Çagalaryň ortodontiýasy näme üçin tapawutly?
Ulularda ortodontiýa esasan dişleriň ýerleşişini üýtgetmäge gönükdirilen bolsa, eňekleri entek ösýän çagalarda ösüşi ugrukdyrmak hem mümkin. Netijede käbir meseleler çagalykda has ýönekeý usullar bilen ýeňilleşdirilip ýa-da soňra gerek bolup biljek bejerginiň göwrümi azaldylyp bilner.
Başga bir tarapdan, her bir nädogrulyk ir bejergini talap etmeýär. Köp çagalar üçin yzygiderli gözegçilik ýeterlik bolup, bejergi hemişelik dişleriň çykmagyna garaşylandan soň meýilleşdirilýär.
Ýaşa görä tapgyrlar
| Tapgyr | Takmynan ýaşy | Näme barlanýar? |
|---|---|---|
| Süýt dişleri | 3–6 ýaş | Barmak sormak, emzik ulanmak we agyz bilen dem almak ýaly endikler; çapraz dişleşme; dişleriň ir ýitirilmegi |
| Garyşyk dişler döwri | 6–12 ýaş | Ýeriň ýetmezligi, dar tagan, çapraz dişleşme, öňe çykan öňki dişler, eňek ösüşindäki tapawutlar |
| Hemişelik dişler | 12 ýaş we ondan uly | Dişleriň üýşmegi, araçäkler, dişleşme meseleleri, çykmadyk (gömülen) dişler |
Öýde görüp boljak alamatlar
- Süýt dişleriniň gaty ir ýa-da gaty gija düşmegi
- Çeýnemekde ýa-da dişlemekde kynçylyk
- Agzy açyk ýatmak, horlamak ýa-da hemişe agyz bilen dem almak
- Barmak sormagyň ýa-da emzik ulanmagyň 4–5 ýaşdan soň hem dowam etmegi
- Agyz ýapylanda öňki dişleriň biri-birine degmezligi
- Aşaky öňki dişleriň ýokarky öňki dişleriň öňünde ýapylmagy
- Ýokarky öňki dişleriň göze ilerli öňe çykmagy
- Agyz ýapylanda eňegiň bir tarapa süýşmegi
- Dişleriň gaty üýşüp çykmagy ýa-da hemişelik dişleriň süýt dişleriniň yzyndan çykmagy
Bu alamatlaryň haýsydyr birini görseňiz, ortodontik barlaga ýazylmak peýdaly bolup biler.
Ulanylýan usullar
Aýrylýan enjamlar
Akrilden we simlerden ýasalan, agyzdan çykarylyp bilinýän enjamlar. Olar dişleriň ýönekeý hereketleri we az mukdarda giňeltmek üçin ulanylyp bilner. Olaryň netijeliligi çaganyň olary näçe wagt dakýandygyna bagly.
Funksional enjamlar
Aşaky eňek yzda ýerleşende, ösüş döwründe ony öňe ýerleşdirip, onuň ösüşini goldamagy maksat edinýär. Dogry wagt adatça çalt ösüş döwrüdir.
Tagan giňeldijiler
Dar ýokarky eňekde taganyň orta tikinini açyp, ýokarky eňegi giňeldýär. Jikme-jiklikler üçin tagany giňeltmek sahypasyna serediň.
Ýüz maskasy
Ýokarky eňek yzda ýerleşende, onuň öňe ösüşini goldamak üçin ir ýaşda ulanylýar.
Ýer saklaýjylar
Süýt dişi ir ýitirilende, hemişelik diş çykýança boş ýeri saklaýar.
Dury kapalar
Laýyk ýagdaýlarda garyşyk dişler döwründe Invisalign First, ýetginjeklik döwründe bolsa Invisalign Teen ýaly dury kapa protokollary ulanylyp bilner.
Breketler (aýrylmaýan bejergi)
Hemişelik dişler çykandan soň dişleri jikme-jik tekizlemek üçin ulanylýar.
Endikler we ortodontiýa
Barmak sormak, emzik ulanmak, dili itermek we agyz bilen dem almak ýaly endikler uzak wagtlap dowam etse, dişleriň we eňekleriň ösüşine täsir edip biler; açyk dişleşme we dar tagan olar bilen baglanyşykly bolup biler. Endigi taşlamak köplenç bejerginiň ilkinji ädimidir. Agzy bilen dem alýan çagalara gulak-burun-bokurdak hünärmeniniň barlagy hem gerek bolup biler.
Ene-atalar üçin maslahatlar
- Ilkinji ortodontik barlagy takmynan 7 ýaşda meýilleşdiriň.
- Çagaňyzyň enjamy ýa-da kapalary näçe wagt dakýandygyny yzarlaň; gündelik tablisa muny aňsatlaşdyryp biler.
- Enjam dakýan çagalara agşamlar dişlerini arassalamaga kömek ediň.
- Çagaňyza ýelmeşýän we gaty iýmitlerden näme üçin gaça durmalydygyny düşündiriň.
- Enjam döwülse, agzy gysýan bolsa ýa-da agyry döretse, ony özüňiz düzetmäge synanyşman, klinika bilen habarlaşyň.