Joy saqlagich nima uchun kerak?
Sut tishlari nafaqat chaynash uchun, balki ostida rivojlanayotgan doimiy tishlarga yoʻl koʻrsatish uchun ham xizmat qiladi. Sut tishi erta yoʻqotilganda, ayniqsa orqa sohada, qoʻshni tishlar vaqt oʻtishi bilan boʻshliq tomon qiyshayishi yoki siljishi mumkin. Bunday holda doimiy tish chiqishi uchun yetarli joy topa olmasligi, tishlar gavjum joylashishi yoki doimiy tish suyak ichida qolib ketishi (retensiya) mumkin.
Joy saqlagich bu siljishning oldini olib, kelajakda kerak boʻlishi mumkin boʻlgan murakkabroq ortodontik davolash ehtimolini kamaytirishga yordam berishi mumkin. Har bir erta yoʻqotishda joy saqlagich kerak boʻlavermaydi; qaror yoʻqotilgan tish turi, bolaning yoshi va ostidagi doimiy tishning chiqishiga qancha vaqt qolganiga qarab qabul qilinadi.
Qaysi hollarda koʻrib chiqiladi?
- Sut oziq tishlaridan birining ostidagi doimiy tish chiqishidan ancha oldin yoʻqotilishi
- Chuqur karies yoki infeksiya sababli sut tishini olib tashlashga toʻgʻri kelishi
- Yiqilish yoki zarba natijasida tishning yoʻqotilishi
- Rentgen suratida ostidagi doimiy tish chiqishiga hali uzoq vaqt borligi koʻrinishi
Doimiy tish chiqish arafasida boʻlsa yoki doimiy tish umuman boʻlmasa, boshqacha reja tuzilishi mumkin. Shu sababli qaror koʻrik va rentgen surati asosida qabul qilinadi.
Joy saqlagich turlari
| Turi | Qanday qoʻllaniladi? |
|---|---|
| Halqa-ilmoq (olinmaydigan) | Boʻshliq yonidagi tishga halqa (band) kiygiziladi; halqaga ulangan ingichka sim boʻshliqni saqlab turadi. Bitta tishlik boʻshliqlarda koʻp qoʻllaniladi. |
| Lingval yoy (olinmaydigan) | Pastki jagʻda ikki tomondagi katta oziq tishlarga ulanadigan va tishlarning ichki yuzasi boʻylab oʻtadigan sim; bir nechta boʻshliq boʻlganda tanlanishi mumkin. |
| Tanglay yoyi / Nance apparati (olinmaydigan) | Yuqori jagʻda katta oziq tishlarni bir-biriga yoki tanglayga tayanadigan qismga ulab, ularning siljishining oldini oladi. |
| Olinadigan joy saqlagich | Akril plastinka asosida tayyorlanadi; bola uni oʻzi taqadi va yechadi. Old sohada estetik maqsadda sunʼiy tish qoʻshilishi mumkin. Samarasi uni muntazam taqishga bogʻliq. |
Apparat qanday oʻrnatiladi?
- Koʻrik va rentgen: Boʻshliq holati va ostidagi doimiy tishning joylashuvi baholanadi.
- Qolip yoki ogʻiz ichi skaneri: Apparatni individual tayyorlash uchun olinadi.
- Oʻrnatish: Olinmaydigan joy saqlagichlar tishga sementlanadi; olinadiganlarini taqish va yechish oʻrgatiladi.
- Nazorat koʻriklari: Odatda bir necha oyda bir marta; apparat joyida turganligi va doimiy tishning chiqish holati kuzatiladi.
- Olib tashlash: Doimiy tish chiqa boshlaganda joy saqlagich shifokor tomonidan olib tashlanadi.
Kundalik parvarish va eʼtibor berish kerak boʻlgan jihatlar
- Olinmaydigan joy saqlagich atrofi har safar tish yuvishda diqqat bilan tozalanishi kerak; halqa atrofida ovqat qoldiqlari toʻplanishi mumkin.
- Yopishqoq va qattiq ovqatlar (karamel, saqich, qattiq konfet) apparatni boʻshatib qoʻyishi mumkin.
- Bola apparatni tili yoki barmogʻi bilan oʻynamasligi kerak; sim egilib qolishi mumkin.
- Olinadigan joy saqlagich yechilganda oʻz qutisida saqlanishi va har kuni tozalanishi kerak.
- Apparat boʻshasa, sinsa, yoʻqolsa yoki milkda yara paydo boʻlsa, klinikaga murojaat qiling.
Joy saqlagich va ortodontiya
Joy saqlagich erta ortodontik davolash yondashuvining bir qismi sifatida koʻrib chiqilishi mumkin. Agar boʻshliq allaqachon yopila boshlagan boʻlsa, joy saqlagich oʻrniga joy ochuvchi apparatlar yoki kelajakda keng qamrovli ortodontik davolash kerak boʻlishi mumkin. Bolalarda birinchi ortodontik koʻrikni taxminan 7 yoshda oʻtkazish bunday holatlarni oʻz vaqtida aniqlashga yordam beradi. Batafsil maʼlumot uchun bolalarda ortodontik davolash va ortodontik apparatlar qoʻllanmasi sahifalariga qarang.