Nega bolalar ortodontiyasi boshqacha?
Kattalarda ortodontiya asosan tishlar holatini oʻzgartirishga qaratilgan, jagʻlari hali oʻsayotgan bolalarda esa oʻsishni yoʻnaltirish ham mumkin. Natijada baʼzi muammolarni bolalik davrida soddaroq usullar bilan yengillashtirish yoki keyinchalik kerak boʻlishi mumkin boʻlgan davo koʻlamini kamaytirish mumkin.
Biroq har bir notekislik erta davolashni talab qilmaydi. Koʻp bolalar uchun muntazam kuzatuv yetarli, davo esa doimiy tishlar chiqishini kutib rejalashtiriladi.
Yoshga qarab bosqichlar
| Bosqich | Taxminiy yosh | Nimalar baholanadi? |
|---|---|---|
| Sut tishlari | 3–6 yosh | Barmoq soʻrish, emizik ishlatish va ogʻiz orqali nafas olish kabi odatlar; kesishgan tishlam; tishlarning erta tushishi |
| Aralash tishlam | 6–12 yosh | Joy yetishmasligi, tanglay torligi, kesishgan tishlam, oldinga chiqqan old tishlar, jagʻ rivojlanishidagi farqlar |
| Doimiy tishlar | 12 yosh va undan katta | Tishlarning zich joylashuvi, tishlar orasidagi oraliqlar, tishlam muammolari, ichkarida qolgan tishlar |
Uyda sezishingiz mumkin boʻlgan belgilar
- Sut tishlarining juda erta yoki juda kech tushishi
- Chaynash yoki tishlashda qiyinchilik
- Ogʻzi ochiq uxlash, xurrak yoki doimiy ogʻiz orqali nafas olish
- Barmoq soʻrish yoki emizik ishlatishning 4–5 yoshdan keyin davom etishi
- Ogʻiz yopilganda old tishlarning bir-biriga tegmasligi
- Pastki old tishlarning yuqori old tishlar oldida yopilishi
- Yuqori old tishlarning sezilarli darajada oldinga chiqqanligi
- Yopilganda jagʻning bir tomonga siljishi
- Tishlarning juda zich chiqishi yoki doimiy tishlarning sut tishlari orqasidan chiqishi
Bu belgilardan birini sezsangiz, ortodontik baholashga yozilish foydali boʻlishi mumkin.
Qoʻllanadigan usullar
Olinadigan apparatlar
Akril va simlardan tayyorlangan, ogʻizdan chiqarib qoʻyish mumkin boʻlgan apparatlar. Ular oddiy tish harakatlari va kichik kengaytirishlar uchun qoʻllanishi mumkin. Qanchalik samarali ishlashi bolaning ularni qancha vaqt taqishiga bogʻliq.
Funksional apparatlar
Pastki jagʻ orqada boʻlganda, oʻsish davrida uni oldinga joylashtirish orqali rivojlanishini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan. Toʻgʻri vaqt odatda oʻsish sakrashi davri hisoblanadi.
Tanglay kengaytirgichlari
Yuqori jagʻ tor boʻlganda, oʻrta tanglay chokini ochish orqali yuqori jagʻni kengaytiradi. Batafsil maʼlumot uchun tanglayni kengaytirish sahifasiga qarang.
Yuz niqobi
Yuqori jagʻ orqada boʻlganda, yuqori jagʻning oldinga rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash uchun erta yoshda qoʻllanadi.
Joy saqlagichlar
Sut tishi erta tushganda, doimiy tish chiqquncha joyni ochiq saqlaydi.
Shaffof kappalar
Mos hollarda shaffof kappalar protokollaridan foydalanish mumkin, masalan, aralash tishlam davrida Invisalign First va oʻsmirlik davrida Invisalign Teen.
Breketlar (qoʻzgʻalmas davo)
Doimiy tishlar chiqqach, tishlarni batafsil tekislash uchun qoʻllanadi.
Odatlar va ortodontiya
Barmoq soʻrish, emizik ishlatish, tilni oldinga itarish va ogʻiz orqali nafas olish kabi odatlar uzoq davom etsa, tishlar va jagʻlar rivojlanishiga taʼsir qilishi mumkin; ochiq tishlam va tor tanglay ular bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Odatni toʻxtatish koʻpincha davoning birinchi qadami hisoblanadi. Ogʻzi orqali nafas oladigan bolalarga quloq-tomoq-burun mutaxassisi baholashi ham kerak boʻlishi mumkin.
Ota-onalar uchun maslahatlar
- Birinchi ortodontik nazoratni 7 yosh atrofida rejalashtiring.
- Farzandingiz apparat yoki kappalarni qancha vaqt taqishini kuzatib boring; kundalik jadval buni osonlashtirishi mumkin.
- Apparat taqqan bolalarga kechqurun tish yuvishda yordam bering.
- Yopishqoq va qattiq taomlardan nega saqlanish kerakligini farzandingizga tushuntiring.
- Apparat sinsa, botsa yoki ogʻriq keltirsa, oʻzingiz tuzatishga urinmay, klinikaga murojaat qiling.