Residiv nədir?
Ortodontik müalicə sabit breketlər və ya şəffaf kappa ilə dişləri yeni mövqeyə daşıyır. Müalicə başa çatdıqda dişlər düz görünsə də, onları əhatə edən toxumalar bu yeni vəziyyətə hələ tam uyğunlaşmamış ola bilər. Dişlərin zamanla bir qədər əvvəlki mövqelərinə doğru hərəkət etməsinə ortodontiyada residiv deyilir. Residiv müalicənin uğursuz olduğu demək deyil; bu, dişlərin və ətraf toxumaların təbii meylidir və əksər hallarda düzgün retayner planı ilə xeyli dərəcədə məhdudlaşdırıla bilər.
Dişlər niyə geri sürüşür? Bioloji səbəblər
Diş əti lifləri və periodontal bağ
Hər diş sümüyə periodontal bağ adlanan nazik liflərlə bağlıdır. Diş ətinin içində də dişləri bir-birinə və ətraf toxumaya bağlayan elastik liflər var. Diş hərəkət etdirildikdə bu liflər gərilir və yenidən nizamlanır. Periodontal bağ nisbətən daha qısa müddətdə uyğunlaşsa da, diş ətinin içindəki bəzi liflərin yeni mövqeyə alışması daha uzun çəkə bilər. Bu liflər bir müddət sanki "əvvəlki mövqeyi xatırlayır" və dişləri geri çəkməyə meyl göstərə bilər; xüsusən fırlanmış (rotasiyalı) dişlərdə bu təsir daha nəzərəçarpan ola bilər.
Sümüyün yenidən formalaşması
Diş hərəkəti zamanı dişin bir tərəfində sümük parçalanır, digər tərəfində yeni sümük əmələ gəlir. Bu yenidən formalaşma müalicə bitən kimi dərhal tamamlanmır. Sümük yetişib yeni mövqeyi dəstəkləyənə qədər dişlər xarici qüvvələrə qarşı daha həssas ola bilər.
Dil, dodaq və vərdişlər
Dişlər dil, dodaq və yanaq əzələlərinin yaratdığı qüvvələr arasında tarazlıq mövqeyində durur. Dili itələmə, dodaq əmmə, dırnaq gəmirmə, diş sıxma və ya qıcama kimi vərdişlər bu tarazlığı poza və dişlərin yenidən sürüşməsinə səbəb ola bilər. Belə vərdişlər varsa, həkiminiz onları retayner planında nəzərə alır; dili itələmə barədə məlumat üçün dili itələmə vərdişi yazımıza baxa bilərsiniz.
İlkin problemin növü
Bəzi ortodontik hallar residivə daha meylli hesab olunur. Məsələn, nəzərəçarpan dişlərarası boşluqlar, çox fırlanmış dişlər, açıq dişləm və ağır sıxlıq müalicədən sonra daha diqqətlə izlənilə bilər. Həkiminiz müalicəni planlaşdırarkən bu riskləri qiymətləndirir.
Yaşla dişlərdə baş verən dəyişikliklər
Ortodontik müalicə alıb-almamasından asılı olmayaraq, dişlər ömür boyu çox yavaş hərəkət etməyə davam edir. Yetkin yaşda xüsusən alt ön dişlərdə yüngül sıxlığın yaranması tez-tez rast gəlinən haldır. Bunun səbəbləri arasında çənələrin yavaş böyüməsi və dəyişməsi, dişlərin zamanla önə doğru hərəkət meyli, diş əti və sümük dəstəyindəki dəyişikliklər, həmçinin çeynəmə qüvvələri sayıla bilər. Buna görə müalicə illər əvvəl bitmiş olsa belə, dişlərdə kiçik dəyişikliklər hiss oluna bilər. Bu, retaynerin uzunmüddətli vərdiş kimi düşünülməsinin əsas səbəblərindən biridir.
Retaynerin rolu
Retayner (saxlama aparatı) müalicə bitdikdən sonra dişlərin yeni mövqeyində qalmasına kömək edir. Sabit retayner ön dişlərin arxa səthinə yapışdırılan nazik məftildir; çıxarıla bilən retayner isə əsasən şəffaf kappa şəklindədir və taxılıb-çıxarılır. Hansı növün, nə qədər müddət və hansı qaydada istifadə ediləcəyinə həkiminiz qərar verir. Ümumi məlumat üçün retayner bələdçisi, istifadə müddəti üçün retayner nə qədər müddət taxılır və saxlama prosesinin təfərrüatları üçün retayner müalicəsi səhifələrinə baxa bilərsiniz.
- Çıxarıla bilən retayner yalnız taxıldığı müddətdə işləyir; tövsiyə olunan istifadə qaydasına əməl etmək vacibdir.
- Sabit retaynerin ətrafı diqqətlə təmizlənməlidir; məftil qopsa və ya yerindən ayrılsa, bu hiss olunmaya bilər. Bax: sabit retayner qulluğu və problemləri.
- Retayner sıxırsa, bu, dişlərin bir qədər hərəkət etdiyinin əlaməti ola bilər; həkiminizə məlumat verin.
- Nəzarət görüşləri aparatın vəziyyətini və dişlərdəki mümkün dəyişiklikləri erkən görməyə imkan verir.
Sürüşmə hiss etsəniz nə etməlisiniz?
- Retaynerinizi yoxlayın: Çıxarıla bilən retayneriniz varsa, onu taxın və necə oturduğunu müşahidə edin. Heç oturmursa, zorla taxmayın.
- Klinikaya müraciət edin: Sürüşmə nə qədər tez hiss olunarsa, seçimlər adətən bir o qədər sadə olur. Retayner qırılıbsa və ya itibsə, retayner itərsə nə etməli yazısı yol göstərə bilər.
- Müayinə: Həkiminiz sürüşmənin həcmini və səbəbini qiymətləndirir; lazım olarsa, yeni ölçü və ya rəqəmsal skan alınır.
- Seçimlər: Kiçik sürüşmələrdə yeni retayner kifayət edə bilər. Daha nəzərəçarpan dəyişikliklərdə qısamüddətli şəffaf kappa və ya sabit breket müalicəsi planlaşdırıla bilər. Bu qərar müayinədən sonra verilir; kiçik ortodontik düzəlişlər səhifəsi bu barədə fikir verə bilər.
Tez-tez verilən suallar
Retayner istifadə etsəm, dişlərim heç sürüşməyəcək?
Retayner sürüşmə riskini xeyli azaltmağa kömək edir, lakin dişlər ömür boyu çox yavaş hərəkət edə bildiyi üçün kiçik dəyişikliklər yenə də müşahidə oluna bilər. Müntəzəm istifadə və nəzarətlər bu dəyişiklikləri erkən hiss etməyə imkan verir.
İllər əvvəl müalicə olunmuşam, dişlərim sürüşüb. Yenidən müalicə mümkündürmü?
Əksər hallarda bəli. Yetkinlərdə də ortodontik müalicə tətbiq edilə bilər; sürüşmənin həcminə görə qısa müalicə planlaşdırıla bilər. Uyğunluğu həkiminiz müayinədə qiymətləndirir.
Retayneri bir neçə gecə taxmadım, sıxır. Nə etməliyəm?
Yüngül sıxma dişlərin bir qədər hərəkət etdiyini göstərə bilər. Aparat oturursa, tövsiyə olunan qaydada taxmağa davam edin və həkiminizə məlumat verin. Oturmursa, zorlamadan klinikaya müraciət edin; bax: retayner problemləri və həlləri.
Hansı hallarda residiv riski daha yüksəkdir?
Nəzərəçarpan boşluqlar, fırlanmış dişlər, açıq dişləm və davam edən vərdişlər riski artıra bilər. Həkiminiz retayner planını bu amillərə görə nizamlayır.
Suallarınız üçün 0312 911 60 36 nömrəsinə zəng edə və ya əlaqə səhifəsindəki formadan istifadə edə bilərsiniz.
Bu səhifə ümumi məlumat xarakteri daşıyır; diaqnoz və müalicə planı müayinə və həkim qiymətləndirməsi ilə müəyyən edilir.
