanish bosqichi)
Ogʻizda sut tishlari ham, doimiy tishlar ham mavjud boʻladigan, taxminan 6 yoshdan 12 yoshgacha boʻlgan davr.
- Ark sim (NiTi sim, poʻlat sim)
Breket bilan davolashdagi, breket yoriqlaridan oʻtadigan va tishlarni siljitadigan asosiy sim. Davolash davom etgan sari u turli qalinlik va materialdagi (nikel-titan, zanglamaydigan poʻlat) simlar bilan almashtiriladi.
- Attachment (Kappa attachmenti)
Shaffof kappalar bilan davolash paytida ayrim tishlar yuzasiga yopishtiriladigan tish rangidagi kichik kompozit boʻrtmalar. Ular kappaning tishni yaxshiroq ushlashiga yordam beradi va ayrim harakatlarni amalga oshirish imkonini beradi. Davolash oxirida olib tashlanadi.
B
- Barmoq soʻrish (Bosh barmoq soʻrish, emizik odati)
Bolaning bosh barmoq, boshqa barmoq yoki emizikni soʻrish odati. Doimiy tishlar chiqa boshlagandan keyin ham davom etsa, ochiq tishlam, oldinga egilgan old tishlar va kesishgan tishlamga sabab boʻlishi mumkin.
- Breket (Breketlar, breket-tizim)
Tish yuzasiga yopishtiriladigan, ortodontik sim oʻtkaziladigan kichik metall yoki keramik elementlar. Ular mustahkam ortodontik davolashning asosiy qismi hisoblanadi.
- Bruksizm (Tish qirsillatish, tishlarni siqish)
Tishlarning ixtiyorsiz siqilishi yoki qirsillatilishi, koʻpincha uyqu paytida. U tishlarning yemirilishi, jagʻ mushaklarining charchashi va bosh ogʻrigʻi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin; baholash va, kerak boʻlsa, tungi kappa tavsiya etilishi mumkin.
C
- CBCT (Konussimon nurli KT, 3D tish tomografiyasi)
Tishlar, ildizlar va jagʻ suyaklarini 3D koʻrinishda beradigan stomatologik tasvirlash usuli. U kerak boʻlganda, masalan, ogʻizga chiqmagan tishlar yoki maxsus rejalashtirishni talab qiladigan holatlarda ishlatiladi; har bir bemor uchun odatiy tekshiruv emas.
- ClinCheck (Raqamli davolash rejasi)
Invisalign tizimida ishlatiladigan raqamli davolash rejalashtirish dasturining nomi. U tishlarning boshidan oxirigacha rejalashtirilgan harakatlarini 3D formatda koʻrsatadi.
D
- Diastema (Tishlar orasidagi oraliq)
Tishlar orasidagi oraliq, koʻpincha yuqori ikki old tish orasida uchraydi.
- Distalizatsiya (Distal siljitish, tishlarni orqaga surish)
Tishlarni ogʻizning orqa tomoniga siljitish. Tishlar gavjumligida joy hosil qilish yoki tishlamni toʻgʻrilash uchun shaffof kappalar, breketlar yoki maxsus apparatlar yordamida rejalashtirilishi mumkin.
E
- Ekstruziya (Tishni choʻzish)
Tishni ildizidan uzoqlashtirib, suyakdan ogʻiz tomonga siljitish. U ochiq tishlamni toʻgʻrilash yoki toʻliq chiqmagan tishni joylashtirish uchun ishlatilishi mumkin.
- Elastiklar (Rezina halqalar)
Yuqori va pastki jagʻ orasida kuch hosil qilish uchun breketlarga yoki shaffof kappalarga ulanadigan kichik rezina halqalar. Ular tishlam munosabatini toʻgʻrilashga yordam beradi.
- Erta ortodontik davolash (1-bosqich, interseptiv davolash)
Jagʻ rivojlanishini yoʻnaltirish yoki kelajakdagi muammolarni kamaytirish uchun barcha doimiy tishlar chiqmasdan oldin, odatda 6 yoshdan 10 yoshgacha oʻtkaziladigan cheklangan davolash.
- Essix retayneri (Vakuum bilan shakllantirilgan retayner, shaffof retayner)
Issiqlik bilan shakllantirilgan yupqa shaffof plastikdan tayyorlangan olinadigan retayner. U barcha tishlarni qoplaydi, deyarli sezilmaydi va davolashdan keyin tishlarni joyida ushlab turish uchun ishlatiladi.
F
- Funksional apparat (Funksional qurilma)
Oʻsish davrida pastki jagʻni oldinga joylashtirish orqali uning rivojlanishini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan olinadigan yoki mustahkam apparatlar.
H
- Hawley retayneri (Hawley apparati, simli retayner)
Akril asos va old tishlar boʻylab oʻtadigan ingichka simdan iborat olinadigan retayner. U chidamli va zarur boʻlganda unga kichik tuzatishlar kiritish mumkin.
- Headgear (Ogʻiz tashqarisidagi apparat)
Bosh yoki boʻyinga taqiladigan va ogʻiz ichidagi qurilmaga ulanadigan, yuqori jagʻ yoki molyarlarning oldinga siljishini cheklash uchun ishlatiladigan apparat.
- Herbst apparati (Herbst)
Tishlarga mahkamlanadigan va pastki jagʻni doimo oldinga siljigan holatda ushlab turadigan mustahkam funksional apparat. U odatda pastki jagʻ orqada qolganda, oʻsish davrining keyingi bosqichlarida qoʻllanadi.
I
- I sinf tishlam (Molyarlarning normal munosabati)
Yuqori va pastki molyarlar normal munosabatda boʻlgan tishlam turi. Bunda ham tishlarning gavjumligi yoki oraliqlar kabi tish muammolari boʻlishi mumkin.
- II sinf tishlam (Distal tishlam)
Pastki tishlar, koʻpincha pastki jagʻ ham, yuqori tishlarga nisbatan orqaroqda joylashgan tishlam turi.
- III sinf tishlam (Mezial tishlam)
Pastki tishlar, koʻpincha pastki jagʻ ham, yuqori tishlarga nisbatan oldinroqda joylashgan tishlam turi.
- Ikkinchi bosqich davolash (Ikkinchi bosqich, keng qamrovli davolash)
Barcha doimiy tishlar chiqqandan keyin, erta (1-bosqich) davolashdan soʻng oʻtkaziladigan ortodontik davolashning ikkinchi bosqichi. U tishlarning yakuniy holati va tishlamni nozik sozlashga qaratilgan; kerak yoki kerak emasligi 1-bosqich oxirida baholanadi.
- Ildiz rezorbsiyasi (Ildiz qisqarishi)
Tish ildizi uchining ozgina qisqarishi. Bu ortodontik davolashning maʼlum xavfi boʻlib, odatda yengil kechadi; shu sababli rentgen suratlari davolashdan oldin va, kerak boʻlsa, davolash davomida baholanadi.
- Intruziya (Tishni suyakka botirish)
Tishni ildizi yoʻnalishida suyak ichiga siljitish. Masalan, chuqur tishlamni toʻgʻrilash uchun old tishlar intruziyasi rejalashtirilishi mumkin.
- Invisalign First (Bolalar uchun shaffof kappalar, 1-bosqich kappalari)
Sut va doimiy tishlar birga mavjud boʻladigan aralash tish davrida (taxminan 6–10 yosh) erta ortodontik davolash uchun ishlatiladigan shaffof kappa protokoli. U tish yoyini kengaytirish yoki doimiy tishlar uchun joy tayyorlash maqsadida rejalashtirilishi mumkin.
- IPR (Tishlar orasini silliqlash, striping)
Joy hosil qilish yoki tishlar shaklini oʻzgartirish uchun tishlarning yon yuzalaridan xavfsiz chegarada juda oz miqdorda emalni yupqalashtirish.
- iTero skaneri (iTero Element, ogʻiz ichi skaneri)
Align Technology kompaniyasi ishlab chiqaradigan ogʻiz ichi raqamli skanerlar oilasining nomi. U qolip massasisiz bir necha daqiqada tishlarning 3D modelini yozib oladi; model davolashni rejalashtirishda ishlatiladi.
J
- Jadal oʻsish davri (Pubertat oʻsish davri)
Balogʻat yoshida boʻy va jagʻ oʻsishi eng tez kechadigan bosqich. Pastki jagʻning orqada qolishi kabi skelet muammolarini davolashda vaqtni belgilash uchun muhim.
- Joy saqlagich (Joy ushlab turuvchi)
Sut tishi erta tushib qolganda, doimiy tish chiqquncha oraliqni ochiq saqlab turadigan apparat.
K
- Kamuflyaj davolash (Ortodontik kamuflyaj)
Skelet nomutanosibligida jagʻlarning joylashuvini oʻzgartirmasdan, tishlarning egilish burchagini sozlash orqali tishlam va tashqi koʻrinishni yaxshilash.
- Kappa (Shaffof kappa, aligner)
Tishlarni kichik qadamlar bilan rejalashtirilgan holatga siljitadigan, individual tayyorlangan, olinadigan shaffof plastik qurilma.
- Kappaning oʻrnashmasligi (Off-tracking, kappaning yomon oʻrnashishi)
Shaffof kappa tishlarga toʻliq oʻrnashmay, kappa va tishlar orasida boʻshliq qolishi. Kappalar yetarlicha uzoq taqilmaganda yoki tishlar rejadagidek siljimaganda yuz berishi mumkin. Buni sezsangiz, ortodontingizga xabar bering.
- Keramik breketlar (Shaffof breketlar, tish rangidagi breketlar)
Tish rangidagi yoki shaffof keramik materialdan tayyorlangan breketlar. Ular metall breketlarga qaraganda kamroq seziladi; ularni ehtiyotkorlik bilan tozalash va dogʻ qoldiradigan ovqatlarga eʼtibor berish kerak.
- Kesishgan tishlam (Teskari tishlam)
Ogʻiz yopilganda bir yoki bir nechta yuqori tish pastki tishlarning tashqarisida emas, ichkarisida joylashadi. U old yoki orqa tishlarda uchrashi mumkin.
- Ketma-ket tish olish (Sut tishlarini rejali olib tashlash)
Kuchli gavjumlik boʻlgan bolalarda doimiy tishlar tekisroq chiqishi uchun ayrim sut tishlarini, baʼzan doimiy tishlarni ham, belgilangan tartibda rejali olib tashlash. U tanlangan holatlarda qoʻllanadi va yaqin kuzatuvni talab qiladi.
L
- Lab va tanglay yorigʻi (Orofasial yorigʻ)
Tugʻilishdan mavjud boʻlib, rivojlanish davomida lab va/yoki tanglay toʻliq qoʻshilmaydigan holat. Davolash jarrohlik, ortodontiya va nutq terapiyasi kabi bir necha sohaning hamkorligidagi uzoq muddatli jarayon.
- Ligatura (Elastik ligatura, ligatura simi)
Ark simni breket yoriqida ushlab turadigan kichik elastik halqa yoki ingichka sim. Elastik ligaturalar odatda nazoratlarda almashtiriladi.
- Lingual breketlar (Ichki breketlar)
Tishlarning til tomoniga yopishtiriladigan, tashqaridan koʻrinmaydigan breketlar.
M
- Maksilla (Yuqori jagʻ)
Yuqori jagʻ suyagining tibbiy nomi.
- Maloklyuziya (Tishlam muammosi)
Tishlar va jagʻlarning meʼyoriy tishlam munosabatidan chetga chiqishi. Bu ortodontik muammolarning umumiy nomi.
- Mandibula (Pastki jagʻ)
Pastki jagʻ suyagining tibbiy nomi.
- Milkli tabassum (Milkning ortiqcha koʻrinishi)
Tabassum qilganda yuqori milkning ravshan koʻrinishi. Sababi tishlarning joylashuvi, milk, yuqori lab yoki jagʻ tuzilishi boʻlishi mumkin; davolash varianti sababga bogʻliq.
- Milkning chekinishi (Gingival retsessiya)
Milkning orqaga tortilib, tish ildizi yuzasining ochilib qolishi. Qattiq tish yuvish, milk kasalligi, yupqa milk yoki tishlarning joylashuvi rol oʻynashi mumkin; milk holati ortodontik rejalashtirishning bir qismi sifatida baholanadi.
- Mini-vint (Vaqtinchalik tayanch qurilma, TAD)
Ortodontik kuch qoʻllash uchun tayanch sifatida suyakka vaqtincha oʻrnatiladigan kichik titan vintlar. Davolash oxirida olib tashlanadi.
- Molyar halqa (Ortodontik halqa)
Molyar atrofiga oʻrnatiladigan va sementlanadigan yupqa metall halqa. U mustahkam apparatlarni va ayrim breket tizimlarini molyarlarga biriktirish imkonini beradi.
- Mustahkam apparat (Mustahkam ortodontik apparat)
Tishlarga yopishtiriladigan yoki halqalar bilan mahkamlanadigan, bemor oʻzi olib qoʻya olmaydigan ortodontik apparatlar. Breketlar, mustahkam kengaytirish apparatlari va mustahkam funksional apparatlar shu guruhga kiradi.
- Mustahkam retayner simi (Lingual retayner, yopishtirilgan retayner)
Old tishlarning ichki yuzasiga yopishtiriladigan ingichka sim. Tishlarning orqaga siljishini oldini olish uchun ogʻizda uzoq muddat qolishi mumkin.
N
- Nance apparati (Nance tayanch yoyi)
Yuqori molyarlarga mahkamlangan va tanglayning old qismiga tayanib turadigan kichik akril tugmali sim apparati. U molyarlarning oldinga siljib ketishini toʻxtatish va joyni saqlash uchun ishlatiladi.
O
- Obstruktiv uyqu apnoesi (OUA, OSA)
Uyqu paytida yuqori nafas yoʻllarining qayta-qayta torayishi yoki bekilishi va natijada nafasning qisqa muddatga toʻxtashi. U uyqu tekshiruvi bilan aniqlanadi; ayrim hollarda stomatologiya va ortodontiya davolash rejasida rol oʻynashi mumkin.
- Olinadigan apparat (Olinadigan ortodontik apparat)
Bemor oʻzi taqib, olib qoʻya oladigan ortodontik apparatlar. Shaffof kappalar, olinadigan retaynerlar va ayrim funksional apparatlar shu guruhga kiradi; ularning taʼsiri tavsiya etilgan muddat davomida taqishga bogʻliq.
- Oq dogʻ lezyonlari (Emalning demineralizatsiyasi)
Mineral yoʻqotilishi tufayli emalda paydo boʻladigan xira oq dogʻlar. Ular ayniqsa breket bilan davolash paytida yomon tozalashda paydo boʻlishi va kariyesning dastlabki belgisi boʻlishi mumkin; muntazam tish yuvish va ftor xavfni kamaytiradi.
- Ortodont (Mutaxassis ortodont)
Stomatologiya fakultetini tugatgandan keyin ortodontiya boʻyicha mutaxassislik tayyorgarligidan oʻtgan stomatolog. Ortodontlar tishlar va jagʻlardagi nosozliklarni aniqlaydi va davolaydi.
- Ortodontik rozilik shakli (Maʼlumotli rozilik)
Davolash boshlanishidan oldin imzolanadigan, bemorni davolashning maqsadi, davomiyligi, mumkin boʻlgan xavflari va muqobil usullari haqida xabardor qiladigan shakl. Bolalar uchun uni ota-ona yoki vasiy imzolaydi.
- Ortodontik tugma (Yopishtirilgan tugma)
Tish yuzasiga yopishtiriladigan kichik tugma shaklidagi element. U odatda shaffof kappalar yoki breketlar bilan davolash paytida elastiklarni ulash uchun ishlatiladi va davolash oxirida olib tashlanadi.
- Ortodontiya (Ortodontik davolash)
Tishlar va jagʻlarning joylashuvi hamda oʻzaro munosabatidagi muammolarni aniqlaydigan, oldini oladigan va davolaydigan stomatologiya sohasi.
- Ortognatik jarrohlik (Jagʻ jarrohligi)
Jagʻlar joylashuvi jarrohlik yoʻli bilan oʻzgartiriladigan operatsiya; jagʻlardagi aniq skelet nomutanosibligida ortodontik davolash bilan birga rejalashtiriladi.
- Overbayt (Vertikal qoplanish)
Ogʻiz yopilganda yuqori old tishlarning pastki old tishlarni vertikal yoʻnalishda qanchalik qoplashi. Ortgan overbayt chuqur tishlam deb ataladi, manfiy overbayt esa ochiq tishlam.
- Overjet (Gorizontal qoplanish)
Yuqori old tishlarning pastki old tishlardan oldinda joylashish masofasi (gorizontal yoʻnalishda). Ortgan overjet oldinga chiqib turgan tishlarni bildiradi, manfiy overjet esa old kesishgan tishlamni.
- Ogʻiz ichi raqamli skanerlash (Ogʻiz ichi skanerlash, 3D skanerlash)
Ogʻizga kiritiladigan kichik skaner yordamida tishlar va milklarning 3D raqamli modelini yaratish. U anʼanaviy qolip olish oʻrnida qoʻllanishi mumkin.
- Ogʻiz orqali nafas olish (Oral nafas olish)
Asosan burun oʻrniga ogʻiz orqali nafas olish. Bolalarda u kattalashgan bodomsimon bezlar (adenoid), allergiya yoki burun bitishi bilan bogʻliq boʻlishi va jagʻ rivojlanishiga taʼsir qilishi mumkin; LOR shifokori koʻrigi tavsiya etilishi mumkin.
- Ogʻizga chiqmagan tish (Retinirlangan tish)
Chiqishi kerak boʻlgan vaqtda ogʻizga chiqmagan va suyak ichida qolgan tish. Aqlli tishlar va yuqori qoziq tishlarda koʻproq uchraydi.
- Ochiq tishlam (Apertognatiya, ochiq prikus)
Ogʻiz yopilganda old tishlar (baʼzan yon tishlar ham) bir-biriga tegmaydi va ular orasida vertikal boʻshliq qoladi. Sababi barmoq soʻrish, tilni oldinga itarish yoki skelet omillari boʻlishi mumkin.
- Oʻrta chiziq siljishi (Midline siljishi)
Yuqori va pastki old tishlarning oʻrtasidan oʻtadigan chiziqlar bir-biriga yoki yuz markaziga mos kelmasligi. Sababi tishlar yoki jagʻ asimmetriyasi boʻlishi mumkin.
- Oʻzi mahkamlanuvchi breketlar (Damon breketlar)
Ark simni elastik ligatura oʻrniga ichiga oʻrnatilgan kichik eshikcha yoki qisqich bilan ushlab turadigan breket turi. Qaysi breket tizimi mosligi holatga bogʻliq.
P
- Panoramik rentgen (OPG, panoramik rentgenogramma)
Barcha tishlar, ildizlar, ogʻizga chiqmagan va yetishmayotgan tishlar hamda jagʻ suyaklarini bitta tasvirda koʻrsatadigan rentgen surati.
- Pastki jagʻni oldinga surish (Mandibulyar ilgarilatish)
Oʻsish davrida pastki jagʻni oldinga joylashtirish orqali uning rivojlanishini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan davolash yondashuvi.
- Pastki jagʻning oldinga chiqishi (Prognatiya, III sinf, pastki jagʻ oldinga chiqqan tishlam)
Pastki jagʻ yuqori jagʻga nisbatan oldinroqda joylashadi. Pastki old tishlar koʻpincha yuqori old tishlarning oldidan yopiladi.
- Pastki jagʻning orqada qolishi (Retrognatiya, mandibulyar retruziya)
Pastki jagʻ yuqori jagʻga va yuzning boshqa tuzilmalariga nisbatan orqaroqda joylashadi. Ortodontiyada u odatda II sinf tishlam bilan birga uchraydi.
- Porselen vinirlar (Laminat vinirlar)
Old tishlarning old yuzasiga yopishtiriladigan yupqa porselen qoplamalar. Ular rang, shakl yoki kichik oraliqlar kabi estetik sabablarga koʻra ishlatiladi; ayrim hollarda tishlarning joylashuvi avval ortodontik davolash bilan toʻgʻrilanadi.
- Precision cut (Kappadagi kesik, ilgak kesigi)
Elastikni ulash uchun shaffof kappa chetiga ochiladigan kichik kertik yoki darcha. U tishlamni toʻgʻrilash uchun elastiklarni kappalar bilan birga ishlatish imkonini beradi.
- Precision wings (Pastki jagʻni oldinga surish qanotlari)
Pastki jagʻni oldinga surish uchun moʻljallangan shaffof kappalarning yon qismlariga qoʻshiladigan, pastki jagʻni oldinda ushlab turishga yordam beradigan chiqiqlar.
- Prognatiya (Oldinga chiqqan jagʻ)
Jagʻning, koʻpincha pastki jagʻning, meʼyoridan oldinroqda joylashishi.
- Proklinatsiya (Oldinga egilgan tishlar)
Old tishlarning odatdagidan koʻproq oldinga egilishi. Bu oldinga chiqib turgan koʻrinish berishi mumkin; davolashda egilishni shaffof kappalar yoki breketlar bilan toʻgʻrilash mumkin.
- Protruziya (Oldinga chiqib turgan tishlar)
Tishlar yoki jagʻning meʼyoridan oldinroqda joylashishi yoki oldinga egilgan boʻlishi. “Protruziv” oldinga joylashgan degani; masalan, protruziv old tishlar oldinga chiqib turgan tishlarni tasvirlaydi.
Q
- Qaychisimon tishlam (Bukkal kesishgan tishlam, Brodie tishlami)
Yuqori orqa tishlar pastki orqa tishlarning butunlay tashqarisidan yopiladi va ularning chaynash yuzalari uchrashmaydi. U odatda bitta yoki bir nechta tishga taʼsir qiladi va tishlamni toʻgʻrilashni talab qilishi mumkin.
- Quad helix (Mustahkam kengaytirish apparati)
Toʻrtta spiraldan iborat simdan tayyorlangan va halqalar yordamida molyarlarga mahkamlanadigan kengaytirish apparati. U tor yuqori tish yoyini kengaytirish va ayrim kesishgan tishlamlarni toʻgʻrilash uchun ishlatiladi.
- Qoʻshimcha kappalar (Refaynment, qayta tuzatish)
Birinchi seriya oxirida tishlar rejalashtirilgan holatga toʻliq yetib bormaganda, yangi skanerlash asosida tayyorlanadigan qoʻshimcha kappalar. Biologik javob har kimda har xil boʻlgani uchun bu shaffof kappalar bilan davolashda keng tarqalgan bosqich.
R
- Raqamli tabassum dizayni (DSD)
Fotosuratlar, video va raqamli skanerlar yordamida tabassumdagi mumkin boʻlgan oʻzgarishlarni kompyuterda rejalashtirish. Ortodontik va estetik davolash birga rejalashtirilganda bu foydali vosita; simulyatsiya yakuniy natijaga vaʼda emas.
- Residiv (Ortodontik residiv)
Ortodontik davolashdan keyin tishlarning eski holatiga qaytishi. Uning oldini olishga yordam berish uchun retaynerlar ishlatiladi.
- Retayner (Ushlab turuvchi apparat)
Ortodontik davolashdan keyin ishlatiladigan, mustahkam sim yoki olinadigan, shaffof kappaga oʻxshash qolip shaklidagi ushlab turuvchi apparat.
- Retrognatiya (Retruziya)
Jagʻning, odatda pastki jagʻning, meʼyoridan orqaroqda joylashishi.
- Rotatsiya (Aylangan tish)
Oʻz uzun oʻqi atrofida aylanib qolgan tish yoki davolash davomida tishni shu oʻq atrofida aylantirish. Shaffof kappalar bilan davolashda rotatsiyalarni nazorat qilish uchun attachmentlar ishlatilishi mumkin.
S
- Sefalometriya (Lateral sefalometrik rentgen)
Boshning yon tomondan olingan rentgen suratidagi oʻlchovlar yordamida jagʻlar va tishlarning bir-biriga nisbatan joylashuvini baholash.
- Skelet nomutanosibligi (Skelet maloklyuziyasi)
Yuqori va pastki jagʻ suyaklarining oʻlchami, joylashuvi yoki oʻzaro munosabatidagi nomuvofiqlik. Tishlardan kelib chiqqan muammolardan farqli ravishda, davolash oʻsishni yoʻnaltirishni yoki jarrohlikni talab qilishi mumkin.
- SmartForce xususiyatlari (SmartForce, optimallashtirilgan attachmentlar)
Align Technology kompaniyasi Invisalign kappalarida ayrim tish harakatlarini nazorat qilish uchun ishlatiladigan attachment va kappa shakli xususiyatlariga bergan tijorat nomi. Qaysi xususiyatlar qoʻllanishi raqamli davolash rejasida hal qilinadi.
- SmartTrack (SmartTrack materiali, Invisalign kappa materiali)
Align Technology kompaniyasi Invisalign kappalari uchun ishlatadigan koʻp qatlamli termoplastik materialning tijorat nomi. U kappalarning tishlarga zich oʻrnashishi va rejalashtirilgan kuchni tishlarga uzatishi uchun moʻljallangan.
- Sut tishlari davri (Sut tishlanish bosqichi)
Ogʻizda faqat sut tishlari mavjud boʻladigan, taxminan 3 yoshdan 6 yoshgacha boʻlgan davr.
T
- Tanglay choki (sutura) (Tanglay suturasi)
Suyaklar orasidagi birikish chizigʻi. Oʻsish davrida tanglay choki hali toʻliq qotmagani uchun bu bosqichda tanglayni kengaytirish osonroq.
- Tanglayni kengaytirish (Yuqori jagʻni tezkor kengaytirish, RPE)
Tanglay oʻrtasidagi chokni ochish orqali tor yuqori jagʻni kengaytirishga qaratilgan ortodontik davolash. U odatda oʻsish davrida vintli apparatlar yordamida amalga oshiriladi.
- Tanglayni kengaytiruvchi shaffof apparat (Invisalign Palatal Expander, olinadigan tanglay kengaytirgich)
Oʻsayotgan bolalarda tor yuqori jagʻni kengaytirish uchun ishlatiladigan, shaffof materialdan tayyorlangan olinadigan apparat. Kengaytirish bosqichma-bosqich almashtiriladigan qismlar yordamida amalga oshiriladi; moslik koʻrik vaqtida baholanadi.
- Taqish indikatori (Koʻk nuqta, taqish koʻrsatkichi)
Ayrim shaffof kappalardagi, kappa taqilgan sari asta-sekin rangi oʻchadigan kichik belgi. U ortodont va ota-onalarga kappa qanchalik muntazam taqilayotgani haqida umumiy tasavvur beradi; bu vaqtning aniq oʻlchovi emas.
- Temporomandibulyar buzilish (TMB, jagʻ boʻgʻimi buzilishi)
Jagʻ boʻgʻimi va uni oʻrab turgan mushaklar bilan bogʻliq ogʻriq, chiqillash yoki ogʻizning cheklangan ochilishi kabi muammolarning umumiy nomi. Sabablari juda xilma-xil; baholashni stomatolog va, kerak boʻlsa, boshqa mutaxassislar amalga oshiradi.
- Tezlashtirilgan ortodontiya (Mikroosteoperforatsiya)
Tish harakatini tezlashtirishga qaratilgan kichik jarrohlik muolajalari yoki qurilmalar kabi usullarning umumiy nomi. Ilmiy dalillar usulga qarab farq qiladi; u har bir holatga mos kelmaydi va har doim ham zarur emas.
- Tilni oldinga itarish (Til bilan itarish odati)
Yutinish va gapirish paytida tilning old tishlarga yoki ularning orasiga itarilishi. U ochiq tishlam paydo boʻlishiga yoki qaytishiga sabab boʻlishi mumkin.
- Tishlam (Okklyuziya, prikus)
Ogʻiz yopilganda yuqori va pastki tishlarning bir-biriga tegish usuli.
- Tishlarning gavjumligi (Qiyshiq tishlar)
Jagʻda joy yetarli boʻlmaganda tishlarning bir-birining ustiga chiqishi, aylanib qolishi yoki qatordan chiqib ketishi.
- Tork (Ildiz egilishi)
Tish ildizining suyak ichidagi old-orqa egilishini oʻzgartiradigan aylanma harakat.
- Transpalatal ark (TPA, tanglay boʻylab sim)
Yuqori oʻng va chap molyarlarni tanglay boʻylab bogʻlaydigan sim. U molyarlarni joyida ushlab turish (ankraj) yoki ularni ozgina aylantirish uchun ishlatiladi.
- Tungi kappa (Okklyuzion shina, tishlam shinasi)
Tishlar siqilganda yoki qirsillatilganda ularni yemirilishdan himoya qilish uchun tunda taqiladigan individual tayyorlangan himoya qolipi. U ortodontik kappa yoki retayner bilan bir xil emas.
- Tugʻma tish yetishmasligi (Gipodontiya, tish agenezi)
Bir yoki bir nechta doimiy tishning umuman shakllanmasligi. U koʻpincha yuqori yon kesuvchi tishlar va premolyarlarga taʼsir qiladi; joy ortodontik yoʻl bilan yopilishi yoki kelajakdagi implant yoki protez uchun saqlab qolinishi mumkin.
- Twin Block (Twin block apparati)
Pastki jagʻning orqada qolishini oʻsish davrida toʻgʻrilash uchun ishlatiladigan, yuqori va pastki ikki qismdan iborat olinadigan funksional apparat. Uning qiya yuzalari pastki jagʻni oldinga yoʻnaltiradi.
U
- Ushlab turish (retensiya) (Retensiya bosqichi)
Faol ortodontik davolashdan keyin tishlarni yangi holatida saqlab turadigan bosqich.
V
- Vivera retayneri (Vivera)
Align Technology kompaniyasi raqamli skanerlash yozuvlari asosida tayyorlaydigan olinadigan shaffof retaynerning tijorat nomi. Tishlarni yangi holatida saqlash uchun odatda davolashdan keyin tunlari taqiladi.
Y
- Yugan (frenulum) (Lab yugani, frenektomiya)
Lab yoki tilni milk va ogʻiz tubiga biriktiruvchi ingichka toʻqima tasmasi. Yuqori lab yuganining qalin boʻlishi old tishlar orasidagi oraliqni yopishni qiyinlashtirishi mumkin.
- Yuqori jagʻning orqada qolishi (Maksillyar retruziya)
Yuqori jagʻ yetarlicha oldinga rivojlanmagan va pastki jagʻdan orqada joylashgan.
- Yuz asimmetriyasi (Jagʻ asimmetriyasi, laterognatiya)
Yuzning oʻng va chap tomonlari orasidagi seziladigan farq; u koʻpincha pastki jagʻning bir tomonga siljishi bilan bogʻliq. Tishlardan kelib chiqqan funksional siljishlar ortodontik yoʻl bilan davolanadi, skelet asimmetriyalari esa, kerak boʻlsa, jarrohlik bilan birga baholanadi.
- Yuz maskasi (Teskari headgear)
Yuqori jagʻ orqada qolganda uning oldinga rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash uchun erta yoshda ishlatiladigan ogʻiz tashqarisidagi apparat.
SH
- Shaffof kappalar bilan davolash (Aligner terapiyasi, simsiz ortodontiya)
Tishlar ketma-ket almashtiriladigan, individual tayyorlangan shaffof kappalar yordamida siljitiladigan ortodontik davolash usuli.
CH
- Chewie (Kappani oʻrnashtirgich)
Shaffof kappalarning tishlarga toʻliq oʻrnashishiga yordam berish uchun bir necha daqiqa ohista tishlab turiladigan yumshoq plastik silindr.
- Chuqur tishlam (Ortgan overbayt)
Ogʻiz yopilganda yuqori old tishlar pastki old tishlarni meʼyoridan koʻproq qoplaydi.