Ýokarky äňiň yzda durmagy näme?
Ýokarky äňiň yzda durmagy (maksillýar retruziýa ýa-da maksillýar gipoplaziýa) ýokarky äňiň öňe ýeterlik ösmändigini aňladýar. Ortodontiýada ol köplenç “III klas” dişleşme bilen bilelikde duş gelýär. Daşyndan aşaky äň öňde ýaly görnüp biler, emma meseläniň çeşmesi aşaky äňiň ululygy däl, ýokarky äňiň yzda galmagydyr. Bu tapawut bejergi saýlamaga gönüden-göni täsir edýär.
Alamatlary
- Aşaky öň dişleriň ýokarky öň dişleriň öňünde ýapylmagy (öň çapraz dişleşme)
- Ýaňaklaryň we burnuň gapdallarynyň töwereginde tekiz ýa-da çökük görnüş
- Ýüzüň içgin (konkaw) profili
- Ýokarky dişleriň üýşmegi we gömülip galmaga meýilli gaz dişler
- Inçe we yza çekilen ýaly görünýän ýokarky dodak
Sebäpleri
- Nesil yzarlaýjy faktorlar; maşgalada meňzeş ýüz gurluşy
- Dar ýokarky äň we damak
- Agyz bilen dem almak we ýokarky dem alyş ýollarynyň meseleleri
- Dodak we damak ýaryklygy ýaly dogabitdi ýagdaýlar
- Süýt dişleriniň ir ýitirilmegi
Ösüş döwründe ýokarky äňi öňe süýşürmek
Ýüz maskasy (ters headgear)
Maňlaýa we eňege daýanýan çarçuwa bilen agyzdaky enjamyň arasynda dakylýan rezinler ýokarky äňe öňe tarap güýç berýär. Maksat ýokarky äňiň öňe ösüşini goldamakdyr. Ýüz maskasy adatça öýde we gijesine günde belli bir sagat dakylýar. Onuň täsiri ir ýaşda (köplenç 6–10 ýaşda) has aýdyň bolýar.
Damagy giňeltmek bilen bilelikde ulanmak
Ýüz maskasy köplenç damak giňeldiji enjam bilen bilelikde ulanylýar. Giňeltmek ýokarky äňiň töweregindäki tikinleri hereketlendirip, öňe süýşürmäge kömek edip biler, şeýle hem dar damagy düzedýär.
Mini-wintli (süňke daýanýan) usullar
Uly çagalarda güýç gönüden-göni süňke täsir eder ýaly, mini-wintlere ýa-da mini-plastinkalara berkidilen rezinler ulanylyp bilner. Bu usullaryň laýykdygyna ýaşa we ýagdaýa görä baha berilýär.
Bejergiden soňky gözegçilik
Ýokarky äňiň yzda durmagy köplenç aşaky äňiň ösmäge meýilliligi bilen bilelikde bolýandygy sebäpli, ir bejergiden soň ösüş tamamlanýança yzygiderli gözegçilik möhümdir. Käbir çagalara ýetginjeklik döwründe goşmaça bejergi gerek bolup biler.
Ulular üçin mümkinçilikler
Ösüşi tamamlanan adamlarda ýokarky äňiň ösüşini ugrukdyryp bolmaýar. Ýeňil we orta derejeli ýagdaýlarda dury kapalar ýa-da breketler bilen dişleriň ýerleşişini düzetmek (ortodontik kamuflýaž) arkaly dişleşmesi gowulandyryp bolýar. Äňiň aýdyň skelet taýdan yzda durmagynda ýokarky äňi operasiýa arkaly öňe süýşürmek göz öňünde tutulýar. Jikme-jik maglumat üçin skelet bozulmalary sahypasyna serediň.
