Invisalign First nədir?
Invisalign First uşağın ağzında həm süd dişləri, həm də yeni çıxan daimi dişlər olduğu dövrdə çıxarılan şəffaf kappalarla aparılan erkən ortodontik müalicə (1-ci mərhələ) yanaşmasıdır. Kappalar çıxmaqda olan dişlərə yer qoymaq və süd dişlərinin müxtəlif forma və ölçülərinə uyğunlaşmaq üçün hazırlanır.
Erkən müalicənin məqsədi adətən hər dişi “son” vəziyyətinə gətirmək deyil, çənə inkişafını əlverişli istiqamətə yönəltmək, daimi dişlər üçün yer hazırlamaq və sonrakı illərdə daha mürəkkəbləşə biləcək problemləri azaltmaqdır.
Nə vaxt nəzərdən keçirilə bilər?
- Dar yuxarı çənə və damaq: Diş qövsünün nəzarətli genişləndirilməsi
- Sıxlıq və yer çatışmazlığı: Daimi dişlərin çıxması üçün yer əldə edilməsi
- Ön dişlər arasında boşluqlar: Uyğun hallarda boşluqların tənzimlənməsi
- Ön çarpaz dişləm: Bir və ya bir neçə dişdə tərs dişləmin düzəldilməsi
- Önə meyilli yuxarı ön dişlər: Yıxılma və zərbələrdə sınıq riskini azaltmağa yönəlmiş korreksiya
Nəzərəçarpan skelet problemlərində (məsələn, alt və ya yuxarı çənənin ciddi şəkildə geridə qalması) funksional aparatlar, üz maskası və ya sabit genişləndirici aparatlar daha uyğun ola bilər. Üsul seçimi müayinə və rentgen qiymətləndirməsindən sonra edilir.
Nə üçün 6–10 yaş?
Bu yaşlarda çənə sümükləri hələ böyüyür və böyüməni yönəltmək böyüklərə nisbətən daha asandır. Həmçinin ilk daimi azı dişləri və ön kəsici dişlər çıxdığı üçün dişləm münasibəti və yer problemləri daha aydın qiymətləndirilə bilər. Məhz buna görə beynəlxalq ortodontiya təşkilatları ilk ortodontik müayinəni təxminən 7 yaşda tövsiyə edir. İlk müayinə həmişə müalicəyə başlamaq demək deyil; əksər uşaqlarda yalnız izləmə aparılır.
Proses necə gedir?
- Müayinə və qeydlər: Klinik müayinə, lazımi rentgen şəkilləri, fotolar və ağızdaxili 3D skan
- Rəqəmsal planlaşdırma: Diş hərəkətlərinin və genişləndirmənin miqdarının kompüterdə planlaşdırılması
- Kappaların taxılması: Taxmaq, çıxarmaq və təmizləmək üzrə təlim; lazım olduqda dişlərə kiçik attaçmentlərin yapışdırılması
- Nəzarət görüşləri: Kappaların oturuşunun, diş hərəkətlərinin və çıxmaqda olan dişlərin izlənməsi
- 1-ci mərhələdən sonra: Nəticənin qorunması və daimi dişləm tamamlanana qədər izləmə
1-ci mərhələ müalicəsi əksər uşaqlarda təxminən 12–18 ay davam edir; müddət problemin növündən və uşağın kappaları nə qədər ardıcıl taxmasından asılıdır.
Valideynlərin rolu
Uşaqlarda müalicənin uğurunun böyük hissəsi müntəzəm taxılmadan asılıdır. Kappalar gündə 20–22 saat taxılmalı və yalnız yemək və diş fırçalamaq üçün çıxarılmalıdır. Valideynlərin əsas vəzifələri bunlardır:
- Taxılma müddətini izləmək və məktəbdə yeməkdən sonra kappaların yenidən taxılmasına əmin olmaq
- Kappa dəyişmə qrafikinə əməl etmək
- Diş fırçalamaqda və kappaları təmizləməkdə uşağa kömək etmək
- Kappalar taxılı olarkən şəkərli və turş içkilər içilməməsinə diqqət etmək
- Nəzarət görüşlərini buraxmamaq
Sonradan ikinci müalicə lazım olacaqmı?
Erkən müalicə bəzi problemləri həll edə və ya azalda bilər; lakin bütün daimi dişlər çıxdıqdan sonra (adətən 11–13 yaşdan sonra) dişlərin son vəziyyətini dəqiqləşdirmək üçün ikinci mərhələ (2-ci mərhələ) lazım ola bilər. 2-ci mərhələyə ehtiyac və onun həcmi 1-ci mərhələnin sonundakı vəziyyətə əsasən qiymətləndirilir.
Invisalign First ilə sabit aparat arasında necə seçim etmək olar?
| Xüsusiyyət | Şəffaf kappalar (Invisalign First) | Sabit genişləndirici aparat |
|---|---|---|
| Çıxarıla bilmə | Yemək və fırçalamaq üçün çıxarılır | Ortodont çıxarana qədər ağızda qalır |
| Taxılmadan asılılıq | Yüksək; uşağın və ailənin əməkdaşlığını tələb edir | Daha az, çünki həmişə ağızdadır |
| Gigiyena | Dişlər adi qaydada fırçalana bilər | Aparatın ətrafında əlavə təmizlik lazımdır |
| Skelet genişləndirməsi | Məhdud; əsasən diş qövsünün genişləndirilməsi | Damaq tikişini açmaqla skelet genişləndirməsi mümkündür |
Hansı üsulun uyğun olması çənədəki daralmanın miqdarından, uşağın yaşından və əməkdaşlığından asılıdır.