Ýer saklaýjy näme üçin gerek?
Süýt dişleri diňe çeýnemek üçin däl, eýsem aşakda ösýän hemişelik dişlere ýol görkezmek üçin hem gerekdir. Süýt dişi ir ýitirilende, esasan hem arka bölekde, goňşy dişler wagtyň geçmegi bilen boşluga tarap egilip ýa-da süýşüp biler. Bu ýagdaýda hemişelik diş çykmak üçin ýeterlik ýer tapmazlygy, dişler üýşüp ýerleşmegi ýa-da hemişelik diş gömülip galmagy mümkin.
Ýer saklaýjy bu süýşmegiň öňüni alyp, geljekde gerek bolup biljek has giňişleýin ortodontik bejerginiň ähtimallygyny azaltmaga kömek edip biler. Her ir ýitirilmede ýer saklaýjy gerek däl; karar ýitirilen dişiň görnüşine, çaganyň ýaşyna we aşakdaky hemişelik dişiň çykmagyna näçe wagt galandygyna bagly kabul edilýär.
Haýsy ýagdaýlarda göz öňünde tutulýar?
- Süýt azy dişleriniň biriniň aşakdaky hemişelik diş çykmazdan has öň ýitirilmegi
- Çuň kariýes ýa-da ýokanç sebäpli süýt dişini aýyrmaga mejbur bolunmagy
- Ýykylmak ýa-da urgy netijesinde dişiň ýitirilmegi
- Rentgen suratynda aşakdaky hemişelik dişiň çykmagyna entek köp wagt bardygynyň görünmegi
Hemişelik diş çykmak üzre bolsa ýa-da hemişelik diş asla ýok bolsa, başgaça meýilnama düzülip bilner. Şonuň üçin karar barlag we rentgen suraty esasynda kabul edilýär.
Ýer saklaýjylaryň görnüşleri
| Görnüşi | Nähili ulanylýar? |
|---|---|
| Halka-ilmek (berkidilen) | Boşlugyň ýanyndaky dişe halka (bant) dakylýar; halka birikdirilen inçe sim boşlugy saklaýar. Bir dişlik boşluklarda köp ulanylýar. |
| Lingwal duga (berkidilen) | Aşaky äňde iki tarapdaky azy dişlere birikdirilýän we dişleriň içki ýüzünden geçýän simdir; birnäçe boşluk bolanda saýlanyp bilner. |
| Damak dugasy / Nance enjamy (berkidilen) | Ýokarky äňde azy dişleri biri-birine ýa-da damaga daýanýan bölege birikdirip, olaryň süýşmeginiň öňüni alýar. |
| Aýrylýan ýer saklaýjy | Akril plastinanyň üstünde taýýarlanýar; çaga ony özi dakýar we aýyrýar. Öň bölekde estetik maksat bilen emeli diş goşulyp bilner. Netijeliligi ony yzygiderli dakmaga baglydyr. |
Enjam nähili dakylýar?
- Barlag we rentgen: Boşlugyň ýagdaýy we aşakdaky hemişelik dişiň ýerleşişi bahalandyrylýar.
- Galyp ýa-da agyz içi skanirleme: Enjamy şahsy taýýarlamak üçin alynýar.
- Dakmak: Berkidilen ýer saklaýjylar dişe sementlenýär; aýrylýanlaryny dakmak we aýyrmak öwredilýär.
- Gözegçilik barlaglary: Adatça birnäçe aýda bir gezek; enjamyň ýerinde durandygy we hemişelik dişiň çykyş ýagdaýy yzarlanýar.
- Aýyrmak: Hemişelik diş çykyp başlanda ýer saklaýjy lukman tarapyndan aýrylýar.
Gündelik ideg we üns bermeli zatlar
- Berkidilen ýer saklaýjynyň töweregi her gezek diş arassalananda üns bilen arassalanmalydyr; halkanyň töwereginde iýmit galyndylary toplanyp biler.
- Ýelmeşýän we gaty iýmitler (karamel, saýgyç, gaty süýji) enjamy gowşadyp biler.
- Çaga enjam bilen dili ýa-da barmagy bilen oýnamaly däl; sim egrelip biler.
- Aýrylýan ýer saklaýjy aýrylanda gutusynda saklanmaly we her gün arassalanmalydyr.
- Enjam gowşasa, döwülse, ýitse ýa-da diş etinde ýara peýda bolsa, klinika ýüz tutuň.
Ýer saklaýjy we ortodontiýa
Ýer saklaýjy ir ortodontik bejergi çemeleşmesiniň bir bölegi hökmünde seredilip bilner. Eger boşluk eýýäm ýapylyp başlan bolsa, ýer saklaýjynyň ýerine ýer açyjy enjamlar ýa-da geljekde giňişleýin ortodontik bejergi gerek bolup biler. Çagalarda ilkinji ortodontik barlagy takmynan 7 ýaşda geçirmek şeýle ýagdaýlaryň öz wagtynda ýüze çykarylmagyna kömek edýär. Jikme-jik maglumat üçin çagalarda ortodontik bejergi we ortodontik enjamlar boýunça gollanma sahypalaryna serediň.