6–8 yaş arasında daimi ön dişlər çıxanda valideynlərin çoxu bunu fərq edir: yeni dişlər süd dişlərindən böyükdür və bəzən əyri və ya çəpəşik çıxır. Bunun bir hissəsi inkişafın normal mərhələsidir, bir hissəsi isə qiymətləndirmə tələb edir.
Nə normal ola bilər?
- Alt ön kəsici dişlərin süd dişlərinin arxasından çıxması (süd dişi düşdükdən sonra dilin təzyiqi onları adətən irəli gətirir)
- Daimi ön dişlər çıxarkən yüngül çəpəşiklik
- Üst ön dişlər arasında boşluq və dişlərin yelpik kimi açılması ("çirkin ördək balası mərhələsi")
Bunların bir qismi çənə böyüdükcə və köpək dişləri çıxdıqca öz-özünə düzəlir.
Diqqət ediləcək əlamətlər
- Nəzərəçarpan və artan çəpəşiklik
- Süd dişləri düşmədən daimi dişlərin başqa istiqamətdən çıxması
- Süd dişinin uzun müddət laxlamadan yerində qalması
- Ön və ya arxa dişlərdə çarpaz dişləm
- Ağzı bağlayarkən çənənin bir tərəfə sürüşməsi
- Ön dişlərin nəzərəçarpacaq dərəcədə önə çıxması
- Ağzıaçıq yatmaq, ağızdan nəfəs almaq
Kariyes və çəpəşiklik arasındakı əlaqə
Çəpəşik dişlərin araları daha çətin təmizlənir və bu, kariyes riskini artırır. Digər tərəfdən, kariyes səbəbindən erkən itirilən süd dişləri yer itkisinə və çəpəşikliyə səbəb ola bilər. Buna görə kariyesin qarşısının alınması və çəpəşikliyin izlənməsi birlikdə aparılır.
Ortodonta nə vaxt müraciət etməli
İlk ortodontik müayinə təxminən 7 yaşında tövsiyə olunur. Bu müayinədə ortodont aşağıdakıları qiymətləndirir:
- çənələrdə daimi dişlər üçün kifayət qədər yer olub-olmadığını,
- dişləm münasibətini,
- yarımçıxmış (retinə olunmuş) və ya çatışmayan diş olub-olmadığını (lazım olduqda rentgenlə).
Uşaqların çoxu üçün yalnız izləmə tövsiyə olunur; lazım olduqda damağın genişləndirilməsi, yer saxlayıcı aparat və ya Invisalign First kimi erkən müalicə variantları nəzərdən keçirilə bilər.
Evdə nə edə bilərsiniz
- Uşağınıza çəpəşik nahiyələrdə diş sapından və ya kiçik dişarası fırçadan istifadə etməyi öyrədin.
- Axşam diş fırçalamasına nəzarət edin.
- Barmaq sormaq kimi vərdişləri tərgitməkdə uşağınıza dəstək olun.
Ətraflı məlumat üçün çəpəşik dişlərin müalicəsi və erkən ortodontik müalicə səhifələrimizə baxın.
